نمونه سوالات درس علوم و فنون ادبی 3

متن کامل سوالات نمونه سوالات درس علوم و فنون ادبی 3

بارم

ردیف 84سوال

علوم و فنون ادبی ) 3فصل یکم(

متن زیر از آثار »قائممقام فراهانی« است با توجه به آن به پرسشها پاسخ دهید. » ...اکنون مدت دو سال افزون است که نه از آن طرف بریدی و سلامی و نه از این جانب قاصدی و پیامی ،طایر

1

کلبه مراودات را در بسته «... مکاتبات را پر بسته و ٔ »کلبه مراودات« چه آرایهای دارد؟ الف( ترکیب ٔ

)مسجع -مصنوع( ب( نوع نثر این متن .......است. ّ احیاکننده نظم فارسی است .درست نادرست نویسنده متن ج( ٔ ٔ

د( کدامیک از گزینههای زیر از ویژگیهای متن بالا است؟ (۱عبارات کوتاه و موزون

(۲مضامین طنزآمیز سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

آرایه مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید. ٔ

2

یوم هو فی شأن ای پسر )تضمین -تلمیح( الف( بهر این فرمود رحمان ای پسر /کل ٍ ب( یار بیپرده از در و دیوار /در تجلّ ی است یا اولیالابصار )تلمیح -تضمین( سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

3

اشاره تاریخی به داستان »عاشقانه« دیده نمیشود؟ در کدام بیت ٔ الف( ناقه سنگین میرود در هر قدم گویی ز شوق /روح مجنون چنگ در دامان محمل میزند ب( شور شیرین تو را نازم که بعد از قرنها /هر که لاف عشق زد ،نامی هم از فرهاد برد ج( گفت آن یار کز او گشت سر دار بلند /جرمش این بود که اسرار هویدا میکرد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

4

آرایه »مراعات نظیر« وجود دارد؟ شده بیتهای زیر در کدامیک از واژههای مشخص ٔ ٔ گوشه تاج سلطنت میشکند گدای تو الف( دولت عشق بین که چون از سر فقر و افتخار / ٔ ب( بمیر ای دوست پیش از مرگ اگر می زندگی خواهی /که ادریس از چنین مردن بهشتی گشت پیش از ما ج( باغ باران خورده مینوشید نور /لرزشی در سبزههای تر دوید سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

5

کدام گزینه در مورد وزن بیت زیر درست نیست؟ خنده گل زیبا است« خلاصه خوبیها است /لختی بخند، »لبخند تو ٔ ٔ فاعلات مفاعیلُ ن مفعول فاعلات مستفعل ج( مستفعل مفاعل مستفعل ب( الف( مستفعلن ُ ُ ُ ُ ُ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

1

6

کدام گزینه با بیت «گشته‌ام در جهان و‌آخر کار /دلبری برگزیده‌ام که مپرس» وزن یکسان دارد؟ الف) راستی کن که راستان رستند /راستان در جهان قویدستند ب) گشت یکی چشمه ز سنگی جدا /غلغله‌زن ،چهره‌نما ،تیزپا سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

7

کدام‌یک از اوزان زیر برتری دارد و وزن بیت را بهتر نشان می‌دهد؟ الف) مستفعُل فاعالُت مستفعُل فع ب) مستفعُل مستفعُل مستفعُل مستف ج) مفعوُل مفاعیُل مفاعیُل فعولن سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

8

با توجه به بیت‌های زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. ۱) به ُح سِن خلق و وفا کس به یار ما نرسد /تو را در این سخن انکار کار ما نرسد ۲) ز دو دیده خون‌فشانم ز غمت شب جدایی /چه کنم که هست اینها گل باغ‌آشنایی الف) وزن کدام بیت «همسان» است؟ ب) نشانه‌های هجایی «رکن پایانی» بیت «ناهمسان» را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

9

پاسخ درست را از داخل کمانک انتخاب کنید. الف) تنها اثر قابل توجه در محدودٔه تحقیقات ادبی و تاریخی دورٔه مشروطه (تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایرانیان - تاریخ بیداری ایرانیان) است. ب) اّو لین تجربٔه داستان‌نویسی سیمین دانشور (‌آتش خاموش -سووشون) است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

مجلٔه «بهار» که نشریه‌ای .......محسوب می‌شد ،در سال‌های مشروطه به وسیلٔه .......منتشر شد.

10

1

2ادبی -میرزا یوسف‌خان اعتصامی

اجتماعی -سید اشرف‌الدین گیالنی

4اجتماعی -دهخدا

3ادبی -ملک‌الشعرای بهار

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

کدام‌یک از شاعران زیر جزء شاعران «دورٔه بیداری» محسوب نمی‌شود؟

11

1

ایرج میرزا

3ملک‌الشعرای بهار

2عارف قزوینی

4پروین اعتصامی

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

12

درست یا نادرست بودن عبارت‌های زیر را مشخص کنید. الف) «تهران مخوف» اولین رمان اجتماعی است که مرتضی مشفق کاظمی منتشر کرد. ب) «فرخی یزدی» تحت تٔاثیر شاعران گذشته ،به ویژه مسعود سعد و حافظ بود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

13

14

مهم‌ترین اثر «میرزادٔه عشقی» چه نام دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

تعامل و هم‌نشینی کدام واژه‌ها در بیت «باغ باران خورده می‌نوشید نور /لرزشی در سبزه‌های تر دوید» سبب «زیبایی‌آفرینی» شده و این کاربرد شاعرانه ،کدام‌آرایٔه ادبی را خلق کرده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

2

15

با توجه به سروده‌های زیر ،کدام داستان مشترک در ذهن مخاطب ،تداعی می‌شود؟ الف) گفت‌آن یار کز او گشت سر دار بلند /جرمش این بود که اسرار هویدا می‌کرد ب) در‌آینه دوباره نمایان شد /با ابر گیسوانش در باد /باز‌آن سرود سرخ ٔانا الحق /ورد زبان اوست سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

16

شخصیت‌های داستانی بیت زیر با کدام‌یک از گزینه‌ها یکسان است؟ «گواه رهرو‌آن باشد که سردش یابی از دوزخ /نشان عاشق‌آن باشد که خشکش بینی از دریا» الف) دامن خاک شد ز بّس د و لعل /تاج فرعون و گنج دقیانوس ب) بمیر ای دوست پیش از مرگ اگر می زندگی خواهی /که ادریس از چنین مردن بهشتی گشت پیش از ما ج) جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم او ‌/آن نور روی موسی عمرانم‌آرزوست د) یا رب این‌آتش که بر جان من است /سرد کن زان‌سان که کردی بر خلیل 1

الف -ب

3د-ج

2د -الف

4ب-ج سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

با توجه به ستون اول ،بیت مناسب را از ستون دوم انتخاب نمایید( .ذکر شمارٔه بیت کافی است)

17

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

18

کدام بیت را نمیتوان به شکل «همسان» تقطیع هجایی کرد؟ الف) دل نیست کبوتر که چو برخاست نشیند /از گوشٔه بامی که پریدیم ،پریدیم ب) باز این چه شورش است که در خلق عالم است؟ /باز این چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است؟ ج) تا رفت مرا از نظر‌آن چشم جهان‌بین /کس واقف ما نیست که از دیده ،چه‌ها رفت سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

19

در بیت‌های زیر ،انواع وزن «همسان تک‌لختی ،همسان دولختی ،ناهمسان» را مشّخ ص کنید( .یک وزن اضافی است) الف) بنمای رخ که باغ و گلستانم‌آرزوست /بگشای لب که قند فراوانم‌آرزوست ب) ز دو دیده خون‌فشانم ز غمت شب جدایی /چه کنم که هست این‌ها گل باغ‌آشنایی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

20

کدام‌یک از موارد مشّخ ص شده در رابطه با «پروین اعتصامی» نادرست است؟ پروین در قصیده به سبک ناصرخسرو و به روانی و لطافت حافظ شعر می سراید .اوج سخن پروین در قطعات ۳ ۲ ۱ اوست. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

21

22

«پرچمدار» سبک بازگشت ادبی کدام شاعر است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

زیبایی‌آفرینی ،در شعر زیر بر اثر تعامل و همنشینی کدام واژه‌ها ایجاد شده است؟ این کاربرد شاعرانه ،کدام‌آرایٔه ادبی را خلق کرده است؟ «چترها را باید بست /زیر باران باید رفت» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

3

23

با توجه به ابیات زیر پاسخ دهید( .یک بیت اضافی است). ۱) گواه رهرو‌آن باشد که سردش یابی از دوزخ /نشان عاشق‌آن باشد که خشکش بینی از دریا ۲) مه روشن میان اختران پنهان نمی‌ماند /میان شاخه‌های گل مشو پنهان که پیدایی ۳) خیز تا خاطر بدان ترک سمرقندی دهیم /کز نسیمش بوی جوی مولیان‌آید همی الف) شاعر در کدام بیت‌آگاهی خود را از موضوعات مختلف به بهترین وجه نشان داده است؟ ب) شاعر در کدام بیت یک مفهوم بلند را در سخنی کوتاه گنجانده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

24

وزن کدام بیت «همسان» و کدام بیت «ناهمسان» است؟ الف) به حسن و خلق وفا کن به یار ما نرسد /تو را در این سخن انکار کار ما نرسد ب) محّم د کٰا فرینش هست خاکش /هزاران‌آفرین بر جان پاکش سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

با توجه به ستون اول ،برای هر وزن ،بیت مناسب را انتخاب نمایید( .یک بیت اضافی است).

25

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

26

27

وزن واژٔه دومین پایٔه ‌آوایی مصرع «درد عشقی کشیده‌ام که مپرس» را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

پاسخ درست را از داخل کمانک انتخاب نمایید. الف) در اواسط دورٔه قاجار ،شاعران خود را وقف مردم کردند و به .......بیش از صور خیال توّج ه داشتند( .محتوا - جنبه‌های شاعرانه) ب) بعد از خرداد ۲۴۳۱ دوران مقاومت در ادبّی ات .......فارسی شکل گرفت( .نمایشی -داستانی) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

28

استاد «شفیعی کدکنی» در سرودٔه «بیداری زمان را با من بخوان به فریاد /ور مرد خواب و خفتی /رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن» کدام مصراع را از موالنا‌آورده است؟ این کاربرد شاعرانه ،کدام‌آرایٔه ادبی را خلق کرده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

29

موضوع «تلمیح» در کدام بیت‌های زیر مشترک است و به چه داستانی اشاره دارد؟ الف) در‌آینه دوباره نمایان شد /با ابر گیسوانش در باد /باز‌آن سرود سرخ انا الحق /ورد زبان اوست ب) نه خدا توانمش خواند نه بشر توانمش گفت /متحّی رم چه نامم شه ملک الفتی را ج) گفت‌آن یار کزو گشت سر دار بلند /جرمش‌آن بود که اسرار هویدا می‌کرد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

30

در بیت «از اسب پیاده شو ،بر نطع زمین رخ نه /زیر پی پلیش بین شهمات شده نعمان» واژه‌هایی که زیر‌آنها خط کشیده شده است ،کدام‌آرایٔه ادبی را ایجاد نموده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

4

با توجه به بیت «دل نیست که چو برخاست نشیند /از گوشٔه بامی که پریدیم ،پریدیم» به سٔواالت پاسخ دهید. الف) پایه‌های‌آوایی اّو ل و چهارم مصراع اّو ل را بنویسید .نشانه‌های هجایی‌آن‌ها را در جدول قرار دهید( .بیت را به صورت همسان برش بزنید).

31 ب) وزن بیت بالا به صورت ناهمسان چیست؟ ۱) مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن

۲) مفعول فاعالت مفاعیل فاعلن سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

32

کدام‌یک از بیت‌های زیر با بیت «دال بسوز که سوز تو کارها بکند /نیاز نیم شبی دفع صد بال بکند» هم‌وزن است؟ الف) شفای این دل بیمار جز لقای تو نیست /طبیب جان خرابم کسی ورای تو نیست ب) ملکا ذکر تو گویم که تو پاکّی و خدایی /نروم جز به همان ره که توام راه نمایی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

33

پایه‌های‌آوایی کدام‌یک از ابیات زیر را می‌توان به دو صورت برش زد؟ الف) سرو را مانی ولیکن سرو را رفتار نه /ماه را مانی ولیکن ماه را گفتار نیست ب) بنمای رخ که باغ و گلستانم‌آرزوست /بگشای لب که قند فراوانم‌آرزوست سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

34

در ابیات زیر انواع وزن «ناهمسان ،همسان تک‌لختی و همان دولختی» را مشخص کنید. الف) کشتی شکستگانیم ،ای باد ُش رطه برخیز /باشد که بازبینیم دیدار‌آشنا را ب) در دام فتاده‌آهویی چند /محکم شده دست و پای در بند ج) َخ َل د گر به پا خاری‌آسان بر‌آید /چه سازم به خاری که در دل نشیند؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

35

در بیت زیر واژه‌ای مشخص کنید که مصوت بلند /ی /همواره کوتاه تلّف ظ می‌شود. «بیا به خانٔه ‌آالله‌ها سری بزنیم /ز داغ با دل خود حرف دیگری بزنیم» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

36

با توجه به واژه‌های داخل کمانک پاسخ درست را انتخاب نمایید. الف) بنیادیترین تفّک ر و خواست مشروطه‌خواهان (قانون ‌-آزادی) بود. ب) بسیاری از نثرهای دورٔه بیداری به ویژه نثر داستانی به موضوع (حقوق مدنی زنان -تنّف ر از خرافات) می‌پردازد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

37

کدام‌یک از جملههای مشخص شده دربارٔه نمایشنامه‌نویسی ،در دورٔه بیداری نادرست‌ است؟ نمایشنامه‌نویسی در ایران نوع ادبی جدیدی به شمار می‌رود و با این شکل غربی‌اش در ادب کهن سابقه دارد. ۱ ۲ در دورٔه ناصرالدین‌شاه رواج یافت .اّو لین کسی‌که در ایران به نوشتن نمایشنامه فارسی پرداخت ،میرزا‌آقا تبریزی بود. ۴ ۳ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

38

تمام شاعران به‌جز .......از شاعران قصیده‌سرای دورٔه بازگشت محسوب می‌شوند. ۳) قا‌آنی شیرازی ۲) صبای کاشانی ۱) نشاط اصفهانی اصفهانی

۴) سروش

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

5

39

نشانه‌های هجایی کدام بیت را می‌توان به دو صورت «همسان و ناهمسان» برش‌آوایی زد؟ نظم کدام برش بر دیگری برتری دارد؟ الف) چون جام شفق موج زند خون به دل من /با این همه ،دور از تو مرا چهرٔه زردی است ب) ترک گدایی مکن که گنج بیابی /از نظر رهروی که در گذر‌آید سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

40

در ابیات زیر انواع وزن «همسان تک‌لختی ،همسان دولختی و ناهمسان» را مشخص کنید. الف) هر کاو نظری دارد با یار کمان ابرو /باید که سپر باشد پیش همه پیکان‌ها ب) این مه که چون منیژه لب چاه می‌نشست /گریان به تازیانٔه افراسیاب رفت ج) ز کوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی /از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

41

شاعر در بیت زیر به کدام داستان تاریخی اشاره کرده است؟ کاربرد این داستان موجب پیدایش کدام‌آرایٔه ادبی شده است؟ «یا رب این‌آتش که بر جان من است /سرد کن زان‌سان که کردی بر خلیل» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

تضمین را در سرودٔه زیر مشخص کنید

42

هاتف اصفهانی در این سروده ،شعر کدام شاعر را تضمین کرده است؟

«َم ِه من نقاب بگشا ز جمال کبریایی /که بتان فرو گذارند اساس خودنمایی شده انتظارم از حد چه شود ز در در‌آیی /ز دو دیده خون‌فشانم ز غمت شب جدایی چه کنم که هست اینها گل باغ‌آشنایی» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

43

عبارت زیر دربارٔه کدام‌یک از نویسندگان عصر بیداری است؟ «احیاکنندٔه نثر فارسی است ،تکّل ف را در نثر از بین برد و مسائل عصر را با کاربرد زبان و اصطلاحات رایج و‌آمیخته به شعر و ضرب‌المثل در‌آن خود نوشت». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

کدام‌یک از چهار جملٔه مشخص شده دربارٔه زندگی «علی‌اکبر دهخدا» نادرست است؟

44

«از پیشگامان نثر جدید فارسی است (۱) ،شعر هم می‌سرود (۲) و با روزنامٔه صور اسرافیل همکاری داشت (۳)، مجموعٔه چرند و پرند را در روزنامه سروش منتشر کرد (۴)». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

45

46

نوع ادبی «خداوندنامٔه » صبای کاشانی را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

کدام مورد را می‌توان‌آغازگر رمان‌نویسی در دورٔه پیش از انقلاب مشروطه دانست؟ ب) ترجمٔه رمانهای اجتماعی الف) ترجمٔه رمان‌های تاریخی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

47

در بیت زیر ،دو شبکٔه «مراعات‌نظیر» موجود است ‌آن‌ها را مشّخ ص کنید. «سر من مست جملات ،دل من دام خیالت ُ /گ هر دیده نثار کف دریای تو دارد» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

6

48

شاعر در کدام‌یک از ابیات زیر ،مصراعی را تضمین کرده است؟ مصراع تضمین شده را مشّخ ص کنید. الف) مه من نقاب بگشا ،ز جمال کبریایی /که بتان فروگذارند اساس خودنمایی ب) شده انتظارم از حد ،چه شود ز در در‌آیی؟ /ز دو دیده خون‌فشانم ز غمت شب جدایی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

49

بیت «گفت‌آن یار کز او گشت سر دار بلند /جرمش این بود که اسرار هویدا می‌کرد» به کدام داستان اشاره دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

50

وزن پارٔه دوم سرودٔه نیمایی زیر را بنویسید. «می‌تراود مهتاب می‌درخشد شب‌تاب» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

51

وزن مصراع «جانا نظری که ناتوانم»ُ« ،م ستفُل فاعالُت ُم ستف» است .اگر هجاهای این مصراع را به گونه‌ای دیگر برش بزنیم ،وزن‌آن‌چه خواهد بود؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

نوع وزن مناسب با هر بیت را از ستون مقابل برگزینید.

52

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

53

درستی یا نادرستی عبارت‌های زیر را مشّخ ص کنید. الف) از انقراض صفوّی ه تا پایان سلطنت فتحعلی شاه رشد و شکوفایی چشم‌گیری در تاریخ ادبّی ات ایران روی می‌دهد. ب) گروهی از شاعران دورٔه بازگشت به قصیده‌سرایی به سبک شاعران خراسانی و عهد سلجوقی پرداختند. پ) توصیف پدیده‌ها و شخصّی ت‌ها در نثر دورٔه معاصر تا انقلاب اسلامی عینی ،کوتاه ،بیرونی و مشّخ ص است. ت) شاعران دورٔه بیداری تخّی الت سرایندگان پیشین را درنظر داشتند و نمونٔه این تخّی الت را در پاره‌ای از اشعار «میرزادٔه عشقی» می‌توان دید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

54

عبارت زیر ،شرح ویژگی‌های کدام‌یک از شاعران دورٔه بیداری است؟ «‌آشنا به زبان و ادب کهن فارسی‌،آگاه از مسائل روز جامعه ،محّق ق ،مدّر س دانشگاه ،فّع اِل حوزٔه سیاست و روزنامه‌نگار». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

55

با توّج ه به متن زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید: « ...مخدوم مهربان من! از‌آن زمان که رشتٔه مراودت حضوری گسسته و شیشٔه شکیبایی از سنگ تفرقه و دوری شکسته ،اکنون مّد ت دو سال افزون است که نه از طرف َب ریدی و سالمی و نه از اینجانب قاصدی و پیامی .طایر مکاتبات را َپ ر بسته و کلبٔه مراودات را در بسته »... الف) محوری‌ترین پیام متن بالا چیست؟ ب) نوع ترکیب «کلبٔه مراودات» را بنویسید. پ) نمونه‌ای از «سجع» در متن بالا بیابید و‌آن را بنویسید. ت) چند «اضافٔه تشبیهی» در متن بالا به کار رفته است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

7

کدام‌یک از واژگان زیر با واژٔه «چاهسار» هم‌وزن است؟

56

1

مردستان

2سّک ه‌زن

4جوانمرد

3زادسرو

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

نشانه‌های هجایی کدام گزینه را می‌توان به دو گونه ،جدا و سازماندهی کرد؟ وزن هر دو گونٔه ‌آن را بنویسید.

57

الف) هر که تٔاّم ل نکند در جواب /بیشتر‌آید سخنش ،ناصواب ب) زین َخ لِق پرشکایِت گریان شدم ملول ‌/آن‌های هوی و نعرٔه مستانم‌آرزوست

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

58

وزن سومین پایٔه ‌آوایی ،در بیت زیر چیست؟ «اگر چه ُح سن‌فروشان به جلوه‌آمده‌اند /کسی به ُح سن و مالحت به یار ما نرسد» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

59

عبارت زیر ،معّر ف کدام شخصّی ت ادبی دورٔه بیداری است؟ وی از شعرهای غربی نیز ترجمه‌هایی منظوم پدید‌آورده است که در نوع خود ابتکاری محسوب می‌شود .قطعٔه «قلب مادر» یکی از‌آن نمونه‌هاست. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

60

در عبارت مقابل ،جای خالی را کامل کنید :در دورٔه بیداری ،سّی د اشرف‌الّد ین گیالنی به .......مشهور بود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

61

انجمن ادبی خاقان برای رسیدن به هدف رهایی بخشیدن شعر فارسی از تباهی و انحطاط اواخر دورٔه صفوی و دورههای بعد از‌آن ،چه راهی را در پیش گرفتند؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

62

با توّج ه به سرودٔه زیر ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. «در‌آینه دوباره نمایان شد /با ابر گیسوانش در باد /باز‌آن سرود سرخ انا الحق /ورد زبان اوست» الف) قالب شعر را بنویسید. ب) یک تشبیه فشردٔه اضافی (اضافٔه تشبیهی) بیابید. ج) واژٔه «انا الحق» نشانگر کدام‌آرایٔه بدیع معنوی است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

همٔه بیت‌های زیر به‌جز گزینٔه .......دربردارندٔه مفاهیم شعر دورٔه بیداری است. 1

63

جنگ ننگ است در شریعت من /جز پی پاس دین و حفظ وطن

2غلغلی انداختی در شهر تهران ای قلم /خوش حمایت می‌کنی از شرع قر‌آن ای قلم 3داد معشوقه به عاشق پیغام /که کند مادر تو با من جنگ ‌ 4آن زمان که بنهادم سر به پای‌آزادی /دست خود ز جان شستم از برای‌آزادی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

64

«تلمیح» بیت زیر را در یکی سطر توضیح دهید. «چون خضر دید‌آن لب جان‌بخش دل‌فریب /گفتا که‌آب چشمٔه حیوان دهان توست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

8

65

با توّج ه به سرودٔه زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «چه زنم چو نای هر دم ز نوای شوق او دم /که لسان غیب خوشتر بنوازد این نوا را همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی /به پیام‌آشنایی بنوازد‌آشنا را» الف) چگونه درمی‌یابیم بخشی از این سروده از «حافظ» است؟ ب) این کاربرد باعث پیدایی کدام‌آرایه شده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

66

وزن کدام مصراع در مقابل‌آن درست نوشته شده است؟ الف) دریافت که مبتالی عشقم (مفعوُل مفاعلن فعولن) ب) لختی بخند خندٔه گل زیباست (مفعوُل فاعالُت مفاعیُل فاعلن) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

67

از بیت‌های زیر ،برای انواع وزن «همسان تک‌لختی ،ناهمسان و همسان دولختی» یک نمونه انتخاب کنید. الف) گر این چنین به خاک وطن شب سحر کنم /خاک وطن چو رفت ،چه خاکی به سر کنم؟ ب) هوای خود چو نهادم رضای او چو گزیدم /جهان و هرچه در او جز به کام خویش ندیدم ج) فصل گل می‌گذرد هم‌نفسان بهر خدا /بنشینید به باغی و مرا یاد کنید سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

68

شاعران زیر ،سردبیری کدام‌یک از «روزنامه‌های دورٔه بیداری» را برعهده داشتند؟ ب) میرزادٔه عشقی الف) ادیب‌الممالک فراهانی: سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

69

کدام عبارت معّر ف «فّر خی یزدی» است؟ الف) وی توانست با اشعار ساده و عامیانهاش که طنز‌آمیز هم بود ،در میان مردم جایگاه مناسبی پیدا کند. ب) تحت تٔاثیر شاعران گذشته ،به ویژه مسعود سعد و سعدی بود و‌آشنایی با سعدی طبع وی را شکوفا ساخت. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

70

شعر زیر سرودٔه «فرخی یزدی» است ،با بررسی ابیات به سٔواالت خواسته شده پاسخ دهید. «‌آن زمان که بنهادم سر به پای‌آزادی /دست خود ز جان شستم از برای‌آزادی تا مگر به دست‌آرم دامن وصالش را /می‌دوم به پای سر در قفای‌آزادی در محیط طوفان‌زا ماهرانه در جنگ است /ناخدای استبداد با خدای‌آزادی دامن محّب ت را گر کنی ز خون رنگین /می‌توان تو را گفتن ،پیشوای‌آزادی» الف) سراینده از شاعران شاخص کدام دوره می‌باشد؟ و از کدام شاعران گذشته تٔاثیر پذیرفته است؟ (ذکر یک شاعر کافی است). ب) ویژگی بارز فکری شاعر را در این سروده بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

71

با توجه به ابیات زیر در کدام گزینه‌،آرایه‌ها به درستی به کار رفته است؟ «چه زنم چو نای هر دم به نوای شوق او دم /که لسان غیب خوشتر بنوازد این نوا را» «همه شب در این امیدم که نسیم صبحگاهی /به پیام‌آشنایی بنوازد‌آشنا را» 1

مراعات نظیر -تلمیح

3تضمین -مراعات نظیر

2تلمیح -تشبیه

4تلمیح -تضمین

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

72

«تلمیح» به کار رفته در بیت زیر را بنویسید. «‌آن کسی را که در این ُم لک سلیمان کردیم /ملت امروز یقین کرد او اهرمن است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

9

73

کدام‌یک از ابیات زیر ،دو «برش‌آوایی» دارند؟ الف) دلم گرفته از این روزها دلم تنگ است /میان ما و رسیدن هزار فرسنگ است ب) تا رفت مرا از نظر‌آن چشم جهان‌بین /کس واقف ما نیست که از دیده چه‌ها رفت سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

وزن بیت زیر در کدام گزینه درست‌آمده است؟ «به ُح سن خلق و وفا کس به یار ما نرسد /تو را در این سخن انکار کار ما نرسد»

74

1

2فعولن فعولن فعولن فعولن

فاعلاتن مفاعلن فعلن

4مفاعلن فعالتن مفاعلن فعلن

3مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیل

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

75

دومین پایٔه ‌آوایی کدام مصراع «فعالتن» است؟ الف) فلک با تنگ چشمان گوشٔه چشم دگر دارد

ب) سبکسری که زند پیش بحر الف وجود سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

76

در جاهای خالی واژه‌های مناسب بنویسید. الف) در دوران مشروطه نشریه ادبی بهار با مدیریت .......منتشر می‌شد. ب) صبای کاشانی یکی از‌آثار خود را به نام .......به تقلید از بوستان سعدی در قالب شعری سرود. ج) تنها اثر قابل توجه در زمینه تحقیقات ادبی و تاریخی دوره بیداری کتاب .......است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

کلمٔه مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید.

77

متن زیر از کتاب «منشٰا ت» اثر «قائم مقام فراهانی» است

نوع نثر عبارات کوتاه‌آن ،گاه (عامیانه -مسّج ع) است.

«مخدوم مهربان من ،از‌آن زمان که رشتٔه مراودت حضوری گسسته و شیشٔه شکیبایی از سنگ تفرقه و دوری شکسته ،طایر مکاتبات را پر بسته و کلبٔه مراودات را در بسته». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

78

«وزن واژٔه » شعر زیر را بنویسید. «بیا ره‌توشه برداریم /قدم در راه بی‌برگشت بگذاریم /ببینیم‌آسماِن «هر کجا»‌آیا همین رنگ است؟» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

بیت «دی شیخ با چراغ همی گشت گرد شهر /کز دیو و َد د ملولم و انسانم‌آرزوست» بر وزن «مستفعلن مفاعل

79

مستفعلن فعل» است

برش‌آوایی دوم این بیت کدام‌یک از موارد زیر است؟ ب) مفاعلن فعالتن مفاعلن فعلن د) مفعوُل فاعالُت مفاعیُل فاعلن

الف) فاعلاتن مفاعلن فعلن ج) مفعوُل مفاعلن مفاعلین

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

80

وزن کدام‌یک از ابیات زیر متفاوت است؟ الف) جانا نظری که ناتوانم /بخشا که به لب رسید جانم ب) گشته‌ام در جهان و‌آخر کار /دلبری برگزیده‌ام که مپرس ج) ای سرو بلند قامت دوست َ /و ه َو ه که شمایلت چه نیکوست سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

81

یکی از تلمیحات بیت زیر را بنویسید. «گواه رهرو‌آن باشد که سردش یابی از دوزخ /نشان عاشق‌آن باشد که خشکش بینی از دریا» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

10

82

نام «بحر» کدام‌یک از بیت‌های زیر با بقیه متفاوت است؟ الف) هر که چیزی دوست دارد جان و دل بر وی گمارد /هر که محرابش تو باشی ،سر ز خلوت برنیارد ب) غمش در نهان‌خانٔه دل نشیند /به نازی که لیلی به محمل نشیند ج) عمر گویندم که ضایع می‌کنی با خوب‌رویان /وان‌که منظوری ندارد ،عمر ضایع می‌گذارد! سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

83

برای هریک از بیت‌های زیر ،یکی از وزن‌های داخل کمانک (همسان دولختی -همسان تکلختی -ناهمسان) را انتخاب کنید. الف) نشود فاش کسی‌آنچه میان من و توست /تا اشارات نظر نامه‌رسان من و توست ب) ما سرخوشان مست دل از دست داده‌ایم /همراز عشق و هم‌نفس جام باده‌ایم ج) ای صبح شب‌نشینان جانم به طاقت‌آمد /از بس که دیر ماندی چون شاِم روزه‌داران سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

در جاهای خالی واژه‌هایی مناسب ،بنویسید.

84

الف) مهم‌ترین اثر «میرزاده عشقی» نمایشنامٔه منظوم .......است( .ذکر نام اثر) ب) شعر «ای قلم» نمونه‌ای از اشعار انتقادی .......است( .ذکر نام نویسنده) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

11

1

الف) اضافه تشبیهی

ج) نادرست

ب) مسّج ع

موزون

2

الف) تضمین

3

گزینه ج

4

گزینه ج

5

گزینه ب

6

گزینه الف

7

گزینه ب پاسخ صحیح است.

8

الف) بیت دوم یا بیت ۲

9

الف) تاریخ بیداری ایرانیان

ب) تلمیح

ب)

)∪ ∪ (−

ب)‌آتش خاموش

10گزینه ۲ پاسخ صحیح است. 11گزینه ۴ پاسخ صحیح است. 12الف) درست

ب) نادرست

13ایده‌آل یا سه تابلو مریم 14باغ و سبزه یا تر و باران /مراعات نظیر 15داستان بر دار کردن حسین بن منصور حالج 16گزینه ۳ پاسخ صحیح است. 17الف) ۲

ب) ۳

ج) ۱

18گزینه ب 19الف) ناهمسان

ب) همسان دولختی

20شمارٔه ۲ 21فتحعلی خان صبای کاشانی یا صبای کاشانی 22چتر ،باران (ذکر چتر یا باران به تنهایی پذیرفتنی نیست - ).مراعات نظیر (تناسب) 23الف) بیت سوم

ب) بیت اول

1

د) ۱ یا عبارت کوتاه و

24الف) ناهمسان 25الف) ۳

ب) همسان ب) ۱

26مفاعلن 27الف) محتوا

ب) داستانی

28رو سر بنه به بالین تنها مرا رها کن -تضمین 29الف و ج -داستان بر دار کردن حسین بن منصور 30مراعات‌نظیر (تناسب)

31الف) ب) گزینه ۱ 32گزینه الف 33گزینه ب 34الف) همسان دولختی

ج) همسان تک‌لختی

ب) ناهمسان

35بیا 36الف) قانون

ب) تنّف ر از خرافات

37جملٔه دوم 38گزینه ۱ پاسخ صحیح است. 39گزینه الف همسان یا «مستفعل مستفعل مستفعل فع‌لن» 40الف) همسان دولختی

ج) همسان تک‌لختی

ب) ناهمسان

41اشاره به سرد شدن‌آتش بر حضرت ابراهیم /اشاره به داستان حضرت ابراهیم و سوزاندن او به دست نمرود تلمیح « 42ز دو دیده خون‌فشانم ز غمت شب جدایی /چه کنم که هست اینها گل باغ‌آشنایی» یا «مصراع ۴ و ۵» -فخرالدین عراقی 43قائم‌مقام فراهانی

2

44گزینه ۴ 45حماسٔه مذهبی یا حماسه دینی یا واژٔه «حماسه» به تنهایی 46گزینٔه الف 47سر ،دل و دیده ُ /گ هر و دریا 48گزینه ب /ز دو دیده خون فشانم ز غمت شب جدایی (ص ۴۳) 49داستان بر دار کردن حسین بن منصور حّال ج (ص ۱۳) 50می‌درخشد :فاعلاتن (ص ۵۰۱)

شب‌تاب :فع‌لن (ص ۵۰۱)

51مفعوُل َم فاعُل ن فعوُل ن (ص ۸۲) 52الف) ۲ (ص ۳۲)

ب) ۳ (ص ۴۳)

53الف) نادرست (ص ۲۱)

پ) ۱ (ص ۵۳)

ب) درست (ص ۳۱)

پ) درست (ص ۸۹)

ت)

درست (ص ۳۴) 54محّم دتقی بهار (ص ۶۱) 55الف) شکایت از دوری و عدم ارتباط با محبوب خود یا هر مفهوم درست دیگر ب) ترکیب اضافی یا اضافٔه تشبیهی پ) گسسته و شکسته یا موارد درست دیگر در متن ت) شش (رشتٔه مراودت ،شیشٔه شکیبایی ،سنگ تفرقه ،سنگ دوری ،طایر مکاتبات ،کلبٔه مراودات) (درس ۱ ص ۰۲) 56گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .درس ۲ ص ۲۲) 57گزینٔه ب مستفعلن مفاعل مستفعلن فعل /مفعول فاعالت مفاعیل فاعلن (درس ۲ ص ۵۲) َ 58م فاِع ُل ن (درس ۲ ص ۳۲) 59ایرج میرزا (درس ۱ ص ۷۱) 60نسیم شمال (درس ۱ ص ۶۱) 61تقلید از‌آثار پیشینیان (درس ۱ ص ۲۱) (با نوشتن واژٔه «تقلید» نمره تعّل ق بگیرد). 62الف) شعر نو (نیمایی) ب) ابر گیسوان یا سرود انا الحق ج) تلمیح (ص ۷۳)

3

63گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .ص ۷۱) 64اشاره به داستان خضر نبی که به چشمٔه ‌آب حیات دست یافت و به جاودانگی رسید( .ص ۶۳) 65الف) از ترکیب «لسان غیب» که لقب حافظ است( .ص ۴۲) ب) تضمین (ص ۴۲) 66گزینه الف (درس ۲ ص ۲۲ تا ۸۲) 67الف) ناهمسان ب) همسان دولختی ج) همسان تک‌لختی (ص ۲۲ تا ۸۲) 68الف) روزنامٔه مجلس (ص ۶۱)

ب) روزنامٔه قرن بیستم (ص ۸۱)

69گزینه ب (ص ۷۱) 70الف) دوره بیداری .مسعود سعد یا سعدی (ذکر یک مورد نمره تعلق می‌گیرد). ب) ویژگی‌آزادیخواهی و وطن‌دوستی (ذکر یک مورد کافی است)( .ص ۷۱) 71گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .درس ۳) 72تلمیح به بیدادگری محمدعلی شاه قاجار (درس ۳) 73گزینه ب (ص ۶۲) 74گزینه ۴ پاسخ صحیح است( .ص ۳۲) 75گزینه ب یا مفاعلن فعالتن مفاعلن فعلن (درس ۲) 76الف) میرزا یوسف‌خان اعتصامی‌آشتیانی (ص ۸۱) ب) گلشن صبا (ص ۳۱) ج) تاریخ بیداری ایرانیان (ص ۰۲) 77مسّج ع (ص ۰۲) 78مفاعیلن (ص ۱۸ ۲ -۸) 79د یا مفعوُل فاعالُت مفاعیُل فاعلن (ص ۵۲) 80ب یا گشته‌ام در جهان و‌آخر کار /دلبری برگزیده‌ام که مپرس (ص ۷۲ و ۸۲) 81مصراع اول به داستاِن گلستان شدن‌آتش بر حضرت ابراهیم (ع) اشاره دارد و مصراع دوم به عبور حضرت موسی (ع) از رود نیل (ص ۶۳) (ذکر یک مورد کافی است)

4

82گزینٔه ب یا «غمش در نهان‌خانٔه دل نشیند ( »...ص ۷۰۱ ۸ -۰۱) 83الف) همسان تک لختی ب) ناهمسان ج) همسان دولختی (ص ۲۲) 84الف) ایده‌آل یا سه تابلوی مریم (ذکر یک مورد کافی است) (ص ۸۱) ب) سید اشرف‌الدین گیالنی یا نسیم شمال (ص ۶۱)

5

10

1

2

3

4

11

1

2

3

4

16

1

2

3

4

56

1

2

3

4

63

1

2

3

4

71

1

2

3

4

74

1

2

3

4

1

بارم

ردیف علوم و فنون ادبی ) 3فصل دوم(

79سوال

بیتهای زیر را بخوانید و به پرسشها پاسخ دهید. (۱گریه را به مستی بهانه کردم /شکوهها ز دست زمانه کردم

1

(۲آستین چو از چشم برگرفتم /سیل خون به دامان روانه کردم (۳از چه روی چون ارغنون ننالم؟ /از جفایت ای چرخ دون ننالم (۴چون نگریم ز درد و چون ننالم /دزد را چو محرم به خانه کردم؟ الف( یک نمونه »اغراق« در بیت دوم مشخص کنید. آرایه مشترکی وجود دارد؟ سروده بالا ،علاوه بر »تشخیص« چه شده ب( در قسمتهای مشخص ٔ ٔ ٔ عرصه هنر عارف قزوینی .......و .......است. سروده بالا، ج( با توجه به ٔ ٔ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

با توجه به بیت» :اینکه گاهی میزدم بر آب و آتش خویش را /روشنی در کار مردم بود مقصودم چو شمع« به

2

پرسشها پاسخ دهید. آرایه »تضاد« شدهاند؟ الف( کدام واژهها سبب آفرینش ٔ

آرایه »تضاد« بر موسیقی لفظی کدام میافزاید .درست نادرست ب( ٔ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

3

با توجه به بیت »روی و چشمی دارم اندر مهر او /کاین گهر میریزد آن زر میزند« به پرسشها پاسخ دهید. الف( از واژههای مشخص شده کدام واژه »نشر« است؟ ب( »نشر «۱را در بیت بالا مشخص نمایید. ج( نوع »لف و نشر« به کار رفته را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

4

با توجه به بیت» :پیش از تو آب معنی دریا شدن نداشت /شب مانده بود و جرئت فردا شدن نداشت« به پرسشها پاسخ دهید. مصوتها« داریم؟ کمیت الف( در کدام هجای مصرع اول اختیار زبانی »تغییر ّ ّ ب( در هجای دوم مصرع اول کدام اختیار زبانی صورت گرفته است؟ ج( این بیت را میتوان به دو صورت »همسان« و »ناهمسان« تقسیمبندی کرد .درست نادرست سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

5

تعداد اختیارات زبانی در کدام گزینه متفاوت است؟ الف( سوی من (−− ∪ ) :ب( جادوی دهر ( ∪ −− ∪ −) :ج( عامیانه:

)(−− ∪ −

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

1

6

کدام بیت مصداق توضیح زیر است؟ «گروهی از شاعران دورٔه بیداری با‌آگاهی از سنت‌های ادبی به زبان پرصالبت گذشته وفادار ماندند». الف)‌آتش حّب ‌الوطن چو شعله فروزد /از دل مٔومن کند به مجمره اسپند ب) گشت از برق تو ظاهر نور ایمان ای قلم /مشکلات خلق گردد از تو‌آسان ای قلم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

7

با توجه به اشعار زیر به سٔواالت پاسخ دهید. ۱) گر این چنین به خاک وطن ،شب سحر کنم /خاک وطن چو رفت ،چه خاکی به سر کنم؟ «میرزادٔه عشقی» ۲)‌آتش حّب ‌الوطن چو شعله فروزد /از دل مٔومن کند به مجمره اسپند «ادیب‌الممالک فراهانی» ۳) بگشود گره ز زلف زر تار /محبوبٔه نیلگون عماری «علی‌اکبر دهخدا» ۴) از خون جوانان وطن الله دمیده /از ماتم سروقدشان سرو خمیده «عارف قزوینی» الف) «درون مایٔه » کدام بیت با سایر بیت‌ها متفاوت است؟ ب) «مشّب ه‌به» را در مصرع اول بیت شمارٔه ۲ مشّخ ص کنید. ج) یک عبارت کنایی در بیت شمارٔه ۱ بیابید. د) شاعر بیت ۴ از شاعران وطنی و از موسیقی‌دانان بزرگ عهد مشروطّی ت است .درست □ نادرست هـ) با توّج ه به واژه‌های مشّخ ص شده در بیت‌های شمارٔه ۲ و ۳ کدام ویژگی زبان شعر «دورٔه بیداری» دیده می‌شود؟ □

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

8

با توّج ه به شعر: «پروانه و شمع و گل شبی‌آشفتند /در طرف چمن وز جور و جفای دهر با هم گفتند /بسیار سخن شد صبح ،نه پروانه به جا بود و نه شمع /ناگاه صبا بر گل بوزید و هر دو با هم رفتند /من ماندم و من» الف) قالب شعر چیست؟ ب) این قالب در دورٔه مشروطه ظهور پیدا کرد .درست □ نادرست ج) یک‌آرایٔه ادبی برای ترکیب مشخص شده بنویسید.

□

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

9

‌آرایٔه مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید. الف) عاکفان کعبٔه جاللش به تقصیر عبادت معترف که« :ما عبدناَک حَّق عبادِت ک» (تضمین -تلمیح) ب) زمین را از‌آسمان نثار است و‌آسمان را از زمین غبار (تضاد -اغراق) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

10

کدام گزینه میتواند «لّف » مناسبی برای «نشر»های مشخص شده باشد؟ «به روز نبرد‌آن یل ارجمند /به شمشیر و خنجر به گرز و کمند برید و درید و شکست و ببست /یالن را سر و سینه و پا و دست» 1

شمشیر

2خنجر

4کمند

3گرز

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

11

با توجه به بیت زیر به سٔواالت پاسخ دهید. «چیست این سقف بلند سادٔه بسیار نقش /هیچ دانا زین معّم ا در جهان‌آگاه نیست» الف) تضاد در یک امر در کدام مصرع وجود دارد؟ ب) این نوع «تضاد» سبب خلق چه‌آرایه‌ای شده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

12

با توجه به بیت «من و تو غافلیم و ماه و خورشید /بر این گردون گردان نیست غافل» به سٔواالت پاسخ دهید. الف) اختیار زبانی «امکان حذف همزه» در چندمین رکن مصرع دوم ،وجود دارد؟ ب) کدام اختیار زبانی در هجای سوم مصرع اول ،دیده می‌شود؟

2

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

بیت «پیش کمان ابرویش البه همی کنم

13

ولی /گوش کشیده است از‌آن گوش به من نمی‌کند» با کدام‌یک از

گزینه‌ها از نظر اختیار زبانی «تغییر کمّی ت مصّو ت‌ها» برابر است؟ الف) سرو را مانی ولیکن سرو را رفتار نه /ماه را مانی ولیکن ماه را گفتار نیست ب)‌آمد سوی کعبه سینه پرجوش /چون کعبه نهاد حلقه در گوش سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

14

اختیار زبانی «کوتاه تلّف ظ کردن مصّو ت بلند» در کدام گزینه به کار نمی‌رود؟ ۳) مویی سپید ۲) ساقی کوثر ۱) جادویی

15

هر یک از مفاهیم (وطن ،توّج ه به مردم ،بیگانه‌ستیزی) مربوط به کدام‌یک از عبارت‌های زیر است؟ الف) یک مرغ گرفتار در این گلشن ویران /تنها به قفس ماند ،هزاران ،همه رفتند ب) چون نگریم ز درد و چون ننالم /دزد را چو محرم به خانه کردم؟

۴) بازی دهر سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

ج) در پیشگاه اهل خرد نیست محترم /هر کس که فکر جامعه را محترم نداشت سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

16

در متن زیر: «مخدوم مهربان من ،از‌آن زمان که رشتٔه مراودت حضوری گسسته و شیشٔه شکیبایی از سنگ تفرقه و دوری شکسته ،اکنون مّد ت دو سال افزون است که نه از‌آن طرف بریدی و سالمی و نه از این جانب قاصدی و پیامی ،طایر مکاتبات را پر بسته و کلبٔه مراودات را در بسته». الف) قسمت مشخص شده ،چه‌آرایه‌ای دارد؟ ب) در متن بالا «اّو لین ارکان سجع» را مشخص کنید. ج) «قائم مقام» در نگارش این متن از کدام اثر ،پیروی کرده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

شعر زیر از «فّر خی یزدی» است

17

با توجه به‌آن پاسخ دهید.

«هرگز دلم برای کم و بیش غم نداشت ‌/آری نداشت غم که غم بیش و کم نداشت در دفتر زمانه فتد نامش از قلم /هر مّل تی که مردم صاحب قلم نداشت انصاف و عدل داشت موافق بسی ولی /چون فرخی ،موافق ثابت قدم نداشت» الف) قسمت مشخص شده را از نظر قلمرو ادبی ،بررسی نمایید. ب) از نظر قلمرو فکری بیت دوم ،به کدام مفهوم اشاره دارد؟ ۲) توجه به‌آزادی و‌آزادی‌خواهی در جامعه ۱) توجه به نویسندگان و روشنفکران جامعه ج) کدام بیت نشاندهندٔه «عدالت‌خواهی» شاعر است؟ د) این سروده مربوط به کدام دورٔه ادبی است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

18

برجسته‌ترین‌آرایٔه «بدیع معنوی» بیت «‌آب‌آتش‌فروز ،عشق‌آمد ‌/آتش‌آب سوز عشق‌آمد» چیست؟ و یک نمونه از‌آن در بیت ،مشخص نمایید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

19

نوع «لف و نشر» در کدام گزینه «نامرتب» است؟ «لف ۱» و «نشر ۲»‌آن را مشخص نمایید. الف) دل و کشورت جمع و معمور باد /ز ملکت پراکندگی دور باد! ب) اگر ز خلق مالمت و گر ز کرده ندامت /کشیدم ،از تو کشیدم ،شنیدم ،از تو شنیدم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

20

با توجه به مصراع «روی و چشمی دارم اندر مهر او» کدام گزینه میتواند «نشر» مناسبی برای «لف» مشخص شده باشد؟ 1

زر

2گل

3

3گوهر

4سرو

سوالات امتحانات نهایی متوسطه دوازدهم دی ماه١٤ ٣

21

در کدام واژٔه بیت زیر مصّو ت بلند /ی /همواره کوتاه است؟ من نمی‌گویم زیان کن یا به فکر سود باش /ای ز فرصت بی‌خبر در هر چه هستی ،زود باش سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

22

با توجه به ابیات زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «نسیم صبح را گفتم که با او جانبی داری /کز‌آن جانب که او باشد ،صبا عنبرفشان‌آید سعدی نظر از رویت کوته نکند هرگز /ور روی بگردانی ،در دامنت‌آویزد» الف) نوع اختیار زبانی را در مصرع اول بیت نخست مشخص کنید. ب) اختیار زبانی مشترک دو بیت ،چیست؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

23

در هر یک از ترکیب‌های زیر چندمین هجا ،دارای اختیار زبانی است؟ (شمارٔه هجا ذکر شود). الف) بازی دهر

)( ∪ − ∪ ∪−

ب) نوای نی

) ∪ (−−−

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

24

با توجه به سرودٔه زیر ،بارزترین شاخصٔه زبان شعر عصر بیداری را بنویسید. گریه را به مستی بهانه کردم ِ /ش کوه‌ها ز دست زمانه کردم ‌آستین چو از چشم برگرفتم /سیل خون به دامان روانه کردم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

ویژگی‌های «فکری» سبک دورٔه بازگشت و بیداری در همٔه بیت‌ها مشهود است به جز ....... 1

25

دال خموشی چرا؟ چو ُخ م نجوشی چرا؟ /برون شد از پرده راز ،تو پرده پوشی چرا؟

2شو منفجر ای دل زمانه /وان‌آتش خود نهفته مپسند 3در پیشگاه اهل خرد نیست محترم /هر کس که فکر جامعه را محترم نداشت 4من از‌آن روز که در بند توَا م‌آزادم /پادشاهم که به دست تو اسیر افتادم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

26

هر کدام از عبارت‌های زیر مربوط به کدام‌یک از ویژگی‌های زبانی ،ادبی و فکری نثر دورٔه بیداری است؟ الف) از شاخه‌های ارزنده‌ای که در نثر بیداری چشم‌نواز است ،نثر سیاسی -اجتماعی است. ب) نثر فارسی در این دوره قید و بندهای نثر مصنوع و فّن ی را کنار می‌گذارد و گزارشی و ساده می‌شود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

27

با توجه به سرودٔه زیر که از «عارف قزوینی» است ،به سٔواالت پاسخ دهید. گریه را به مستی بهانه کردم /شکوه‌ها ز دست زمانه کردم ‌آستین چو از چشم برگفتم /سیل خون به دامان روانه کردم از چه روی چون ارغنون ننالم؟ /از جفایت ای چرخ دون ننالم چون نگریم ز درد و چون ننالم /دزد را چو محرم به خانه کردم؟ الف)‌آرایٔه مشترک بیت اّو ل و سوم را بنویسید. ب) در بیت دوم‌آرایٔه تشبیه را مشخص نمایید. ج) با توّج ه به سرودٔه بالا ،عرصٔه هنر عارف قزوینی .......و .......است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

4

28

با توجه به شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. دیروز اگر سوخت ای دوست ،غم برگ و بار من و تو /امروز می‌آید از باغ ،بوی بهار من و تو ‌آنجا در‌آن برزخ سرد ،در کوچه‌های غم و درد /غیر از شب‌آیا چه می‌دید چشمان تار من و تو دیروز در غربت باغ من بودم و یک چمن داغ /امروز خورشید در دشت‌،آیینه‌دار من و تو ... الف) یک مورد‌آشنازدایی (روی‌آوردن به ترکیب‌های بدیع و بی‌سابقه) را در ابیات بالا بنویسید. ب) دو واژٔه نمادین در شعر بالا پیدا کنید. ج) در بیت اّو ل ،تمام‌آرایه‌های زیر به‌جز .......مشهود است. ۴) مراعات‌نظیر ۳) مجاز ۲) متناقض‌نما ۱) استعاره سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

29

با توجه به بیت‌های زیر به سٔواالت پاسخ دهید. ۱) گوش ترّح می کو کز ما نظر نپوشد /دست غریق یعنی فریاد بی‌صداییم ۲) دل و کشورت جمع و معمور باد /ز ملکت پراکندگی دور باد! الف) «متناقض‌نما» را در بیت اول مشخص کنید. ب) در بیت دوم ،ارتباط معنایی کدام واژه‌ها موجب‌آفرینش‌آرایٔه «تضاد» شده است؟ ج) متناقض‌نما ،تضاد در یک امر است یا دو امر؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

30

با توجه به بیت «فرو رفت و بر رفت روز نبرد /به ماهی نم خون و بر ماه گرد» به سٔواالت زیر پاسخ دهید. ب) نوع لّف و نشر را بنویسید. الف) «لف ۱» و «نشر ۲» را مشخص کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

31

در کدام بیت تمام اختیارات زبانی (حذف همزه و تغییر کمّی ت مصّو ت‌ها) وجود دارد؟ الف) پس سوی کاری فرستاد‌آن دگر /تا از این دیگر شود او با خبر ب) گفت ای پسر این نه جای بازی است /بشتاب که جای چاره‌سازی است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

32

ویژگی‌های فکری سبک دورٔه بیداری در همٔه ابیات زیر مشهود است به‌جز ....... الف) یک مرغ گرفتار در این گلشن ویران /تنها به قفس ماند هزاران همه رفتند ب) جامه‌ای کاو نشود غرقه به خون بهر وطن /بدر‌آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است ج) اینکه گاهی می‌زدم بر‌آب و‌آتش خویش را /روشنی در کار مردم بود مقصودم چو شمع سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

33

با توجه به ابیات زیر از شعر «دماوندیه» به سٔواالت پاسخ دهید. «شو منفجر ای دل زمانه /و‌آن‌آتش خود نهفته مپسند خامش منشین سخن همی گوی /افسرده مباش خوش همی خند پنهان مکن‌آتش درون را /زین سوخته جان شنو یکی پند گر‌آتش دل نهفته داری /سوزد جانت به جانت سوگند» الف) چه‌آرایه‌ای بین ابیات اول و‌آخر مشترک است؟ بنویسید.

ب) درون مایه و مضمون شعر بالا را سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

5

با توجه به متن زیر که برگرفته از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» است .به سٔواالت مطرح شده پاسخ دهید. «مشاهده می‌کنیم که در مجاری سنٔه ۵۶۲۱ بسیاری از امور را که دلالت دارد بر بیداری ایرانیان و باعث و مسّب ب‌آن را جز مرحوم میرزا تقی‌خان امیرنظام ،احدی را سراغ نداریم

34

چه‌آن بزرگ‌مرد که به قابلیت خود از پستی به بلندی

رسید ...دوست و دشمن او را از نوادر دهر شمردند و کارهای امیرنظام از ترتیب و انتظام قشون و اصلاح کار دفتر و مالّی ه که خرج ،دو کرور اضافه بر دخل بود ،همه در یک دو سال صورت گرفت».

الف) این نوشته نشان‌دهندٔه کدام دورٔه تاریخی است؟ ب) دو ویژگی ادبی متن را بنویسید. ج) نویسندٔه متن بالا کیست؟

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

35

در بیت زیر واژه‌ای بیابید که مصوت بلند «ی» در‌آن همواره کوتاه تلّف ظ می‌شود. «من نمی‌گویم زیان کن یا به فکر سود باش /ای ز فرصت بی‌خبر ،در هر چه هستی ،زود باش» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

تقطیع عبارات زیر با کدام اختیارات شاعری مطابقت دارد؟

36

الف) گرد‌آفرید:

37

کدام‌یک از‌آرایه‌های «تشبیه -تضاد -تناسب -متناقض‌نما» در بیت زیر به کار نرفته است؟ «این‌که گاهی می‌زدم بر‌آب و‌آتش خویش را /روشنی در کار مردم بود مقصودم چو شمع»

∪− ∪ −−

ب) سوی من:

∪ ∪ −

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

38

در بیت زیر نشرها را مشخص کنید و نوع لف و نشر را بنویسید. «گر ندیدی قبض و بسط عشق را در یک بساط /گریٔه مینا نگر ،خندیدن ساغر ببین»

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

39

‌آرایٔه «متناقض‌نما» را در بیت زیر مشخص کنید و دلیل خود را بنویسید. «عجب مدار که در عین درد ،خاموشم /که درد یار پری‌چهره ،عین درمان است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

40

در بیت زیر کدام‌یک از درون‌مایه‌های شعر عصر بیداری مشاهده می‌شود؟ «چون َن ِگ ریم ز درد و چون ننالم؟ /دزد را چو محرم به خانه کردم» 1

توجه به مردم

2تعلیم و تربیت جدید

‌ 4آزادی

3وطن

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

41

عبارات زیر نشان‌دهندٔه کدام‌یک از سطوح زبانی ،فکری و ادبی نثر ادبیات بیداری است؟ الف) طنز سیاسی -اجتماعی ،از شاخه‌های نثر عصر بیداری است. ب) قید و بند نثر فنی و مصنوع در‌آفرینش‌آثار گذاشته می‌شود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

42

متن زیر را از دیدگاه «زبانی» و «ادبی» بررسی کنید( .ذکر دو مورد برای هر سطح ،بسنده است). «اکنون مّد ت دو سال افزون است که نه از‌آن طرف َب ریدی و سالمی و نه از این جانب قاصدی و پیامی ،طایر مکاتبات را پر بسته و کلبٔه مراودات را در بسته» «قائم مقام فراهانی» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

6

43

‌آرایٔه ادبی «تضاد» بین کدام واژه‌های بیت زیر ،برقرار است؟ «خانه‌ای کاو شود از دست اجانب‌آباد /ز اشک ویران کنش‌آن خانه که بیت‌الحزن است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

44

در بیت «با‌آنکه جیب و جام من از مال و می تهی است /ما را فراغتی است که جمشید جم نداشت»: الف) بخش‌های پدید‌آورندٔه لف و نشر را بنویسید( .ذکر چهار مورد مّد نظر است). ب) نوع لّف و نشر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

در بیت «نسیم صبح را گفتم که با او جانبی داری؟ /کزان جانب که او باشد ،صبا عنبرفشان‌آید»: الف) وزن بیت را بنویسید.

45

پایه‌های‌آوایی هریک از این ارکان را جداگانه مشّخ ص

ب) شاعر در سه رکن از اختیارات شاعری بهره برده است کنید.

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

46

تقطیع ترکیب «دل پاک» به صورت «∪ »∪−−با کدام اختیار زبانی مطابقت دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

47

از میان واژگان بیت زیر دو واژه را -که از شاخص‌ترین درون‌مایه‌های شعر عصر بیداری‌اند -مشّخ ص کنید. «بی‌تربیت‌آزادی و قانون نتوان داشت /سعفص نتوان خواند ،نخوانده کلمن را» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

48

در بیت زیر به چه دلیل‌،آرایٔه ادبی «متناقض‌نما» دیده می‌شود؟ «ز کوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی /از این باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

در بیت زیر «لف و نشرها» را بیابید و‌آنها را در جدول مقابل بنویسید. «دل و کشورت جمع و معمور باد /ز ُم لکت پراکندگی دور باد»

49

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

50

شاعر در مصرع اّو ل بیت زیر ،کدام «واو» را «مصّو ت بلند» به حساب نیاورده است؟ «من و تو غافلیم و ماه و خورشید /بر این گردون گردان نیست غافل» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

51

با توّج ه به بیت «سوی لشکر‌آفریدون شدند /ز نزدیک ضّح اک بیرون شدند» به سٔواالت پاسخ دهید: الف) به چه دلیل واژٔه «سو» به شکل «ُس » تلّف ظ می‌شود؟ ب) در پایه‌های‌آوایی اّو ل و دوم مصرع نخست ،چه نوع «اختیار شاعری زبانی یکسانی» به کار رفته است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

52

چرا در خوانش مصرع «سعدی نظر از رویت کوته نکند هرگز» همزٔه ‌آغاز هجا حذف می‌شود؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

7

53

کدام گزینه بیانگر «سطح ادبی» شعر در قرن‌های دوازدهم و سیزدهم است؟ الف) گرایش به قالب‌های کم‌کاربرد یا نوین به تدریج زمینه را برای ظهور شعر نو فراهم کرد. ب) شعر به عنوان زبان ُب رندٔه نهضت در اختیار روزنامه‌ها قرار گرفت. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

کدام گزینه یکی از ضعف‌های تکنیکی در اغلب داستان‌های دوران مشروطه به شمار می‌آید؟ 1

54

گسترش یافتن نوگرایی و تجّد دخواهی

2تنّف ر از خرافات در نثر داستانی 3توّج ه به حقوق مدنی زنان 4حضور راوی سوم شخص و سخن گفتن او با خواننده در بعضی از صحنه‌ها سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

55

کدام گزینه دربردارندٔه «سطح فکری» شعر در دورٔه بیداری نیست؟ الف) نگرش شاعران و نویسندگان نسبت به جهان بیرون ،از کّل ی‌نگری و ذهنّی ت‌گرایی به جزئی‌نگری و عینّی ت‌گرایی تغییر کرد. ب) مفهوم‌آزادی در سخن شاعران و نویسندگان ،بنیادی‌ترین تفّک ر و خواست مشروطه‌خواهان گردید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

همٔه گزینه‌ها ،به‌جز گزینٔه .......از «‌آثار پژوهشی» محّم دتقی بهار است؟

56

1

2سبک‌شناسی

تاریخ تطّو ر نظم فارسی

4تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایرانیان

3تاریخ بیداری ایرانیان

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

57

با توّج ه به سرودٔه زیر ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. «در فکر‌آن گودالم /که خون تو را مکیده است /هیچ گودالی چنین رفیع ندیده بودم /در حضیض هم می‌توان عزیز بود» (موسوی گرمارودی) الف)‌آرایٔه پارادوکس را نشان دهید. ب) این سروده به کدام واقعه در تاریخ اسلام اشاره دارد؟ ج) شاعر این سروده ،در کدام‌یک از سه شاخٔه ادبیات معاصر در عصر انقلاب اسلامی قرار می‌گیرد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

58

با توّج ه به بیت زیر ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. «از عفو و خشم تو دو نمونه است روز و شب /وز مهر و کین تو دو نمونه است شهد و سم» الف) لف‌های مصراع دوم را بنویسید. ب) نوع لف و نشر در مصراع اّو ل ،مرّت ب است یا مشّو ش؟ ج) اّو لین و سومین جفت‌واژه‌های متضاد را بیابید و بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

59

در کدام بخش‌های سرودٔه زیر‌آرایٔه «پارادوکس» دیده می‌شود؟ «ما /در عصر احتمال به سر می‌بریم /در عصر شک و شاید /در عصر پیش‌بینی وضع هوا /از هر طرف که باد بیاید /در عصر قاطعیت تردید /عصر جدید /عصری که هیچ اصلی /جز اصل احتمال ،یقینی نیست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

8

مصّو ت بلند «ی» در کدام مصراع به کوتاه تبدیل نمی‌شود؟

60

1

2ای گنبد گیتی ای دماوند

یا رب قبول کن به بزرگی و فصل خویش

‌ 4آن نور روی موسی عمرانم‌آرزوست

3پیش از تو‌آب معنی دریا شدن نداشت

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

61

با توّج ه به بیت زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «گر برگ گل سرخ کنی پیرهنش را /از نازکی‌آزار رساند بدنش را» الف) مصراع اّو ل بیت را تقطیع هجایی کنید. ب) ارکان معادل بیت را به گونه‌ای بنویسید که «همسان» باشد. ج) در هریک از مصراع‌ها ،یک اختیار شاعری زبانی مشّخ ص کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

62

تقطیع هجایی نمونههای زیر ،با کدام اختیار شاعری مطابقت دارد؟ الف) گیسوی او

)(− ∪ ∪−

ب) سرافرازی

) ∪ (−−−

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

63

مفهوم کدام بیت با مفهوم «‌آزادی» در دورٔه بیداری ،متفاوت است؟ الف) در محیط طوفان‌زا ماهرانه در جنگ است /ناخدای استبداد با خدای‌آزادی ب) اسیری هیچ‌آزادی نجوید /چو دل در بند گیسوی تو دارد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

64

کدام بیت مصداق توضیح زیر است؟ «گروهی از شاعران دورٔه بیداری با‌آگاهی از سّن ت‌های ادبی ،به زبان پرصالبت گذشته وفادار ماندند». الف) برکش ز سر این سپیدمعجر /بنشین به یکی کبوداورند ب) چون نگریم ز درد و چون ننالم /دزد را چو محرم به خانه کردم؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

65

با توجه به متن زیر از «چرند و پرند دهخدا» به سٔواالت پاسخ دهید. گفتم« :بابا واهّٰلل من مرده شماها زنده ،شما از وکیل خیر نخواهید دید ،مگر همان مشروطٔه خالی چطور است؟ گفتند: «برو پی کارت سواد نداری حرف نزن» باری حالا بعد از دو سال سِر حرف من افتاده‌اند ،حاال تازه می‌فهمند که شٔان مقنن (= قانون‌گذار) بالاتر از‌آن است که به قانون عمل کند .این‌ها را مردم تازه می‌فهمند .من از قدیم می‌فهمیدم، چون گریه‌های مادرم را دیده بودم ،برای این‌که چشم‌های مثل ازرق شامِی بابام هنوز یادم بود». الف) با توجه به نثر فوق ،بنیادی‌ترین تفکر و خواست مشروطه‌خواهان چه بوده است؟ ب بارزترین ویژگی زبانی نثر دوره بیداری را با توجه به متن بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

66

با توجه به بیت «گر ندیدی قبض و بسط عشق را بر یک بساط /گریه مینا نگر خندیدن ساغر ببین» ب) نوع لف و نشر را بنویسید. الف) لف دوم و نشر اول را مشخص کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

67

با توجه به بیت «چیست این سقف بلند سادٔه بسیار نقش /هیچ دانا زین معّم ا در جهان‌آگاه نیست» الف) وزن بیت را بنویسید. ب) یک اختیار شاعری زبانی در مصراع اول مشخص کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

9

68

در بیت زیر اختیارات زبانی را با ذکر شماره هجا نشان دهید. «سوی چاره گشتم ز بیچارگی /ندانم بدو سر به یکبارگی» ب) بلند تلفظ کردن مصوت کوتاه الف) کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

69

مفهوم «‌آزادی» در شعر دورٔه بیداری مترادف با چه مفهومی است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

70

متن زیر از کتاب «تاریخ بیداری ایرانیان» است: «کارهای میرزا تقی‌خان از ترتیب و انتظام قشون و اصلاح کار دفتر و مالیه و عمارت و مرّم ت خرابی‌های دیگر که به زودی محال می‌نمود و همه در یک دو سال صورت گرفت ،گواه و دلیل بزرگی مرد است». الف) این کتاب اثر کیست؟ ب) موضوع‌آن ،تاریخ .......است. ج) کاربرد واژٔه «قشون» بیانگر کدام ویژگی زبانی این نثر است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

71

در هریک از ابیات زیر ،چه نوع لف و نشری به کار رفته است؟ الف) دل و کشورت جمع و معمور باد! /ز ملکت پراکندگی دور باد! ب) اگر ز خلق مالمت و گر ز کرده ندامت /کشیدم ،از تو کشیدم ،شنیدم ،از تو شنیدم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

72

در کدام‌یک از واژگان بیت زیر ،مصّو ت بلند «ی» ،همواره کوتاه است؟ «هرگز وجود حاضر غایب شنیده‌ای؟ /من در میان جمع و دلم جای دیگر است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

73

در کدام‌یک از مصراع‌های زیر ،کلمٔه «سو» کوتاه تلّف ظ نمی‌شود؟ الف) روزه یک سو شد و عید‌آمد و دل‌ها برخاست ب)‌آمد سوی کعبه سینه پرجوش سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

74

سرودٔه زیر از «دهخدا» شاعر «عصر بیداری» است ،دو دلیل برای «سادگی و روانی» زبان شعی این دوره بنویسید. «ای مرغ سحر چو این شب تار /بگذاشت ز سر سیاهکاری وز نفحٔه روح‌بخش َا سحار /رفت از سر خفتگان خماری یزدان به کمال شد پدیدار و اهریمن زشت‌خو حصاری یاد‌آر ز شمع مرده یاد‌آر» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

75

بیت‌های زیر سرودٔه «عارف قزوینی» است ،دو مضمون سرودٔه او را بنویسید. «فکری ای هم‌وطنان ،در ره‌آزادی خویش /بنمایید که هرکس نکند ،مثل من است خانه‌ای کاو شود از دسِت اجانب‌،آباد /ز اشک ویران کنش‌آن خانه که «بیت‌الحزن» است جامه‌ای کاو نشود غرق به خون بهر وطن ِ /ب َد ر‌آن جامه که ننگ تن و کم از کفن است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

با توجه به دو بیت زیر ،یک تفاوت «متناقض‌نما» با «تضاد» را ذکر کنید.

76

الف) ما با توانیم و با تو نه‌ایم

اینت بوالعجب /در حلقه‌ایم با تو و چون حلقه بر دریم

ب) اینکه گاهی میزدم بر‌آب و‌آتش خویش را /روشنی در کار مردم بود مقصودم چو شمع سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

10

77

در بیت زیر ،کدام‌یک از انواع «تغییر کمّی ت مصّو ت‌ها» دیده نمی‌شود؟ «ز دو دیده خون فشانم ز غمت شب جدایی /چه کنم که هست این‌ها گل باغ‌آشنایی» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

78

کدام‌یک از بیت‌های زیر ،دو «برش‌آوایی» دارد؟ الف) شفای این دل بیمار جز لقای تو نیست /طبیب جان خرابم کسی َو رای تو نیست ب) ای سرِو بلند قامت دوست /وه وه که شمایلت چه نیکوست! سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

79

کاربرد واژٔه «خلید» در بیت زیر ،در کدام سطح از سبک شعر دورٔه «بیداری» بررسی می‌شود؟ «خلید خار درشتی به پای طفلی ُخ رد /به هم بر‌آمد و از پویه بازماند و گریست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

11

1

الف) سیل خون به دامان روان کردن

ب) استعاره یا استعاره مکنیه

ج) تصنیف‌ها و ترانه‌های میهنی

2

الف)‌آب و‌آتش

3

الف) َز ر

4

الف) هجای هفتم یا هجای هفت (۷)

ب) نادرست ب) گوهر

ج) مشّو ش (نامرتب /نامنظم) ب) امکان حذف همزه

ج) درست

5

گزینه ج پاسخ صحیح است.

6

گزینه الف پاسخ صحیح است.

7

الف) بیت ۳ ب)‌آتش ج) چه خاکی به سر کنم؟ یا شب سحر کنم یا خاک وطن چو رفت د) درست هـ) توجه به واژگان کهن

8

ب) نادرست

الف) مستزاد

ج) استعاره یا استعارٔه مکنیه یا اضافٔه استعاری یا تشخیص

9

ب) تضاد

الف) تضمین

10گزینه ۳ پاسخ صحیح است. 11الف) مصرع اول

ب) متناقض‌نما یا پارادوکس یا تناقض

12الف) رکن اول ب) تغییر کمّی ت مصّو ت‌ها (بلند تلّف ظ کردن مصّو ت‌های کوتاه) 13گزینه ب 14گزینه ۳ پاسخ صحیح است. 15الف) وطن

ب) بیگانه‌ستیزی

16الف) تشبیه (اضافٔه تشبیهی)

ج) توّج ه به مردم ب) شکسته و گسسته

17الف) کاربرد کنایه در شعر (لفظ کنایه به تنهایی نمره می‌گیرد. ب) ۱ ج) بیت سوم د) دوره (عصر) بیداری (مشروطه)

1

ج) گلستان

18متناقض‌نما (تناقض /پارادوکس) (ذکر یک مورد کافی است) ‌آب‌آتش‌فروز ‌/آتش‌آب‌سوز (ذکر یک مورد کافی است) 19گزینه ب لف ۱ :مالمت /نشر ۲ :شنیدم 20گزینه ۳ پاسخ صحیح است. 21زیان 22الف) تغییر کمّی ت مصوت کوتاه به بلند (ذکر رکن یا هجا ضروری نیست) ب) حذف همزه (ذکر رکن یا هجا ضروری نیست) 23الف) هجای دوم

ب) هجای سوم

24سادگی و روانی (ذکر سادگی یا روانی به تنهایی نیز پذیرفتنی است) 25گزینه ۴ پاسخ صحیح است. 26الف) فکری

ب) ادبی

27الف) استعاره یا تشخیص ب) سیل خون ج) تصنیف ترانه‌های میهنی 28الف) یک چمن داغ ب) باغ /شب /برزخ سرد /دشت /خورشید ‌/آینه‌دار ج) ۲ (متناقض‌نما) 29الف) فریاد بی‌صدا ب) جمع و پراکندگی ج) در یک امر (در متناقض‌نما ،تضاد در یک امر است نه دو امر) 30الف) الف ۱ :فرو رفت /نشر ۲ :بر ماه گرد ب) مرتب 31گزینه الف 32گزینه ج 33الف) استعاره مکنیه /تشخیص /استعاره یا مصّر حه (لفظ استعاره به تنهایی قابل قبول است) /تناسب (مراعات نظیر) ب) پرهیز از سکوت ،دعوت به قیام‌،آزادی ،ظلم‌ستیزی (یا هر مورد مشابه دیگر)

2

34الف) دورٔه مشروطه ب) پستی و بلند (تضاد) ( -نظام و انتظام) اشتقاق ( -مالیه ،دخل و خرج) تناسب (مراعات نظیر) ( -دوست و دشمن :تضاد /دوست و دشمن :مجاز از همٔه مردم) ( -یک و دو) تناسب (مراعات نظیر) .کنایه (از پستی به بلند رسیدن /خرج دو کرور اضافه بر خرج بود) -ساده و گزارشی بودن نثر -کنار گذاشتن قیدوبندهای نثر مصنوع و فنی ج) ناظم‌االسالم کرمانی 35زیان 36الف) امکان حذف همزه

ب) کوتاه تلّف ظ کردن مصّو ت بلند (سو = ُس )

37متناقض‌نما 38نشر ۱ «گریه /گریٔه مینا» /نشر ۲ «خندیدن /خندیدن ساغر» نوع لف و نشر «لف و نشر مرتب» 39عبارت «که درد یار پری‌چهره عین درمان است» جمع دو تضاد در یک امر -درد درمانبخش نیست -جمع ضدین در یک امر - جمع دو معنای متناقض در سخن 40گزینه ۳ پاسخ صحیح است. 41الف) فکری

ب) ادبی

42زبانی :فاصله گرفتن از پیچیدگی و تکّل ف /سادگی و روانی نثر /کاربرد عبارات کوتاه (ص ۰۲) ادبی :کاربرد‌آرایه‌های تشبیه /سجع /جناس /کنایه /مراعات نظیر (ص ۰۲) (ذکر دو مورد در هر بخش ،بسنده است) ‌ 43آباد و ویران (ص ۹۵) 44الف) جیب -جام -مال یا از مال تهی است -می یا از می تهی است( .ص ۸۵) ب) لف و نشر مرّت ب (ص ۸۵) 45الف) مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (ص ۰۵) ب) ن سی م صب ک زان جا نب ف شا نا ید 46بلند تلّف ظ کردن مصّو ت کوتاه (ص ۴۶) ‌ 47آزادی -قانون (ص ۴۴) 48شاعر در مصراع دوم ،مّد عی است که با مدد گرفتن از باد نوروزی می‌توان چراغ دل را روشن کرد که این امر در زبان ،محال است

زیرا باد ،چراغ را خاموش می‌کند نه روشن و یا هر مفهوم مشابه دیگر( .درس ۶ ص ۳۶)

49لف‌ها۱ : -دل ۲ -کشور نشرها۱ : -جمع ۲ -معمور (درس ۶ ص ۲۶)

3

‌ 50آخرین «و» یا «و» سوم یا «و» بعد از واژٔه «ماه» یا «و» قبل از واژٔه «خورشید» (درس ۵ ص ۵۰ و ۵۶) 51الف) زیرا واژٔه «سو» به واژٔه «لشکر» اضافه شده است( .درس ۵ ص ۳۵) ب) کسرٔه اضافٔه پایان واژٔه «سوِی » و «لشکِر » بلند تلفظ شده است یا (تبدیل مصّو ت کوتاه به بلند) یا (بلند تلفظ کردن مصّو ت کوتاه) (درس ۵ ص ۰۵) 52زیرا قبل از همزٔه ‌آغاز هجا ،صامت «ر»‌آمده است یا همزه بین یک صامت و مصّو ت قرار گرفته است( .درس ۵ ص ۹۴) 53گزینه الف (درس ۴ ص ۲۴ و ۳۴) 54گزینه ۴ پاسخ صحیح است( .درس ۴ ص ۶۴) 55گزینٔه ب یا مفهوم‌آزادی در سخن شاعران و نویسندگان ،بنیادی‌ترین تفّک ر و خواست مشروطه‌خواهان گردید( .درس ۴ ص ۴۴) 56گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .درس ۱ ص ۶۱ -درس ۴ ص ۷۴) 57الف) گودال رفیع

ب) واقعٔه عاشورا

58الف) مهر و کین

ب) مرّت ب

ج) شاخٔه نخست (ص ۶۷) ج) عفو و خشم ،مهر و کین (ص ۹۵)

59قاطعیت تردید (ص ۱۶) جز اصل احتمال ،یقینی نیست (ص ۲۶) 60گزینه ۱ پاسخ صحیح است( .ص ۲۵) 61الف) پایه‌های‌آوایی مصراع اّو ل :گر بر ِگ ُگ ِ /ل سر خ ُک /نی پی ر َه /نش را ب) ارکان معادل :مستفعُل مستفعُل مستفعُل مستف (فع‌لن) ج) اختیارات :مصراع اّو ل :بلند تلّف ظ کردن مصّو ت کوتاه در هجای پنجم مصراع دوم :کوتاه تلّف ظ کردن مصّو ت بلند در هجای چهارم یا حذف همزه در هجای پنجم 62الف) کوتاه تلّف ظ کردن مصّو ت بلند (ص ۲۵)

ب) حذف همزه (ص ۹۴)

63گزینه ب (ص ۴۴) 64گزینه الف (ص ۲۴) 65الف) قانون (ص ۴۴)

ب) سادگی و روانی (ص ۳۴)

66الف) لف ۲ :بسط عشق /نشر ۱ :گریٔه مینا

ب) مرتب (ص ۵۶)

67الف) فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (ص ۵۶) ب) حذف همزه یا اختیار بلند تلفظ کردن مصوت کوتاه (تغییر مصوت کوتاه به بلند) (ص ۹۴) (ذکر یک مورد کافی است).

4

68الف) در هجای اول کلمه (سو)

ب) در هجای دوم (ی) (درس ۵ ص ۶۵)

69مترادف با دموکراسی غربی (ص ۴۴) 70الف) ناظم‌االسالم کرمانی ب) مشروطه ج) کاربرد واژه‌های ترکی در نثر فارسی (ص ۰۲ و ۵۴ و ۷۴) 71الف) مرّت ب

ب) نامرّت ب یا مشّو ش (ص ۲۶)

72میان (ص ۴۵) 73الف یا روزه یک سو شد و عید‌آمد و دل‌ها برخاست (ص ۳۵ و ۶۵) 74به دلیل موقعیت اجتماعی و انقلابی ،توجه به مردم و استفاده از شعر برای‌آگاه‌سازی‌آنان (ص ۰۴) (به هر مفهوم مشابه دیگر ،نمره تعلق می‌گیرد) 75وطن‌پرستی ،ستیز با نادانی‌،آزادی‌خواهی دردمندی و عشق او به میهن (به هر مفهوم مشابه دیگر ،نمره تعلق می‌گیرد) 76تضاد‌آوردن دو امر متضاد است بی‌آنکه متناقض هم باشند اما متناقض‌نما ،تضاد در یک امر است نه دو امر( .ص ۹۵ و ۱۶) 77کوتاه تلفظ کردن مصوت بلند (ص ۵۵) 78گزینٔه ب یا «ای سرو بلند قامت دوست» (ص ۷۲ ۸ -۲) 79زبانی (ص ۲۴ ۳ -۴)

5

10

1

2

3

4

20

1

2

3

4

25

1

2

3

4

40

1

2

3

4

54

1

2

3

4

56

1

2

3

4

60

1

2

3

4

1

بارم

ردیف علوم و فنون ادبی ) 3فصل سوم( 1

99سوال

با توجه به بیت» :چنان سایه گسترد بر عالمی /که زالی نیندیشد از رستمی« به پرسشها پاسخ دهید. آرایه »ایهام تناسب« شده است؟ الف( کدام واژه سبب خلق ٔ

ب( معنی »پذیرفتنی« این واژه در بیت کدام است؟ ج( این واژه در معنای »غیرپذیرفتنی« با کدام واژه تناسب دارد؟

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

در بیت» :بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران /کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران« جاهای خالی را با واژههای مناسب

2

کامل نمایید. الف( سعدی با بزرگنمایی در توصیف ،.......اوج احساسات و عواطف سرشار درونی خود را نشان میدهد. آرایه .......شده است. ب( بزرگنمایی سعدی در بیت بالا سبب آفرینش ٔ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

3

در رکن اول کدام مصرع اختیار وزنی به کار رفته است؟ نام آن اختیار وزنی را بنویسید. غمدیده ما شاد نکرد یاد باد آنکه ز ما وقت سفر یاد نکرد /به وداعی دل ٔ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

4

با توجه به بیت »سرو را مانی ولیکن سرو را رفتار نه /ماه را مانی ولیکن ماه را گفتار نیست« به پرسشها پاسخ دهید. الف( اختیار وزنی مشترک در هر دو مصرع بیت بالا بین واژگان .......و .......ایجاد شده است. ب( نام این اختیار وزنی را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

در بیت زیر کدام اختیارات شاعری وجود ندارد؟ »به وفای دل من ناله برآرید چنانک /چنبر این فلک شعوذهگر بگشایید« 1

5

مصوتهای کوتاه -امکان حذف همزه تلفظ کردن بلند ّ ّ

مصوتهای کوتاه -ابدال تلفظ کردن 2بلند ّ ّ مصوتهای بلند تلفظ کردن 3آوردن فاعلاتن به جای فعلاتن -کوتاه ّ ّ 4بلند بودن هجای پایان مصرع -ابدال سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

1

6

با توجه به مصرع «میان مشرق و مغرب ندای محتضریست» به پرسش‌ها پاسخ دهید. ب) وزن بیت را به صورت کامل بنویسید. الف) یک اختیار وزنی در این شعر بیابید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

7

در کدام گزینه شاعر از اختیار وزنی «ابدال» در دو هجای ماقبل‌آخر استفاده کرده است؟ الف) ای بی‌خبر بکوش که صاحب خبر شوی /تا راهرو نبشی کی راهبر شوی ب) صورتش در وزش بیشٔه شور ابدی خواهد ماند سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

8

با توجه به دو بیت زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «کیست که پیغام من به شهر شروان برد /یک سخن از من بدان مرد سخندان برد کیسه هنوز فربه است ،با تو از‌آن قوی دلم /چاره چه خاقانی اگر ،کیسه رسد به الغری» الف) وزن هر دو بیت «همسان دولختی» است .درست نادرست ب) یک «اختیار وزنی» مشترک در هر دو بیت بیابید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

9

‌آرایه‌های «ایهام تناسب ،لف و نشر ،ایهام» را در بیت‌های زیر مشّخ ص نمایید. الف) فرو رفت و بررفت روز نبرد /به ماهی نم خون و بر ماه گرد ب) بی‌مهر ُر خت روز مرا نور نمانده است /وز عمر مرا جز شب دیجور نمانده است ج) گر هزار است بلبل این باغ /همه را نغمه و ترانه یکی است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

10

واژه‌های «باقی» و «عهد» در مصرع دوم هر بیت ،چه‌آرایٔه مشترکی را پدید‌آورده‌اند؟ الف) عرضه کردم دو جهان بر دل کار افتاده /به جز از عشق تو باقی همه فانی دانست ب) عهد کردی که کشی فرصت خود را روزی /فرصت ار یافتی‌،آن عهد فراموش مکن سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

11

شاعر در کدام بیت از‌آرایٔه «اغراق» برای «تصویر‌آفرینی» در حماسه استفاده کرده است؟ الف) بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران /کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران ب) به تنها یکی گور بریان کنی /هوا را به شمشیر گریان کنی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

12

با توجه به بیت «کیست که پیغام من به شهر شروان برد /یک سخن از من بدان مرد سخندان برد» به سٔواالت پاسخ دهید. الف) پایه‌های‌آوایی سوم و چهارم مصرع اول را بنویسید. ب) کدام اختیار «وزنی» در مصرع اول وجود دارد؟ ج) نشانٔه هجایی رکن اول و چهارم مصرع دوم را مشخص نمایید. د) اختیار زبانی در چندمین پایٔه ‌آوایی مصرع دوم ،وجود دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

13

اختیار وزنی مشترک دو بیت زیر را بنویسید. الف) از خون و گل و شکوفه ،تابوت شهید /بر موج بلند دست‌ها رنگین بود ب) ای بی‌خبر بکوش که صاحب‌خبر شوی /تا راهرو نباشی کی راهبر شوی؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

2

درستی یا نادرستی موارد زیر را مشّخ ص کنید.

14

الف) واژٔه (عامیانه )−− ∪ − :در هجای دوم و چهارم اختیار زبانی دارد. ب) سه اختیار وزنی «بلند تلّف ظ کردن هجای پایانی» در بیت زیر وجود دارد. «کشتی شکستگانیم ،ای باد شرطه برخیز /باشد که بازبینیم دیدار‌آشنا را» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

کدام‌یک از موارد ستون «اول» به موارد ستون «دوم» مربوط است؟ (یک مورد اضافی است).

15

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

16

درستی یا نادرستی موارد زیر را مشّخ ص کنید. الف) روزنامٔه «نسیم شمال» با مدیریت و نویسندگی میرزا جهانگیرخان صور اسرافیل ،اداره میشد. ب) اولین تجربٔه داستان‌نویسی «سیمین دانشور» کتاب «سووشون» است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

17

پاسخ درست را از داخل کمانک انتخاب نمایید. الف) «‌آینه‌های دردار» از نمونه نثرهای دورٔه (انقلاب اسلامی -بیداری) است. ب) از معروف‌ترین نویسندگان و سیاست‌مداران بزرگ دورٔه بیداری که با تغییر سبک نگارش ،تکّل ف را در نثر از بین برد( .ادیب‌الممالک فراهانی -قائم‌مقام فراهانی) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

با توجه به متن ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. به خود گفتم« :این مصطفی گرچه زیاد کودن و بی‌نهایت ُچ لَم ن است ولی پیدا کردن یک غاز در شهر بزرگی مثل تهران ،کشف‌آمریکا و شکستن گردن رسم که نیست

18

البد این قدرها از دستش ساخته است».

الف) واژه‌های مشخص شده ،بیانگر کدام ویژگی زبانی ادبیات داستانی معاصر است. ب) اگر این شیؤه نوشتن را سبک جمال‌زاده بنامیم ،تقسیم‌بندی سبک ،بر چه اساسی است؟ ج) نویسندٔه متن فوق ،به همان راهی می‌رود که کسانی مثل .......در سیاحت‌نامٔه ابراهیم بیک و علی‌اکبر دهخدا در ‌.......آغاز کرده بودند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

19

با توجه به بیت «گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد؟ /اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم» الف) کدام واژه ،سبب خلق‌آرایٔه «ایهام تناسب» شده است؟ ب) معنی پذیرفتنی این واژه ،در بیت چیست؟ ج) این واژه در معنای غیرپذیرفتنی با کدام واژه‌ها تناسب دارد؟ د) این بیت «حسن تعلیل» دارد( .درست /نادرست) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

3

با توجه به بیت «کیسه هنوز فربه است ،با تو از‌آن قوی دلم /چاره چه خاقانی اگر ،کیسه رسد به الغری» پاسخ دهید. الف) اّو لین و چهارمین پایه‌های‌آوایی مصراع اول را در جدول بنویسید. ب) نشانه‌های هجایی سومین پایٔه ‌آوایی مصرع دوم را در جدول قرار دهید.

20 ج) در کدام پایٔه ‌آوایی مصرع دوم ،یک هجای بلند و یک هجای کوتاه کنار هم جابه‌جا شده است؟ این اختیار وزنی چه نام دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

21

شاعر در کدام مصرع بیت زیر از اختیار وزنی‌آوردن «فاعلاتن» به جای «فعالتن» بهره برده است؟ یاد باد‌آنکه ز ما وقت سفر یاد نکرد /به وداعی دل غمدیدٔه ما شاد نکرد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

کدام‌یک از شاعران ستون (ب) به جمله‌های ستون (الف) مربوط است؟ (یک مورد اضافی است).

22

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

مشهورترین اثر جالل‌آ ل‌احمد داستان بلند .......است.

23

1

مدیر مدرسه

3ارزیابی شتاب‌زده

2خسی در میقات

4زیارت سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

کدام نویسنده از نویسندگان موسوم به نسل اّو ل محسوب نمی‌شود؟

24

1

صادق هدایت

3صادق چوبک

2بزرگ علوی

4سیمین دانشور سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

25

درست یا نادرست بودن عبارت‌های زیر را مشخص کنید. الف) مشتاق اصفهانی در زمان فتحعلی شاه ،با همراهی چند تن از ادیبان ،انجمن ادبی اصفهان را اداره می‌کرد. ب) تصّر ف نیما در ماهّی ت شعر قدیم و ارائٔه ماهّی تی نو از‌آن ،به تغییر در قالب و ویژگی‌های سخن شاعران قدیم انجامید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

26

با توجه به بیت «خانه زندان است و تنهایی ضالل /هر که چون سعدی گلستانیش نیست» به سٔواالت پاسخ دهید. ب) دو معنی متفاوت این واژه را الف) کدام واژه موجب پیدایش‌آرایٔه «ایهام» شده است؟ بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

27

در بیت زیر کدام رکن دارای اختیار وزنی «قلب» است؟ «کیست که پیغام من به شهر شروان برد /یک سخن از من بدان مرد سخندان برد» ۳) رکن اّو ل مصرع ۲) رکن سوم مصراع اّو ل ۱) رکن اّو ل مصراع اّو ل ۴) رکن سوم مصراع دوم دوم

4

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

28

واژه‌های که ) ∪ ( و کشت ) ( ∪ −در کجای مصراع با کلمٔه «کش» ) (−برابر است؟ این اختیار ،زبانی است یا وزنی؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

29

با توجه به بیت «هر چه داری اگر به عشق دهی /کافرم گر ُج وی زبان بینی» به سٔواالت پاسخ دهید. الف) مصرع اّو ل بیت را تقطیع هجایی کنید .مرز‌آوایی هر پایه را مشخص کنید. ب) نوع اختیار وزنی را در رکن اّو ل و سوم «مصراع دوم» بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

30

درست یا نادرست بودن موارد زیر را مشخص کنید. الف) در شعر دورٔه معاصر ُص ور خیال ،جدید و نو هستند و تکرار تصاویر شاعران دوره‌های قبل نیستند. ب) در دورٔه بیداری شاعرانی که مطابق زبان کوچه و بازار شعر می‌سرودند ،به سّن ت‌های ادبی بسیار پایبند بودند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

قالب کدام گزینه متفاوت است؟

31

1

ضیافت

َ 3ب دوک

2جای پای خون

4کشتی پهلوگرفته سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

32

هریک از پدید‌آورندگان‌آثار زیر به‌ترتیب ،خالق کدام‌آثار هستند؟ «مدیر مدرسه -راه‌آب‌نامه ‌-آخر شاهنامه -گوشوارٔه عرش» الف) خسی در میقات -چشم‌هایش -زمستان -دستور زبان عشق ب) ارزیابی شتابزده -تلخ و شیرین -زمستان -صدای سبز سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

33

درست یا نادرست بودن موارد زیر را مشخص کنید. الف) در سال‌های اول مشروطه ،بیشتر نویسندگان مطالب خود را در قالب داستان در روزنامه‌ها منتشر کرد. ب) «شعر نو تغّز لی» از گسترده‌ترین جریان‌های دورٔه سوم شعر معاصر است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

کدامیک از موارد ستون ب به جمله‌های ستون الف مربوط است؟ (یک مورد اضافی است).

34

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

5

با توجه به بیت «شکر ایزد که به اقبال ُک َل ه‌گوشٔه گل /نخَو ت باد دی و شوکت خار‌آخر شد» به سٔواالت پاسخ دهید. الف) پایه‌های‌آوایی اول و چهارم مصراع دوم بیت بالا را تقطیع و نشانه‌های هجایی‌آنها را در جدول قرار دهید و وزن کامل بیت را بنویسید.

35

ب) دو اختیار وزنی در مصراع دو ذکر کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

36

نوع اختیار زبانی و اختیار وزنی بیت زیر را مشخص کنید .این اختیارات در کدام‌یک از پایه‌های‌آوایی قرار گرفته‌اند؟ «من که هر‌آنچه داشتم ،اّو ل ره گذاشتم /حال برای چون تویی اگر که الیقم بگو» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

37

در بیت زیر شاعر برای تصویر‌آفرینی در حاسه از چه‌آرایه‌ای بهره گرفته است؟ «به تنها یکی گور بریان کنی /هوا را به شمشیر گریان کنی»

38

در بیت زیر واژٔه .......در دو معنا به کار رفته است و کاربرد این واژه باعث خلق‌آرایٔه .......شده است. «بی‌مهر رخت روز مرا نور نمانده است /وز عمر مرا جز شب دیجور نمانده است»

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

39

‌آرایه‌های (اغراق -تناسب -تضمین -تلمیح) به‌ترتیب در کدام گزینه دیده می‌شود؟ الف) سر من مست جملات ،دل من دام خیالت /گهر دیده نثار کف دریای تو دارد ب) گفت‌آن یار کزو گشت سر دار بلند /جرمش این بود که اسرار هویدا می‌کرد ج) حافظ از جور تو ،حاشا که بگرداند روی /من از‌آن روز که در بند توَا م‌،آزادم د) چو رامین گه‌گهی بنواختی چنگ /ز شادی بر سر‌آب‌آمدی سنگ 1

ج -الف -ب -د

3ب -الف -ج -د

2الف -ب -د -ج

4د -الف -ج -ب سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

کدام‌یک از موارد زیر از‌آثار منظوم ادبیات انقلاب اسلامی محسوب می‌شود؟

40

1

مهاجر کوچک

3ضیافت

2ظهور

4از‌آسمان سبز سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

41

نام پدید‌آوردندگان‌آثار زیر در کدام گزینه به درستی ذکر نشده است؟ الف) راه‌آب‌نامه :جمال‌زاده ‌/آتش خاموش :سیمین دانشور /زمین‌سوخته :سیدمهدی شجاعی ب) دستور زبان عشق :قیصر امین‌پور /خواب ارغوانی :موسوی گرمارودی /سفر ششم :علی مٔوذنی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

42

درست یا نادرست بودن عبارات زیر را مشخص کنید. الف) مضمون شعر شاعران دورٔه چهارم معاصر تا انقلاب اسلامی ،بیشتر نقد اجتماعی است. ب) حماسی بودن زبان ،از ویژگی‌های شعر نیما یوشیج است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

6

43

مناسب‌ترین‌آرایه برای تصویر‌آفرینی در حماسه چیست؟ کدام‌یک از ابیات زیر ،دربردارندٔه این‌آرایه است؟ الف) به کردار افسانه از هر کسی /شنیدم همی داستانت بسی ب) به تنها یکی گور بریان کنی /هوا را به شمشیر ،گریان کنی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

44

شاعر با به کار بردن کدام بخش از بیت زیر‌،آرایٔه ادبی «ایهام» را خلق نموده است؟ معانی دوگانٔه ‌آن را بنویسید. «چون جام شفق موج زند خود به دل من /با این همه دور از تو مرا چهره زردی است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

45

با توّج ه به بیت زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «دلم شکسته‌تر از شیشه‌های شهر شماست /شکسته باد کسی کاین چنین‌مان می‌خواست» الف) نشانه‌های هجایی مصراع دو بیت را بنویسید. ب) کاربرد کدام اختیارات شاعری «وزنی» در مصراع دوم ،مشهود است؟ (ذکر دو مورد مّد نظر است). سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

46

مشّخ ص کنید کدام‌یک از گزاره‌ه‌ای زیر ،دربارٔه اختیارات شاعری زبانی و کدام دربارٔه اختیارات شاعری وزنی صادق است. الف)‌آوردن «فاعلاتن» به جای «فعالتن» در رکن اّو ل مصراع. ب) بلند به حساب‌آوردن «و» عطف یا ربط و مصّو ت‌های کوتاه پایان کلمه. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

مشّخ ص کنید هریک از‌آثار ذکر شده در ستون الف ،مربوط به نویسندٔه کدام‌یک از‌آثار مذکور در ستون ب است.

47

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

48

جریان «سمبولیسم اجتماعی» یا «شعر نو حماسی» در کدام‌یک از دوره‌های چهارگانٔه شعر فارسی معاصر ،روی داد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

49

کدام بیت را می‌توان نمونٔه سرودٔه انتقادی دورٔه بیداری به شمار‌آورد؟ الف) پرستش به مستی است در کیش مهر /برون‌اند زین جرگه ،هشیارها ب) غلغلی انداختی در شهر تهران ای قلم /خوش حمایت می‌کنی از شرع قر‌آن ای قلم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

50

سعدی در بیت زیر با کاربرد کدام‌آرایٔه ادبی برای بزرگ‌نمایی در توصیف روز وداع یار ،اوج احساسات و عواطف درونی خود را نشان داده است؟ «بگذار تا بگریم چون ابر در بهاران /کز سنگ ناله خیزد روز وداع یاران» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

51

در بیت «ارغوان جام عقیقی به سمن خواهد داد /چشم نرگس به شقایق نگران خواهد شد»: ب) معانی واژٔه ایهامی‌آن را بنویسید. الف) کدام واژه ایهام دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

7

52

«ایهام تناسب» به کار رفته در بیت زیر را توضیح دهید: «گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد؟ /اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

53

جاهای خالی را کامل کنید. کاربرد قابلّی ت وزنی «قلب» بسیار کم است و تنها در وزن‌های .......و .......رخ می‌دهد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

54

شاعر در کدام رکن از مصراع‌های بیت زیر از اختیار شاعری وزنی «ابدال» استفاده کرده است؟ «خسروان قبلٔه حاجات جهانند ولی /سببش بندگی حضرت درویشان است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

55

در کدام بیت ،اختیار وزنی «‌آوردن فاعلاتن به جای فعالتن» به کار رفته است؟ الف) یاد باد‌آن‌که ز ما وقت سفر یاد نکرد /به وداعی دل غم‌دیدٔه ما شاد نکرد ب) یوسف گم‌گشته باز‌آید به کنعان غم مخور /کلبٔه احزان شود روزی گلستان غم مخور سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

56

با درنظر گرفتن بیت زیر به سٔواالت پاسخ دهید: «همین حکایت ،روزی به دوستان برسد /که سعدی از پی جانان برفت و جان انداخت» الف) مصرع دوم را تقطیع هجایی کنید. ب) در‌آخرین هجای بیت ،کدام نوع اختیار شاعری به کار رفته است؟ پ) اختیار شاعری وزنی مشترک هر دو مصراع را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

57

نثر داستانی معاصر در سال (۱۰۳۱) با کدام مجموعه داستان کوتاه‌آغاز شد؟

58

«پروین اعتصامی» در قصیده به سبک کدام شاعر ،شعر می‌سراید؟

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

59

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

درست یا نادرست بودن عبارت‌های زیر را مشّخ ص کنید. الف) منظور از ادبّی ات معاصر‌،آثار ادبی هستند که پیش از مشروطه پدید‌آمده‌اند. ب) شاعران این دوره ،بهتر و هنری‌تر از گذشته به جوهر شعر دست یافتند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

60

در بیت «گویند :روی سرخ تو سعدی ،که زرد کرد؟ /اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم»: الف) کدام واژه‌آرایٔه «ایهام تناسب» را پدید‌آورده است؟ ب) اگر هجاهای بیت را به شکل «سه تا ،چهارتا ،سه تا» جدا کنیم ،وزن پایه‌های‌آوایی دوم و چهارم را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

61

در بیت زیر ،دلیل وجود‌آرایٔه «اغراق» را توضیح دهید. «دلم گرفته از این روزها دلم تنگ است /میان ما و رسیدن هزار فرسنگ است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

8

62

در بیت «گر هزار است بلبل این باغ /همه را نغمه و ترانه یکی است»: الف) واژٔه «هزار» علاوه بر عدد ،چه معنایی را در ذهن خواننده تداعی می‌کند؟ ب) توّه م در معنی دیگر این واژه ،کدام‌آرایٔه ادبی را پدید‌آورده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

63

با توّج ه به‌آرایٔه «ایهام» ،مصراع دوم بیت زیر را به دو شکل معنی کنید. «چون جام شفق موج زند خون به دل من /با این همه دور از تو مرا چهرٔه زردی است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

64

با توّج ه به بیت زیر ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. «مرا بسود و فروریخت هر چه دندان بود /نبود دندان البل چراغ تابان بود» الف) وزن بیت را بنویسید. ب) در رکن دوم مصراع دوم ،کدام اختیار وزنی به کار رفته است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

65

66

داستان‌نویسی نوین با افرادی مانند .......نویسندٔه «سگ ولگرد» ،گسترش یافت. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

درستی یا نادرستی گزاره‌های زیر را تعیین کنید. الف) کتاب «دو کبوتر ،دو پنجره ،یک پرواز» از‌آثار داستانی «سیدمهدی شجاعی» در زمینٔه ادبّی ات عاشورایی است. ب) دورٔه اّو ل ادبّی ات معاصر (از ۰۴۳۱ تا شهریور ۲۰۳۱) را دورٔه درخشش نیما و جدال بر سر شعر کهنه و نو می‌دانند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

67

سرودٔه زیر از کدام اثر «مهدی اخوان ثالث» برگزیده شده است؟ «سلامت را نمی‌خواهند پاسخ گفت /سرها در گریبان است /کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را / نگه جز پیش پا را دید نتواند /که ره تاریک و لغزان است». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

کدام‌یک از گزینه‌های زیر دربارٔه «نیما یوشیج» و تحّو ل‌آفرینی او در شعر معاصر ،درست است؟ 1

68

تصّر ف نیما در ماهّی ت شعر نو و ارائٔه ماهّی تی تازه از‌آن ،به تغییر در قالب و ویژگی‌های سخن شاعران قدیم انجامید.

2نیما در ۶۱۳۱ منظومٔه «افسانه» را به عنوان بیانیٔه شعر نو منتشر کرد که نزدیکی به ادبّی ات نمایشی ،از ویژگی‌های‌آن است. 3نیما در مسیر بنیان‌گذاری شعر نو تلاش کرد تا واژگان نو به کار برد و از به‌کارگیری واژگان روزمّر ه و عامیانه پرهیز کند. 4جریان نوگرایی نیما با سرایش «ققنوس» تثبیت شد .او در این منظومه ،تغییراتی در اصول و ضوابط شعر سّن تی ایجاد کرد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

69

با توجه به شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «می‌تراورد مهتاب /می‌درخشد شب‌تاب /نیست یک دم شکند خواب به چشم کس و لیک /غم این خفتٔه چند / خواب در چشم ترم می‌شکند». الف) شعر در چه قالبی سروده شده است؟ یکی از ویژگی‌های‌آن‌‌را بنویسید. ب) شعر از تکرار کدام رکن (وزن) حاصل شده است؟ ج) مضمون و پیام شعر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

9

نمونه زیر از کتاب «ارزیابی شتابزده» اثر جالل‌آ ل‌احمد است .با بررسی‌آن ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. «شبی که‌آن اتّف اق افتاد ،ما به صدای در از خواب پریدیم

اّو ل گمان کردم میراب است .خواب که از چشمم پرید و

از گوشم تازه فهمیدم که در زدن میراب نیست و «َش ستم خبردار شد» گفتم «سیمین! به نظرم حال پیرمرد خوش نیست» ُک لفتشان بود ،وحشت‌زده می‌نمود‌،آن سر بزرگ داغ داغ بود

اما چشم‌ها را بسته بودند

کوره‌ای تازه

خاموش شده .عالیه خانم بی‌تابی می‌کرد و هی می‌پرسید« :فالنی یعنی نیمام از دست رفت؟!»

70

گفتم« :برو سماور را‌آتش کن

حالا قوم و خویش‌ها می‌آیند» .سماور نفتی که روشن شد ،گفتم رفت قر‌آن‌آورد.

الی قر‌آن را باز کردم ‌آمد« :والصاّف ات صّف ا» الف)‌ «ارزیابی شتابزده» مجموعه .......جالل‌آ ل‌احمد است. ب) با بررسی نوشته فوق ،یکی از ویژگی‌های برجسته زبانی نثر جالل‌آ ل‌احمد را بنویسید. ج) یک «کنایه» در متن بیابید که ضرب‌المثل شده است. د)‌آرایٔه «تضمین» را در متن فوق پیدا کنید و بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

71

با توجه به ابیات زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. ۱) گفتم که بوی زلفت گمراه عالمم کرد /گفتا اگر بدانی هم اوت رهبر‌آید ۲) یکی را حکایت کنند از ُم لوک /که بیماری رشته کردش چو دوک الف) در کدام بیت‌آرایٔه ایهام وجود دارد؟ ب) با ذکر واژه ایهام‌دار ،معانی مختلف‌آن‌‌را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

72

در شعر زیر «واژه‌ای» دیده می‌شود که معنای نزدیک‌آن در بیت‌آمده است و معنای دور‌آن با یکی از واژه‌های بیت تناسب دارد‌،آن واژه کدام است؟ «گویند روی سرخ تو سعدی که زرد کرد /اکسیر عشق بر مسم افتاد و زر شدم» 1

اکسیر

2روی

4زر

3مس

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

73

بخش‌های مشخص شده در ابیات زیر ،کدام «‌آرایه معنوی» را پدید‌آورده است؟ الف) عرضه کردم دو جهان بر دل کار افتاده /به‌جز از عشق تو باقی همه فانی دانست ب) فلک در خاک می‌غلطید از شرم سرافرازی /اگر می‌دید معراج ز پا افتادن ما را سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

74

با توجه به بیت زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «من ندانم به نگاه تو چه رازی است نهان /که من‌آن راز توان دیدن و گفتن نتوان» ب) نشانه‌های هجایی‌آن‌را بگذارید. الف) بیت را تقطیع هجایی کنید. د) یک اختیار «وزنی» مشخص کنید. ج) وزن بیت را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

75

در بیت زیر یک «اختیار وزنی» بیابید و نوع‌آنرا بنویسید. «دلم شکسته‌تر از شیشه‌های شهر شماست /شکسته باد کسی کاین چنینمان می‌خواست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

10

در جدول زیر هریک از‌آثار در ستون الف را به پدید‌آورندگان‌آن‌ها در ستون ب وصل کنید( .یک مورد در ستون ب اضافی است)

76

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

77

اولین رمان اجتماعی دوره معاصر را نام ببرید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

78

در کدام دوره از ادوار چهارگانٔه شعر فارسی معاصر ،شاعران بهتر و هنری‌تر از گذشته به جوهر شعر دست یافتند و مضمون شعر‌آن‌ها بیشتر چه نوع نقدی را دربر می‌گرفت؟ 1

دوم -اجتماعی

2دوم -تاریخی

4چهارم -تاریخی

3چهارم -اجتماعی

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

79

عبارت زیر چه کسی را معرفی می‌کند؟ «از موفق‌ترین رهروان شعر نیمایی است که بیان روایی و داستانی ،حماسی بودن زبان و کهنگرایی از ویژگی‌های شعر اوست‌« .آخر شاهنامه» یکی از مجموعه شعرهای اوست». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

شعر زیر سرودٔه «مهدی اخوان ثالث» است

80

به پرسش‌های مربوط به‌آن پاسخ دهید.

«سلامت را نمی‌خواهند پاسخ گفت /سرها در گریبان است /کسی سر بر نیارد کرد پاسخ گفتن و دیدار یاران را / نگه جز پیش پا را دید نتواند /که ره تاریک و لغزان است /و گر دست محّب ت سوی کس یازی /به اکراه‌آورد دست از بغل بیرون /که سرما سخت سوزان است» الف) مصراع‌های مشخص شده ،نمونه‌ای از کاربرد نحوی سبک .......است. ب) شعر «اخوان ثالث» شعری .......است که حوادث زندگی مردم را در خود منعکس می‌کند. ج) «اخوان ثالث» در بیشتر مجموعه‌ها مثل «زمستان» زبانی .......دارد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

81

با توجه به ابیات زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید: ۱) جان ریخته شده با تو‌،آمیخته شد با تو /چون بوی تو دارد جان ،جان را هله بنوازم ۲) پرستش به مستی است در کیش مهر /برون‌اند زین جرگه هشیارها الف) در کدام‌یک از ابیات‌،آرایٔه «ایهام تناسب» وجود دارد؟ ب) کدام واژه این‌آرایه را پدید‌آورده است؟ ج) معانی مختلف این واژه را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

11

82

برای هریک از ابیات زیر‌،آرایٔه مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید. الف)‌آتش‌آن نیست که از شعلٔه ‌آن خندد شمع ‌/آتش‌آن است که بر خرمن پروانه زدند (ایهام -مراعات‌نظیر) ب) بیداری زمان را با من بخوان به فریاد /ور مرد خواب و خفتی « /رو سر بنه به بالین ،تنها مرا رها کن» (تضمین - حس‌آمیزی) ج) مجنون که به دیوانه‌گری شهرٔه شهر است /در دشت جنون همسفر عاقل ما بود (حسن تعلیل -تلمیح) د) فلک در خاک می‌غلتید از شرم سرافرازی /اگر میدید معراج ز پا افتادن ما را (متناقض‌نما -لف و نشر) هـ) گر برگ گل سرخ کنی پیرهنش را /از نازکی‌آزار رساند بدنش را (اغراق -تضاد) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

83

با توّج ه به بیت «یار با ماست چه حاجت که زیادت طلبیم /دولت صحبِت ‌آن مونس جان ما را بس» به پرسش‌ها پاسخ دهید. الف) بیت را تقطیع هجایی کنید. ب) نشانه‌های هجایی‌آن‌را بگذارید. ج) وزن بیت چیست؟ د) یک اختیار «وزنی» این بیت را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

84

در بیت «هّم ت طلب از باطن پیران سحرخیز /زیرا که یکی را ز دو عالم طلبیدند» کدام اختیار شاعری به کار نرفته است؟ الف) تغییر کّم ّی ت مصّو ت ب) حذف همزه ج) بلند بودن هجای پایان مصراع سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

85

برای هریک از ابیات زیر ،یکی از وزن‌های داخل کمانک را انتخاب کنید. (همسان دولختی -ناهمسان) الف) تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار /که رحم اگر نکند مّد عی خدا بکند ب) من به زبان اشک خود می‌دهمت سالم و تو /بر سر‌آتش دلم همچو زبانه می‌روی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

86

جاهای خالی را با واژه‌های مناسب پر کنید. الف) «سیمین دانشور» با کتاب .......به اوج نویسندگی خود رسید. ب) اّو لین .......با عنوان «جعفرخان از فرنگ برگشته» به قلم «حسن مقدم» در سال ۱۰۳۱ نوشته شد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

87

عبارت زیر در مورد کدام دوره از شعر فارسی معاصر است؟ «در این دوره که باید‌آن‌را دورٔه کمال جریان‌های ادبی دانست .شاعران بهتر و هنری‌تر از گذشته به جوهر شعر دست یافتند و مضمون شعر‌آن‌ها بیشتر نقد اجتماعی است». 1

اّو ل

3سوم

2دوم

4چهارم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

کدام کتاب از‌آثار منثور «قیصر امین‌پور» است؟

88

‌ 1آیینه‌های ناگهان

3طوفان در پرانتز

2در کوچٔه ‌آفتاب

4ظهر روز دهم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

12

89

کدام‌یک از عبارت‌های زیر درست و کدام‌یک نادرست است؟ الف) شعرهای سید اشرف‌الدین گیالنی در راه مبارزه با استبداد و عشق به وطن در روزنامٔه «قرن بیستم» چاپ می‌شد. ب) شاعران دورٔه بازگشت از این جهت اهّم ّی ت دارند که توانستند زبان شعر را از‌آن حالت سستی که در اواخر سبک هندی در شعر به جود‌آمده بود ،نجات بخشند. ج) در ادبّی ات دورٔه معاصر ،نو‌آوری‌ها ،اندیشه‌های باستان‌گرا و گاهی گرایش به شعرهای ترجمه‌ای مورد توّج ه بود. د) نثر فارسی دورٔه معاصر ،تحت تٔاثیر‌آثاری که در دورٔه بیداری از زبان‌های اروپایی ترجمه می‌شد ،از سادگی دور شد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

90

به پرسش‌ها پاسخ دهید. الف) اوج نویسندگی «سیمین دانشور» در کدام اثر او ،نمایان است؟ ب) موضوع این اثر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

91

در شعر «نگران با من ِا ستاده سحر /صبح می‌خواهد از من /کز مبارک دم او‌آورم این قوم به جان باخته را /بلکه خبر»: ب) دو معنی این واژه را بنویسید. الف) کدام واژه‌آرایٔه «ایهام» را پدید‌آورده است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

92

مناسب‌ترین‌آرایه برای «تصویر‌آفرینی» بیت زیر ،سرودٔه فردوسی ،چیست؟ «یکی تازی‌ای برنشسته سیاه /همی خاک نعلش بر‌آمد به ماه»

93

چگونه به وجود‌آرایٔه «ایهام تناسب» در واژٔه «هزار»‌ پی می‌بریم؟ «گر هزار است بلبل این باغ /همه را نغمه و ترانه یکی است»

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

94

با توجه به بیت «تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار /که رحم اگر نکند مّد عی ،خدا بکند» به پرسش‌ها پاسخ دهید: ب) نشانه‌های هجایی‌آن‌را بگذارید. الف) بیت را تقطیع هجایی کنید. د) یک اختیار «وزنی» این بیت را بنویسید. ج) وزن این بیت را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

95 96

در رکن‌آخر مصراع «چو بشنوی سخن اهل دل ،مگو که خطاست» کدام اختیار «وزنی» به کار رفته است؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

اولین نمایشنامه‌ای که هم‌زمان با کتاب «یکی بود ،یکی نبود» اثر «جمال‌زاده» نوشته شده است

چه نام دارد؟

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

97

کتاب «ملاقات در شب‌آفتابی» اثر «علی مٔوذنی» در کدام‌یک از حوزه‌های ادبیات جای می‌گیرد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

موضوع کتاب «خسی در میقات» .......است.

98

1

مقاله‌نویسی

3ترجمه

2تک‌نگاری

4سفرنامه سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

13

99

عبارت زیر چه کسی را معرفی می‌کند؟ «او از نویسندگان مشهور معاصر در حوزٔه نویسندگی کودکان و نوجوانان است .محورهایی مثل قّص ه‌نویسی و قّص ه‌گویی از مهم‌ترین حوزه‌های فعالیت اوست .کتاب «مهاجر کوچک» از‌آثار او در حوزٔه قّص ه‌های کودک و نوجوان است». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

14

1

الف) زال

2

الف) روز وداع یار

3

مصراع اول ‌/آوردن فاعلاتن به جای َف َع الُت ن

4

الف) نه و نیست

5

گزینه ۳ پاسخ صحیح است.

6

الف) بلند بودن هجای پایانی مصراع

7

گزینه ب پاسخ صحیح است.

8

الف) درست

9

الف) لف و نشر

ج) رستم

ب) پیر سپید موی ب) اغراق

ب) بلند بودن هجای پایانی مصراع

ب) َم فاِع ُل نَ ،ف َع الُت نَ ،م فاِع ُل نَ ،ف ِع ُل ن

ب) قلب ج) ایهام تناسب

ب) ایهام

10ایهام 11گزینه ب 12الف) سوم :مفتعلن /چهارم :فاعلن ج) رکن اول / − ∪ ∪− :رکن چهارم:

ب) قلب د) چهار (چهارمین ۴ /)

− ∪ −

13ابدال 14الف) نادرست

ب) درست

15الف) ۲

ب) ۱

16الف) نادرست

ب) نادرست

17الف) انقلاب اسلامی

ب) قائم‌مقام فراهانی

18الف) استفاده از واژه‌های عامیانه (محاوره‌ای) در نثر داستانی (نثر داستانی دوره معاصر ،تحت تٔاثیر گفتار و محاوره اقشار اجتماعی ایران است). ب) نام نویسنده ج) زین‌العابدین مراغه‌ای -چرند و پرند 19الف) روی

ج) مس زر

ب) چهره (رخ /صورت)

20الف) پایه‌های‌آوایی اول :کی س ه نو /ق و د لم ب)

− ∪ ∪−

ج) پایٔه ‌آوایی دوم /قلب

1

د) درست

21مصرع اول 22الف) ۳

ب) ۱

23گزینه ۱ پاسخ صحیح است. 24گزینه ۴ پاسخ صحیح است. 25الف) نادرست

ب) درست

26الف) گلستان ب) ۱) باغ و گلزار

۲) کتاب گلستان

27گزینه ۲ پاسخ صحیح است. 28پایان مصرع -وزنی 29الف) هر /چه /دا /ری ا /گر /ب /عش ق /د /هی ب)‌آوردن فاعلاتن به جای فعالتن در رکن اول /ابدال 30الف) درست

ب) نادرست

31گزینه ۳ پاسخ صحیح است. 32گزینه ب 33الف) نادرست 34الف) ایرج میرزا

ب) درست ب) پروین اعتصامی

35

الف) هر خانٔه جدول ب)‌آوردن فاعلاتن به جای فعالتن در رکن اول ابدال (در هجای ماقبل‌آخر مصراع دوم /یا رکن‌آخر مصراع دوم) 36حذف همزه :در پایه‌آوایی یا رکن اّو ل مصرع اول (هر‌آن = ه ران) قلب :در پایه‌آوایی یا رکن سوم مصراع دوم یا رکن هفتم (َا َگ ر ِک ال :مفاعلن به جای مفتعلن) 37اغراق 38مهر -ایهام

2

39گزینه ۴ پاسخ صحیح است. 40گزینه ۴ پاسخ صحیح است. 41گزینٔه الف 42الف) درست

ب) نادرست

43اغراق گزینه ب (ص ۸۸) 44دور از تو .به سبب دوری از تو .دور از تو باد (ص ۰۹) 45الف) ۱ (ص ۷۸)

ب) ابدال (ص ۷۸) -بلند بودن هجای پایان مصراع (ص ۳۸) 46الف) وزنی (ص ۴۸)

ب) زبانی (ص ۰۵)

47راه‌آب‌نامه و تلخ و شیرین (ص ۴۷) دید و بازدید و سه تار (ص ۴۷) سبک‌شناسی و تاریخ تطّو ر نظم فارسی (ص ۶۱) شهری چون بهشت و‌آتش خاموش (ص ۴۷) 48دورٔه سوم (ص ۰۷) 49گزینٔه ب (درس ۱ و ۹ ص ۶۱ و ۱۹) 50اغراق (درس ۹ ص ۹۸) 51الف) نگران ب) نگاه‌کننده یا نگرنده و دلواپس ،مضطرب‌،آشفته یا هر معنای درست دیگر (درس ۹ ص ۹۸) 52واژٔه «روی» دو معنای چهره و نوعی فلز دارد .در اینجا معنی چهره ،پذیرفتنی است .یا هر توضیح درست دیگر( .درس ۹ ص ۴۹) 53مفتعلن یا / − ∪ ∪−و مفاعلن یا ∪ ( − ∪ −درس ۸ ص ۶۸) 54در رکن‌آخر مصراع اّو ل یا (ِد َو ِلی) ∪∪ ‌-آمده که در رکن‌آخر مصراع دوم به (شا َن ست) - -تبدیل شده است( .درس ۸ ص ۵۸) 55گزینٔه الف (درس ۸ ص ۴۸)

3

56الف) ِک َ /س ع ِ /د َ /ی ز ِ /پ ِ /ی /جا /نان ِ /ب َ /ر ف ُ /ت /جا َ /ن ن /داخت (درس ۸) ب) بلند بودن هجای پایانی مصراع یا اختیار شاعری وزنی (درس ۸ ص ۳۸) پ) ابدال (درس ۸ ص ۴۸) 57یکی بود یکی نبود (درس ۷ ص ۳۷) 58ناصرخسرو (درس ۷ ص ۰۷) 59الف) نادرست (درس ۷ ص ۸۶)

ب) درست (درس ۷ ص ۰۷)

60الف) روی (ص ۴۹)

ب) فاعالُت -فاعلن

61شاعر در توصیف فاصله ،بزرگ‌نمایی کرده است .هزار فرسنگ ،برای فاصله بسیار دور از ذهن است( .ص ۹۸) 62الف) بلبل

ب) ایهام تناسب (ص ۱۹)

۱ 63) به دلیل دوری از تو چهره‌ام زرد و بیمار است. ۲) دور باد از تو! چهرٔه من زرد و بیمار است( .ص ۰۹) 64الف) مفاعلن فعالتن مفاعلن فع‌لن (ص ۳۹)

ب) ابدال (ص ۵۸)

65صادق هدایت (ص ۳۷) 66الف) نادرست (ص ۲۸)

ب) درست (ص ۹۶)

67زمستان (ص ۲۷) 68گزینه ۴ پاسخ صحیح است( .ص ۹۶ و ۱۷ و ۲۷) 69الف) شعر نیمایی (درس ۱۱) /وزن عروضی دارد اما کوتاهی و بلندی مصراع‌ها و نیز تعداد هجاها برابر نیست( .ص ۴۰۱ تا ۵۰۱) (ویژگی‌هایی مثل تغییر در‌آوردن جایگاه قافیه ،نگاه نو و نگرش عاطفی به واقعیات ملموس ،سیر‌آزاد تخیل و نزدیکی به ادبیات نمایشی (ذکر یک مورد کافی است)( .ص ۱۷) ب) فاعلاتن (ص ۵۰۱) ج)‌آگاهی‌بخشی و مبارزه با ظلم و ستم و یا غفلت و نا‌آگاهی (ذکر یک مورد کافی است) (درس ۷) 70الف) مقاالت (ص ۴۷) ب) نثر پرشتاب و بریده بریده که از‌آن با عنوان نثر تلگرافی یاد می‌کنند( .اشاره به یک مورد نمره تعلق می‌گیرد) (ص ۴۷) (ویژگی‌هایی از قبیل سادگی ،روانی ،استفاده از کنایات و بیان عامیانه) ج) شستم خبردار شد (درس ۷) د) والّص اّف ات صّف ا (درس ۳) 71گزینه اول (گفتم که بوی زلفت )...کلمه «بو» یک معنی به معنای رایحه و معنی دیگر‌آرزو (درس ۹) 72گزینه ۲ پاسخ صحیح است( .درس ۹)

4

73الف) ایهام (ص ۲۹)

ب) تناقض یا متناقض‌نما (پارادوکس) (ص ۳۶)

74

د) اختیار وزنی‌آوردن فاعلاتن به جای فعالتن در مصراع اول ۱ 75) ابدال در رکن پایانی مصراع دوم (می‌خواست) ۲ /) هجای بلند پایانی در هر دو مصراع (ماست ،خواست) (ص ۷۸) (ذکر یک مورد کافی است) 76الف) گزینه ۳ (قیصر امین‌پور) (ص ۷۷)

ب) گزینه ۱ (علی مٔوذنی) (ص ۰۸)

77تهران مخوف (ص ۳۷) 78گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .ص ۰۷) 79اخوان ثالث (ص ۲۷) 80الف) خراسانی

ج) نمادین

ب) اجتماعی

(ص ۲۷)

81الف) بیت ۲ یا پرستش به مستی است در کیش مهر /برون‌اند زین جرگه هشیارها ب) مهر ج) محّب ت -خورشید (ص ۰۹ و ۱۹ و ۴۹) 82الف) مراعات‌نظیر (ص ۵۳)

ب) تضمین (ص ۹۳)

ج) تلمیح (ص ۲۳)

د) متناقض‌نما (پارادوکس) (ص ۳۶)

هـ) اغراق (ص ۲۹)

83

الف) تقطیع هجایی ب) نشانه‌های هجایی ج) فعالتن (فاعلاتن) فعالتن فعالتن فعلن (فع‌لن) د) هجای پایان مصراع بلند است یا ابدال یا‌آوردن فاعلاتن به جای فعالتن اّو ل مصراع (ص ۷۸)

5

84الف یا تغییر کّم ّی ت مصّو ت (ص ۸۲ و ۰۵ و ۵۸) 85الف) ناهمسان

ب) همسان دولختی (ص ۷۸)

86الف) سووشون (ص ۴۷)

ب) نمایشنامه (ص ۳۷)

87گزینه ۴ پاسخ صحیح است( .ص ۰۷) 88گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .ص ۷۷) 89الف) نادرست (ص ۶۱)

ب) درست (ص ۳۱)

ج) درست (ص ۸۶)

د)

نادرست (ص ۲۷) 90الف) سووشون ب) داستان زندگی زری و یوسف و اوضاع اجتماعی مردم فارس در خالل جنگ جهانی دوم (ص ۴۷) 91الف) نگران

ب) ۱ :نگاه کردن ۲ :دلواپسی (ص ۲۹)

92اغراق (ص ۹۸) 93هزار در معنی عدد هزار و در معنی دیگر‌آن با بلبل ،باغ ،نغمه و ترانه تناسب دارد( .ص ۱۹)

94

الف) تقطیع هجایی ب) نشانه‌های هجایی ج) مفاعلن فعالتن مفاعلن َف ِع لن (فع لن) د) ۱ -اختیار وزنی ابدال در کاربرد یک هجای بلند (ُخ ش) به جای دو هجای کوتاه (ب ک) در رکن پایانی (فعلن = فع لن) ۲- اختیار وزنی تبدیل هجای کشیده پایان مصراع به یک هجای بلند( .ذکر یک مورد کافی است) (ص ۸۷) 95هجای کشیده در پایان مصراع ،تبدیل به هجای بلند می‌شود( .ص ۵۸) 96جعفرخان از فرنگ برگشت (ص ۳۷) 97دفاع مقّد س (ص ۰۸) 98گزینه ۴ پاسخ صحیح است( .ص ۴۷) 99محمدرضا سرشار یا رضا رهگذر (ص ۷۹)

6

5

1

2

3

4

23

1

2

3

4

24

1

2

3

4

31

1

2

3

4

39

1

2

3

4

40

1

2

3

4

68

1

2

3

4

72

1

2

3

4

78

1

2

3

4

87

1

2

3

4

88

1

2

3

4

98

1

2

3

4

1

بارم

ردیف علوم و فنون ادبی ) 3فصل چهارم(

128سوال

نوشته زیر از کتاب »آن بیست و سه نفر« اثر احمد یوسفزاده انتخاب شده است .با توجه به متن به سؤالات پاسخ دهید.

1

» ...کاش میشد گوشهای بایستیم .این آرزو هنوز توی دلم بود که ناگهان صدایی مثل شلیک گلوله بلند شد و مینیبوس افتاد به تکانهای شدید .لاستیکش ترکیده بود .راننده و محافظان مسلح برای تعویض لاستیک پیاده شدند .از اقبال ما بود که زاپاس مینیبوس هم پنجر از آب درآمد و عراقیها مجبور شدند همانجا لاستیک را پنچرگیری کنند .این یعنی فرصتی برای ما که زیر نگاه سربازان مسلح عراقی روی زمین بنشینیم و مشاممان را پر تازه علف و گوشهایمان را از صدای گنجشکهای آزاد آسمان«. کنیم از بوی ٔ الف( یک »تشبیه« در متن بالا پیدا کنید. ب( دو مورد از ویژگیهای »زبانی« را متن بالا بنویسید. ج( نثر فوق ،مربوط به سبک .......است) .معاصر -انقلاب( سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

سروده »سیدعلی موسوی گرمارودی« ،به پرسشها پاسخ دهید. با توجه به ٔ

چگونه شمشیری زهرآگین /پیشانی بلند تو /این کتاب خداوند را /از هم میگشاید؟ /چگونه میتوان به خانه یتیمکان بیوه زنی تابیدی /و بر آن شانه که شمشیری ،دریایی را شکافت؟ /هنگام که همتاب آفتاب /به ٔ

2

پیامبر پا ننهاد /کودکان را نشاندی /و از آن دهان که ُه ّرای شیر میخروشید /کلمات کودکانه تراوید /آیا تاریخ ،بر تحیر /خشک و لرزان نمانده بود؟ در سرای /به ِ ّ سروده بالا بنویسید. دوره انقلاب با توجه به الف( یک مورد از ویژگیهای »فکری« ادبیات ٔ ٔ »شخصیت بزرگ« است؟ سروده بالا یادآور کدام ب( ٔ ّ ج( کدام ویژگی زبانی ،در این شعر مشهود است؟ (۲باستانگرایی (۱واژگان متناسب با دین د( یک اثر از شاعر شعر بالا بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

3

شاعر در کدامیک از بیتهای زیر برای یک مفهوم ،دلیل هنری )شاعرانه( و غیرواقعی آورده است؟ این آرایه چه نام دارد؟ الف( هر دم از سرگشتگی چون گرد میپیچم به خود /همرهان رفتند و من تنها به صحرا ماندهام ب( باران همه بر جای عرق میچکد از ابر /پیداست که از دست کریم تو حیا کرد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه1404

1

4

با توجه به بیت‌های زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. ۱) اگر سنت اوست نو‌آوری /نگاهی هم از تو ُس َّن ت کنیم ۲) بر لب کوه جنون خندٔه شیرین بهار /نقش زخمی است که از تیشٔه فرهاد شکفت ۳) سعدی از سرزنش خلق نترسد ،هیهات /غرقه در نیل چه اندیشه کند باران را الف) واژٔه مشخص شده در بیت اول چه‌آرایه‌ای را در ذهن تداعی می‌کند؟ ب) یک ترکیب در مصرع اول بیت دوم بنویسید که‌آرایٔه «حس‌آمیزی» داشته باشد. ج) زیبایی‌آفرینی اسلوب معادله در بیت سوم بر پایٔه .......می‌باشد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

‌آرایه‌های (حسن تعلیل -متناقض‌نما -حس‌آمیزی -اسلوب معادله) را در هر یک از بیت‌های زیر مشخص کنید( .هر بیت یک‌آرایه) الف) دل چو شد غافل ز حق ،فرمان‌پذیر تن بود /می‌برد هر جا که خواهد اسب ،خواب‌آلوده را

5

ب) ما با توایم و با تو نه‌ایم

اینت بوالعجب /در حلقه‌ایم با تو و چون حلقه بر دریم

ج) سپهبد پرستنده را گفت گرم /سخن‌های شیرین به‌آوای نرم د) تویی بهانٔه ‌آن ابرها که می‌گریند /بیا که صاف شود این هوای بارانی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

6

کدام‌یک از بیت‌های زیر در بحر «هزج مسدس محذوف» سروده شده است؟ الف) به پایان‌آمد این دفتر ،حکایت همچنان باقی /به صد دفتر نشاید گفت حسب‌الحال مشتاقی ب) به صد جان َا رَز د‌آن رغبت که جانان /نخواهم گوید و خواهد به صد جان ج) پر از مثنوی‌های رندانه است /شب شعر عرفانی چشم تو سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

7

با توجه به واژه‌ه‌ای داخل کمانک پاسخ درست را انتخاب نمایید. الف) یکی از ضعف‌های تکنیکی در اغلب داستان‌های دوران مشروطه ،حضور راوی (سوم شخص -اول شخص) در بعضی صحنه‌های داستان و سخن گفتن او با خواننده است. ب) اندیشٔه حاکم بر داستان‌های دهٔه اّو ل پس از پیروزی انقلاب ،ابتدا .......و در مرحلٔه بعد ....... ،است( .اجتماعی، سیاسی /سیاسی ،اجتماعی) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

8

ویژگی‌های فکری دورٔه معاصر تا انقلاب اسلامی در همٔه گزینه‌های زیر مشهود است به جز ....... الف) سراپا اگر زرد و پژمرده‌ایم /ولی دل به پاییز نسپرده‌ایم ب) بسیار بود رود در‌آن برزخ کبود /اّم ا دریغَ ،ز هرٔه دریا شدن نداشت ج) مرا نصیب غم‌آمد به شادی همه عالم /چرا که از همٔه عالم محّب ت تو گزیدم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

9

هر کدام از عبارت‌های زیر مربوط به کدام‌یک از سطوح «زبانی ،ادبی و فکری» شعر دورٔه معاصر تا ادبیات انقلاب اسلامی است؟ الف) لغات و ترکیبات امروزی و جدید وارد شعر شده است. ب) صور خیال ،جدید و نو هستند و تکرار تصاویر شاعران دوره‌های قبل نیستند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

10

درست یا نادرست بودن عبارت‌های زیر را مشخص کنید. الف) ابهام در شعر معاصر پسندیده نیست و معنی‌گریزی ،از ویژگی‌های شعر این دوره است. ب) نثر فارسی پیشتازتر از شعر فارسی در دورٔه بیداری قید و بندهای نثر مصنوع و فنی را کنار می‌گذارد و ساده می‌شود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

2

11

کدام‌یک از جملههای مشخص شده دربارٔه «مهدی اخوان ثالث» نادرست است؟ «از رهروان شعر نیمایی است .بیان روایی و داستانی ،کهن‌گرایی و کاربردهای نحوی سبک عراقی از ویژگی‌های شعر ۲ ۱ اوست .شعر وی ،شعری اجتماعی است و حوادث زندگی مردم را در خود منعکس می‌کند. ۴ ۳ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٤

با توّج ه به متن زیر از «دهخدا» به سٔواالت پاسخ دهید. « ...وای وای! الهی روده‌ات ببره ،چقدر حرف می‌زنی؟! حوصلم سر رفت!‌آفتابه لگن شش دست ،شام و ناهار هیچی! گفت :نخور ،عسل و خربزه با هم نمی‌سازند! نشنید و خورد .یک ساعت دیگر یارو را دید

12

مثل مار به خودش

می‌پیچید .گفت :نگفتم نخور ،این دو تا با هم نمی‌سازند؟ گفت :حالا که این دو تا خوب با هم ساخته‌اند که من یکی را از میان بردارند »... الف) کدام‌یک از ویژگی‌ها در متن بالا نیست؟ عامیانه‌نویسی □ تکّل ف ب) یک نمونه ضرب المثل به کار رفته در متن بالا را بنویسید. ج) مفهوم «درد شدید داشتن» از کدام عبارت برداشت می‌شود؟ د) مجموعٔه نوشته‌های طنز‌آمیز سیاسی -اجتماعی این نویسنده چه نام دارد؟ □

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

با توجه به متن ،به سٔواالت پاسخ دهید. «توپخانه شروع کرده بود و صدای مهیب‌آن ،صدای کودکانه اّم ا خشک کالش را در خود هضم می‌کرد .مسّل م بود که در میان یا پشت نیروها شما را نمی‌شود پیدا کرد».

13

الف) «استقبال از فرهنگ ایثار و شهادت» از مضامین فکری این متن است .درست □ نادرست ب) کدام‌یک از گزینه‌های زیر از‌آثار «سیدمهدی شجاعی» نیست؟ ۲) ملاقات در شب‌آفتابی ۱) دو کبوتر ،دو پنجره ،یک پرواز ۴) جای پای خون ۳) کشتی پهلو گرفته

□

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

با توجه به متن: «این تنگ‌عیشی برای او (مولوی) نوعی ریاضت نفسانی بود

14

ناشی از خشک‌دستی نبود .از زندگی فقط به قدر ضرورت

تمّت ع می‌برد .بیش از قدر ضرورت را موجب دور افتادن از خط سیر روحانی خویش می‌یافت». الف) مفهوم عبارت کنایی مشّخ ص شده چیست؟ ب) کدام‌یک از گزینه‌ها از ویژگی‌های متن بالا است؟ ۲) کاربرد مفاهیم انتزاعی ۱) وجود واژگان عربی در متن سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

‌آرایٔه مناسب هر یک از بیت‌های ستون اول را از ستون دوم انتخاب نمایید( .یک مورد اضافی است).

15

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

3

16

17

همراه شدن واژٔه .......و «‌آبی رنگ» در عبارت «‌آسمان ،فریبی‌آبی رنگ شد ».سبب خلق‌آرایٔه .......شده است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

کدام بیت «اسلوب معادله» دارد؟ یک دلیل برای‌آن ذکر کنید. الف) سپهر مردم دون را کند خریداری /بخیل سوی متاعی رود که ارزان است ب) تویی بهانٔه ‌آن ابرها که می‌گریند /بیا که صاف شود این هوای بارانی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

‌آرایه‌های کدام گزینه با توجه به بیت «شور شیرین تو را نازم که بعد از قرن‌ها /هر که الف عشق زد ،نامی هم از فرهاد برد» کامًال صحیح است؟

18

1

2ایهام -اغراق -لف و نشر

ایهام تناسب -مراعات نظیر -تلمیح

4ایهام تناسب -حسن تعلیل -حس‌آمیزی

3ایهام -مراعات نظیر -اسلوب معادله

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

19

در کدام بیت‌آرایٔه «حسن تعلیل» دیده می‌شود؟ الف) اینکه گاهی می‌زدم بر‌آب و‌آتش خویش را /روشنی در کار مردم بود مقصودم چو شمع ب) فکر شنبه تلخ دارد جمعٔه اطفال را /عشرت امروز بی‌اندیشٔه فردا خوش است ج) نرگس همی رکوع کند در میان باغ /زیرا که کرد فاخته بر سرو مٔوذنی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

20

کدام بیت در بحر «هزج مسّد س محذوف» سروده شده است؟ الف) بیا تا قدر یکدیگر بدانیم /که تا ناگه ز یکدیگر نمانیم ب) همه کارم ز خودکامی به بدنامی کشید‌آخر /نهان کی ماند‌آن رازی کز او سازند محفل‌ها سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

21

با توجه به شعر زیر به سٔواالت پاسخ دهید. «می‌تراود مهتاب /می‌درخشد شب‌تاب /نیست یک دم شکند خواب به چشم کس ولیک /غم این خفتٔه چند / خواب در چشم ترم می‌شکند» الف) شعر بالا در بحر «رجز» سروده شده است .درست □ نادرست ب) این سروده از تکرار کدام «وزن‌واژه» ایجاد شده است؟ ج) دو اختیار «وزنی» در مصرع سوم بیابید و نام‌آن‌ها را بنویسید.

□

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

22

کدام‌یک از عبارت‌های زیر نشان‌دهندٔه سطح زبانی شعر دورٔه معاصر تا انقلاب است؟ الف) چشم‌گیری بودن جمله‌بندی‌های ساده ب) گرایش به نماد در تصاویر شعری ج) لحن صمیمانه و متواضعانه سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

23

پاسخ درست را از داخل کمانک انتخاب نمایید. الف) (گرایش به قالب‌های کم‌کاربرد -نو‌آوری در عرصٔه تخّی ل) زمینه را برای ظهور شعر نو فراهم کرد. ب) تلفیق (تمثیل و مفاهیم انتزاعی -روح حماسه و عرفان) در غزل حماسی انقلاب ،دیده می‌شود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

4

24

در کدام‌یک از بیت‌های زیر «‌آشنایی‌زدایی زبانی و روی‌آوردن به ترکیب‌های بدیع» به چشم می‌خورد؟ الف) چو گلدان خالی لب پنجره /پر از خاطرات ترک خورده‌ایم ب) گواهی بخواهید ،اینک گواه /همین زخم‌‌هایی که نشمرده‌ایم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

گرایش به کدام سبک جدید داستان‌نویسی ،بعد از جنگ دیده نمی‌شود؟

25

1

جریان سّی ال ذهن

3مدرن‌نویسی

2رمان‌نویسی

4داستانک‌نویسی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٤

26

با توجه به سرودٔه «نیما یوشیج» به پرسش‌ها پاسخ دهید. ققنوس ،مرغ خوش‌خوان‌،آوازٔه جهان ‌/آواره مانده از وزش بادهای سرد /بر شاخ خیزران /بنشسته است فرد /بر گرد او به هر شاخی پرندگان /او ناله‌های گم شده ترکیب می‌کند / ... الف) واژٔه مشخص شده در مصرع اول بیانگر کدام ویژگی ادبی شعر معاصر است؟ ب) دو واژٔه قافیٔه این سروده را که سبب‌آفرینش‌آرایٔه «جناس» شده است ،مشخص نمایید. ج) جریان (نوگرایی -نو تغّز لی) نیما با سرایش این سروده در سال ۶۱۳۱ تثبیت شد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

27

‌آرایه‌های (ایهام ،ایهام تناسب ،اسلوب معادله و حسن تعلیل) را در بیت‌های زیر مشخص نمایید. الف) اشک سحر زداید از لوح دل سیاهی /خّر م کند چمن را باران صبحگاهی ب) به یک کرشمه که در کار‌آسمان کردی /هنوز می‌پرد از شوق چشم کوکب‌ها ج) بی‌مهر رخت روز مرا نور نمانده است /وز عمر مرا جز شب دیجور نمانده است د) گر هزار است بلبل این باغ /همه را نغمه و ترانه یکی است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

28

در بیت «بر لب کوه جنون خندٔه شیرین بهار /نقش زخمی است که از تیشٔه فرهاد شکفت» همٔه ‌آرایه‌ها به جز ....... را دارد. 1

ایهام

3ایهام تناسب

2تلمیح

4حسن تعلیل سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

29

پاسخ‌های درست را از داخل کمانک انتخاب نمایید. الف) گفتی به غمم بنشین یا از سر جان برخیز /فرمان برمت جانا ،بنشینم و برخیزم (اسلوب معادله ،لف و نشر، تضاد) ب) چیست این سقف بلند سادٔه بسیار نقش /هیچ دانا زین معّم ا در جهان‌آگاه نیست (تضمین ،متناقض‌نما ،حسن تعلیل) ج) نجوای نمناک علف‌ها را می‌شنوم (حس‌آمیزی ،تضاد ،ایهام) د) می‌شناسمت /چشم‌های تو میزبان صبح سبز باغ‌هاست /می‌شناسمت (تلمیح ،ایهام تناسب ،اغراق) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

30

بیت زیر در چه «بحر»ی سروده شده است؟ نام کامل بحر را بنویسید. «به پایان‌آمد این دفتر ،حکایت همچنان باقی /به صد دفتر نشاید گفت حسب‌الحال مشتاقی» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

5

31

با توجه به شعر زیر درستی یا نادرستی عبارت‌های زیر را مشخص کنید. «َن َف سم را پِر پرواز از توست /به دماوند تو سوگند ،که گر بگشایند / ...همه اجزایم با مهر تو‌آمیخته است /همه ذّر اتم با جان تو‌آمیخته باد! »... الف) این شعر ،در قالب «نیمایی سروده شده است. ب) ویژگی مشترک این سروده با قالب «مستزاد» ،کوتاهی و بلندی مصراع‌ها است. ج) در این سروده فقط یک بار ،اختیار وزنی «ابدال» به کار رفته است. د) شاعر چهار بار از اختیار وزنی «بلند بودن هجای پایانی» مصرع ،بهره برده است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

32

پایه‌های‌آوایی کدام‌یک از بیت‌های زیر را می توان به دو صورت همسان و ناهمسان برش زد؟ الف) تا رفت مرا از نظر‌آن چشم جهان بین /کس واقف ما نیست که از دیده چه‌ها رفت ب)‌آب زنید راه را هین که نگار می‌رسد /مژده دهید باغ را بوی بهار می‌رسد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

33

کدام مورد از موضوعات عمدٔه داستان در دورٔه معاصر است؟ ب) باستان‌گرایی الف) ستیز با خرافات سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

کدام‌یک از جملههای مشخص شده دربارٔه سبک‌شناسی دورٔه انقلاب اسلامی ،نادرست است؟

34

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

35

جاهای خالی را با واژه‌های مناسب کامل کنید. الف) زبان و واژگان شعری در قصاید دورٔه انقلاب به سبک .......نزدیک است. ب) فرهنگ .......یکی از اصلی‌ترین درون‌مایه‌های شعر انقلاب اسلامی است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٣

36

متن زیر از کتاب «چرند و پرند» است .با توجه به متن به سٔواالت پاسخ دهید. «باری ،چه دردسر بدهم؟‌آن قدر گفت و گفت و گفت تا ما را به این کار واداشت .حالا که می‌بیند‌آن روی کار بالاست ،دست و پایش را گم کرده ،و تمام‌آن حرف‌ها یادش رفته ،تا یک فّر اش قرمزپوش می‌بیند ،دلش می‌تپد .تا به یک ژاندارم چشمش می‌افتد ،رنگش می‌پرد .هی می‌گوید :امان از همنشین بد». الف) کاربرد واژٔه «ژاندارم» بیانگر کدام ویژگی زبانی متن بالا است؟ ب) در متن بالا دو «کنایه» پیدا کنید که مفهومی نزدیک به هم دارند. ج) نویسندٔه متن بالا کیست؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

6

37

متن زیر را بخوانید و به سٔواالت پاسخ دهید. « ...همین گمان مرا به سوی‌آن دو تل خاک کشانید .پیدا بود که پیش از این ،سنگر دیده‌بانی یا انفرادی دشمن بوده است .زمزمٔه لطیف شما گمان مرا تٔایید کرد ...می‌بایست هر چه زودتر مخفیگاهی پیدا کنم که از هر دیدرسی در امان بمانم جز گودالی که از کنجکاوی گلولٔه توپ فراهم‌آمده بود کجا می‌توانست مخفیگاه من باشد؟» الف) یک مورد از ویژگی‌های زبانی متن بالا را بنویسید. ب) از متن بالا دو ویژگی ادبی مشخص کنید. ج) یک مورد از ویژگی‌های فکری متن بالا را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

38

‌آرایه‌های «ایهام تناسب -اسلوب معادله -متناقض‌نما -حس‌آمیزی» به‌ترتیب در کدام گزینه‌آمده است؟ الف) فلک در خاک می‌غلتید از شرم سرافرازی /اگر می‌دید معراج ز پا افتادن ما را ب) روی خوبت‌آیتی از لطف بر ما کشف کرد /زان زمان جز لطف خوبی نیست در تفسیر ما ج) ما گر چه مرد تلخ شنیدن نه‌ایم ،لیک /تلخی که از تو‌آید شنیدنی است د) گریٔه دائم سیاهی را نبرد از بخت من /زاغ را بسیاری باران نسازد پر سپید 1

الف -ب -د -ج

3ب -د -ج -الف

2ج -الف -د -ب

4ب -د -الف -ج

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

39

کدام بیت «حسن تعلیل» دارد؟ دلیل خود را بنویسید. الف) با کمال احتیاج از خلق استغنا خوش است /با دهان تشنه مردن بر لب دریا خوش است ب) عجب نیست بر خاک اگر گل شکفت /که چندین گل اندام در خاک خفت سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

40

‌آرایٔه درست را انتخاب کنید. الف) چندین که برشمردم از ماجرای عشقت /اندوه دل نگفتم اّال یک از هزاران (اغراق /ایهام تناسب) ب) اگر سّن ت اوست نو‌آوری /نگاهی هم از نو به سّن ت کنیم (تلمیح /ایهام) ج) سعدی از سرزنش خلق ،نترسد هیهات /غرقه در نیل چه اندیشه کند باران را (اسلوب معادله /حسن تعلیل) د) خط شکسته را محکم‌تر و بامزه‌تر از دیگران می‌نوشت (حس‌آمیزی /تضاد) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

41

کدام‌یک از قالب‌های زیر الهامبخش نیما برای سرودن «شعر نو» بوده است؟ ویژگی مشترک این دو قالب را بنویسید. الف) ای مهربان‌تر از برگ در بوسه‌های باران /بیداری ستاره در چشم جویباران ب) هر لحظه به شکلی بت عّی ار بر‌آمد /دل برد و نهان شد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

42

بیت «دریای هستی دم به دم /در چرخ و تاب و پیچ و خم» در چه بحری سروده شده است؟ نام کامل بحر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

43

جای خالی را با واژٔه مناسب کامل کنید. معشوق در ادبیات معاصر مانند دوره‌های‌آغازین شعر فارسی .......است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

44

هریک از عبارات زیر بیانگر کدام‌یک از سطوح (زبانی ،ادبی و فکری) دورٔه معاصر و ادبیات انقلاب اسلامی است؟ الف) مخاطب شعر ،عاّم ٔه مردم هستند. ب) توصیف پدیده‌ها و شخصّی ت‌ها در نثر این دوره عینی ،کوتاه ،بیرونی و مشخص است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٣

7

45

با توجه به سرودٔه زیر: «ققنوس ،مرغ خوشخوان‌،آوازٔه جهان /بر شاخ خیزران /بنشسته است فرد /بر ِگ رد او /بر هر سر شاخی پرندگان / او ناله‌های گمشده ترکیب می‌کند» الف) قالب این شعر چیست؟ ب) کدام قالب شعر سنتی زمینهساز پیدایش این قالب شعری شده است؟ ج) نام سرایندٔه این شعر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

46

با توجه به شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «در‌آن کویر سوخته‌،آن خاک بی‌بهار /حّت ی علف اجازٔه زیبا شدن نداشت ُگ م بود در عمیق زمین شانٔه بهار /بی‌تو ولی زمینٔه پیدا شدن نداشت

دل‌ها اگر چه صاف ،ولی از هراس سنگ ‌/آیینه بود و میل تماشا شدن نداشت» ب) یک ویژگی فکری برای شعر بالا بنویسید. الف) دو مورد از ویژگی‌های ادبی شعر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

47

متن زیر را بخوانید و به سٔواالت پاسخ دهید. «اطرافتان که خلوت شد ،به سمت سنگرتان راه افتادید و من هم با فاصلٔه نه چندان دور سعی کردم که پا جای پای شما بگذارم ،مثل برق و باد ،خودم را به سنگر برسانم و تفنگم را بردارم‌.آنچه مشکل بود ،یافتن شما بود در این معرکه و تاریکی ... .توپخانه شروع کرده بود و صدای مهیب‌آن ،صدای کودکانه اما خشک کالش را در خود هضم می‌کرد». الف) دو ویژگی زبانی متن بالا را بنویسید. ب) در متن بالا یک حس‌آمیزی بیابید. ج) متن بالا را از نظر سطح فکری بررسی کنید( .یک مورد) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

48

سرودٔه زیر از تکرار کدام رکن (وزن واژه) عروضی ایجاد شده است؟ «نفسم را پر پرواز از توست /به دماوند تو سوگند ،که گر بگشایند /بندم از بند ،ببینند که‌/ :آواز از توست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

49

نام بحر کدام بیت «هزج مسّد س محذوف» است؟ الف) سراپا اگر زرد و پژمرده‌ایم /ولی دل به پاییز نسپرده‌ایم ب) بگفتا عشق شیرین بر تو چون است /بگفت از جان شیرینم فزون است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

50

با ذکر دلیل‌آرایٔه حس‌آمیزی را در بند زیر مشخص کنید. «مرد نّق ال‌آن ‌-آن صدایش گرم ،نایش گرم ‌/آن سکوتش ساکت و گیرا /راه می‌رفت و سخت می‌گفت» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

برای هریک از ابیات زیر در ستون الف‌آرایٔه مناسبی از ستون ب انتخاب کنید( .یک مورد اضافی است).

51

8

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

52

‌آرایٔه مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید. الف) لبریز زندگی است نفس‌های‌آخرت ‌/آورده مرگ ،گرم به‌آغوش تو پناه (متناقض‌نما -اسلوب معادله) ب) نگران با من استاده سحر /صبح می‌خواهد از من /کز مبارک دم او‌آورم این قوم به جان باخته را /بلکه خبر (ایهام -حسن تعلیل) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

53

در کدام بیت اسلوب معادله وجود دارد؟ چرا؟ الف) قطع زنجیر ز مجنون تو نتوان کردن /موج جزو بدن‌آب روان می‌باشد ب) تنور الله چنان برفروخت باد بهار /که غنچه غرق عرق گشت و گل به جوش‌آمد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

54

گرایش به کدام‌یک از موارد داخل کمانک ،ویژگی مشترک شعر دورٔه انقلاب و شعر بیدل است؟ (گرایش به خیال‌بندی گرایش به حماسه)سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

55

56

داستانک‌نویسی (مینی‌مال) در کدام دهه رایج شد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

«‌آشنایی‌زدایی و روی‌آوردن به ترکیب‌های بدیع و بی‌سابقه یکی از مشخصه‌های زبانی شعر دورٔه انقلاب اسلامی است که در نتیجٔه روی‌آوردن شاعران به .......حاصل شده است». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

57

درست یا نادرست بودن موارد زیر را مشخص کنید. الف) از ویژگی‌های شعر دوره انقلاب اسلامی ،گرایش به عرفان و دوری از حماسه‌سرایی است. ب) مضامین اخلاقی در دورٔه مشروطه کارایی خود را از دست داد. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٣

با توّج ه به سرودٔه زیر ،به پرسش‌ها پاسخ دهید. «برکش ز سر این سپید معجر /بنشین به یکی کبود اورند بگرای چو اژدهای گرزه /بخروش چو شرزه شیر ارغند

58

بفکن ز بن این بنا که باید /از ریشه بنای ظلم برکند» الف) دو مورد از «ویژگی‌های فکری» این سروده را بنویسید. ب) در این ابیات ،کدام «ویژگی زبانی» شعر برخی شاعران دورٔه بیداری‌،آشکار است؟ پ) با توّج ه به سطح ادبی شعر ،شاعر از گروه سنت‌گراست یا گروهی که مطابق زبان کوچه و بازار شعر می‌سرودند؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

در سرودٔه زیر ،شاعر با بیانی نمادین ،به ترسیم فضای جامعه در‌آستانٔه پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته است

59

چهار

مورد از عناصر واژگانی این سروده را که اسباب خلق این تصاویر نمادین شده ،بنویسید. «پیش از تو‌آب ،معنی دریا شدن نداشت /شب مانده بود و جرئت فردا شدن نداشت بسیار بود رود در‌آن برزخ کبود /اّم ا دریغ! زهرٔه دریا شدن نداشت در‌آن کویر سوخته‌،آن خاک بی‌بهار /حّت ی علف اجازه زیبا شدن نداشت» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

9

60

با توّج ه به رباعی زیر -که از سروده‌های شاعران دورٔه انقلاب اسلامی است -به پرسش‌ها پاسخ دهید. «کس چون تو طریق پاک‌بازی نگرفت /با زخم نشان سرفرازی نگرفت زین پیش دالورا ،کسی چون تو ،شگفت! /حیثّی ت مرگ را به بازی نگرفت» الف) دو مورد از ویژگی‌های فکری شعر را بنویسید. ب) سطح ادبی سروده را ،با ذکر دو ویژگی‌آن ،بررسی کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

61

جاهای خالی را به درستی پر کنید. الف) در بیت «چون شبنم اوفتاده بدم پیش‌آفتاب /مهرم به جان رسید و به عّی وق بر شدم» واژٔه .......دارای دو معناست: یک معنای‌آن پذیرفتنی و به معنی .......است و معنای دیگر‌آن -که مورد نظر نیست -با واژه‌های‌آفتاب و عّی وق، ‌آرایٔه «ایهام تناسب» را پدید‌آورده است. ب) در بیت «سرکشان را فکند تیغ مکافات ز پای /شعله را زود نشانند به خاکستر خویش» مطلبی در دو عبارت مستقل ،به نحوی بیان شده که یکی از عبارات ،معادلی برای تٔایید عبارت دیگر است :این شیوه ،سبب خلق‌آرایٔه .......گردیده است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

62

‌آرایٔه درست هریک از ابیات زیر را از درون کمانک برگزینید. الف) گوش ترّح می کو ،کز ما نظر نپوشد؟ /دست غریق یعنی :فریاد بی‌صداییم (متناقض‌نما ،تلمیح) ب) بر لب کوه جنون ،خندٔه شیرین بهار /نقش زخمی است که از تیشٔه فرهاد شکفت (تضاد ،حس‌آمیزی) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

63

بیت زیر نمونٔه کاربرد‌آرایٔه «حسن تعلیل» است .دلیل هنری و غیرواقعی‌آن را بنویسید. «خمیده پشت از‌آن گشتند پیران جهان‌دیده /که انداز خاک می‌جویند اّی ام جوانی را» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

64

دو مورد از ویژگی‌های «زبانی» شعر دورٔه انقلاب اسلامی را -که در ابیات زیر مشهود است -بنویسید. «ُح سن شهادت از همه ُح سنی فراتر است /ای محسن شهید من ،ای ُح سن بی‌گناه یک کربلا شکوه به چشمت نهفته است /ای روضٔه مجّس م گودال قتلگاه» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

65

هریک از توضیحات زیر مربوط به کدام‌یک از ویژگی‌های زبانی ،ادبی و فکری شعر ادبّی ات معاصر تا انقلاب اسلامی است؟ الف) مدح و ذم و هجو در شعر این دوره بسیار کم است. ب) صور خیال جدید و نو هستند و تکرار تصاویر شاعران دورٔه قبل نیستند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠٢

66

«زاویٔه دید» نوشتٔه زیر چیست؟ «مینی‌بوس با سرعت نه چندان زیاد پیش می‌رفت .نگاه کردم به مناظر اطراف جاده و مزارع و خانه‌های روستایی، شکل و شمایل خانه‌های‌آنجا هم ،شبیه روستای خودمان بود و این تشابه مرا دلتنگ می‌کرد .کاش می‌شد گوشه‌ای بایستیم »... سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

10

67

با خواندن دو منظومٔه زیر: ۱ -به سان رهنوردانی که در افسانه‌ها گویند /گرفته کوله‌بار زادره بر دوش /فشرده چوب‌دست خیزران در مشت / گهی پرگوی و گه خاموش /در‌آن مه‌گون فضای خلوت افسانگی‌شان راه می‌پویند /ما هم راه خود را می‌کنیم‌آغاز / سه ره پیداست ...من اینجا بس دلم تنگ است /و هر سازی که می‌بینم بد‌آهنگ است /بیا ره‌توشه برداریم / قدم در راه بی‌برگشت بگذاریم /ببینیم‌آسمان هر کجا‌آیا همین رنگ است؟ ( ... /اخوان ثالث) ۲ -قایقی خواهم ساخت /خواهم انداخت به‌آب /دور خواهم شد از این خاک غریب /که در‌آن هیچ کسی نیست که در بیشٔه عشق /قهرمانان را بیدار کند /قایق از تور تهی /و دل از‌آرزوی مروارید /همچنان خواهم راند ... (سهراب سپهری) الف) هر دو شاعر ،در منظومه‌های خود از نظر «قلمرو فکری» به طرح چه موضوع مشترکی پرداخته‌اند؟ ب) نام بحر عروضی منظومٔه شمارٔه یک چیست؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

68

در منظومٔه «ققنوس ،مرغ خوشخوان‌آوازٔه جهان ‌/آواره ماند از وزش بادهای سرد /بر شاخ خیزران /بنشسته است فرد /بر ِگ رد او به هر سر شاخی پرندگان /او ناله‌های گم شده ترکیب می‌کند »... ب) قالب این شعر چیست؟ الف) دو ویژگی ادبی این سروده را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

69

شعر زیر را بخوانید و به پرسش‌ها پاسخ دهید: «من نمازم را وقتی می‌خوانم /که اذانش را باد گفته باشد /سر گلدستٔه سرو /من نمازم را پی تکبیرة االحرام علف می‌خوانم /پی قد قامت موج /کعبه‌ام بر لب‌آب /کعبه‌ام زیر اقاقی‌هاست »... / الف) درونمایٔه منظومٔه بالا چیست؟ ب) یک استعارٔه مکنّی ه (بالکنایه) در شعر بالا بیابید و‌آن را بنویسید. پ) اّو لین رکن عروضی منظومٔه بالا چیست؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

70

‌آرایٔه مناسب هر بیت را از کمانک مقابل‌آن انتخاب کنید. الف) زمانه از ورق ُگ ل ،مثال روی تو بست /ولی ز شرم تو در غنچه کرد پنهانش (ایهام تناسب ،حسن تعلیل) ب) از صدای سخن عشق ندیدم خوش‌تر /یادگاری که در این گنبد دّو ار بماند (حس‌آمیزی ،ایهام) پ) سفر برون کند ز مرد ،خامی‌ها /کباب ،پخته نگردد مگر به گردیدن (تضمین ،اسلوب معادله) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

71

‌آرایه‌های ادبی «حسن تعلیل ،حس‌آمیزی ،اسلوب معادله و ایهام تناسب» به‌ترتیب در کدام گزینه‌ها به کار رفته‌اند؟ الف) لب و دندان سنایی همه توحید تو گوید /مگر از‌آتش دوزخ بودش روی رهایی ب) دخل بی‌جا همه جا در سخنم می‌آید /این مگس لازم شیرینی گفتار من است پ) گریٔه دائم سیاسی را نُب رد از بخت من /زاغ را بسیاری باران نسازد َپ ر ،سپید ت) باران همه بر جای عرق می‌چکد از ابر /پیداست که از روی لطیف تو حیا کرد سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

72

مولانا در بیت زیر با کاربرد کدام‌آرایٔه ادبی ،معانی بسیاری را در کمترین واژه‌ها ،جای داده است؟ «دی شیخ با چراغ همی‌گشت ِگ رد شهر /کز دیو و دد ملولم و انسانم‌آرزوست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

73

در کدام‌یک از بیت‌های زیر‌آرایٔه ادبی «تضمین» به کار رفته است؟ الف) بیستون بر سر راه است مباد از شیرین /خبری گفته و غمگین دل فرهاد کنید ب) حافظ از جور تو حاشا که بگرداند روی /من از‌آن روز که در بند توام‌آزادم سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

74

بیت« :یار بی‌پرده از در و دیوار /در تجّلی است یا اولی‌االبصار» به کدام‌یک از گزینه‌های زیر «تلمیح» دارد؟ الف) َف ٔایَن ما ُت َو ُّل وا َف َث َّم َو جُه اِهّٰلل ب) ُک ُّل َی وٍم ُه َو ِف ی َش ٔاٍن

11

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

75

نشانه‌های هجایی مصرع دوم بیت زیر را بنویسید: «دریای هستی دم به دم /در چرخ و تاب و پیچ و خم» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

76

نیما یوشیج برای رهایی از تنگناهای عروضی ،چگونه دست شاعر را در سرودن شعر بازگذاشت؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

77

با توّج ه به بیت زیر به سٔواالت پاسخ دهید: «یاری اندر کس نمی‌بینیم یاران را چه شد؟ /دوستی کی‌آخر‌آمد ،دوست‌داران را چه شد؟» ب) نام بحر عروضی بیت را بنویسید. الف) مصراع اّو ل را تقطیع هجایی کنید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

78

کدام گزینه درست است؟ الف) تفّک ر انسان‌گرایانه ،گاهی در برخی از‌آثار بعد از انقلاب به گونه‌ای کم‌رنگ مشاهده می‌شود. ب) اندیشٔه حاکم بر داستان‌های دهٔه اّو ل پس از پیروزی انقلاب ،ابتدا اجتماعی و در مرحلٔه بعد ،سیاسی است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

79

در سرودٔه زیر ،شاعر به کدام ویژگی «سطح فکری» شعر دورٔه انقلاب اسلامی پرداخته است؟ «اگر دشنٔه دشمنان ،گردنیم /اگر خنجر دوستانُ ،گ رده‌ایم گواهی بخواهید ،اینک گواه /همین زخم‌هایی کهک نشمرده‌ایم» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

80

در شعر سّن تی دورٔه انقلاب اسلامی ،تقلید از سبک .......و .......و تمایل به‌آنها زیاد است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

81

دربارٔه سبک شعر دورٔه معاصر تا انقلاب اسلامی ،کدام گزینه نادرست است؟ الف) تفّک ر شاعر ،بیشتر زمینی و پیرامون امور دنیوی است. ب) دست شاعر برای استفاده از همٔه واژه‌ها بسته است. پ) معنی‌گریزی ،از ویژگی‌های شعر این دوره است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠٢

82

با توّج ه به سرودٔه زیر ،به پرسش‌ها پاسخ دهید؟ «هر که گدای در مشکوی توست /پادشاست شه که به همسایگی کوی توست /چون گداست» الف) قالب شعر را بنویسید. ب) چرا این نوع شعر را الهام‌بخش «نیما یوشیج» در‌آفرینش شعر نو دانسته‌اند؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

83

در نوشتٔه «فردای‌آن روز ب خاطرم‌آمد که دیروز یک دست از بهترین لباس‌های نودوز خود را با کّل یٔه متفّر عات به انضمام مایحتوی ،به دست چالق شدٔه خودم از خانه بیرون انداخته‌ام ،ولی چون تیری که از شست رفته بازنمی‌گردد، یک بار دیگر به کلام بلندپایٔه از ماست که بر ماست ،ایمان‌آوردم و پشت دستم را داغ کردم که تا من باشم دیگر پیرامون ترفیع رتبه نگردم»: الف) مفهوم کنایی «پشت دست داغ کردن» چیست؟ ب) بیت «سخن گفته دگر بازنیاید به دهن /اّو ل اندیشه کند مرد که عاقل باشد» با کدام ضرب‌المثل این نوشته، مفهوم مشترکی دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

12

84

شاعر در کدام بیت ،برای‌آفرینش «حس‌آمیزی» از‌آمیختگی حواّس ظاهری با امور ذهنی و انتزاعی بهره برده است؟ الف) از این شعر تر شیرین ز شاهنشه عجب دارم /که سرتاپای حافظ را چرا در زر نمی‌گیرد؟ ب) نیست پروا تلخکامان را ز تلخی‌های عشق ‌/آب دریا در مذاق ماهی دریا خوش است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

85

با ذکر دو دلیل وجود‌آرایٔه «اسلوب معادله» را در بیت زیر توضیح دهید. «چشم عاشق نتوان دوخت که معشوق نبیند /پای بلبل نتوان بست که بر گل نسراید» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

86

‌آرایٔه مناسب هر بیت را از کمانک مقابل‌آن انتخاب کنید. الف) شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل /کجا دانند حال ما سبکباران ساحل‌ها؟ (تلمیح /مراعات نظیر) ب) به یک کرشمه که در کار‌آسمان کردی /هنوز می‌پرد از شوق چشم کوکب‌ها (حسن تعلیل /لف و نشر) ج) دست در دامن مولا زد در /که علی بگذر و از ما مگذر (ایهام /اغراق) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

87

همٔه ‌آرایه‌های ادبی کدام گزینه در بیت زیر دیده می‌شود؟ «نرگس همی رکوع کند در میان باغ /زیرا که کرد فاخته بر سرو مٔوذنی» ب) تشخیص ،اسلوب معادله ،تلمیح ،کنایه الف) حسن تعلیل ،تناسب ،تلمیح ،استعاره سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

نام وزن متناسب با هر بیت را از ستون مقابل بیابید و بنویسید( .نام یک وزن اضافی است).

88

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

89

با مقایسٔه دو شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. ۱) میان مشرق و مغرب ندای محتضریست /که گاه می‌گوید /من از ستارٔه دنباله‌دار می‌ترسم ۲) چون درختی در صمیم سرد و بی‌ابر زمستانی /هر چه برگم بود و بارم بود ... /ریخته است الف) وزن کدام شعر« ،ناهمسان» است؟ ب) مصراع اّو ل شعر دوم چند رکن دارد؟ ج) وزن واژٔه معادل پایه‌های‌آوایی مصراع «که گاه می‌گوید» را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

90

در بررسی سبک‌شناسی شعر زیر ،هر گزاره ،مربوط به کدام‌یک از سطوح «زبانی ،ادبی یا فکری» ادبّی ات انقلاب اسلامی است؟ «سراپا اگر زرد و پژمرده‌ایم /ولی دل به پاییز نسپرده‌ایم چو گلدان خالی لب پنجره /پر از خاطرات ترک‌خورده‌ایم» (قیصر امین‌پور) الف) «خاطرات ترک‌خورده» ،یک ترکیب بدیع و بی‌سابقه است. ب) شاعر در این سروده از واژه‌های نمادین مانند «پاییز» بهره برده است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

91

درستی یا نادرستی عبارت‌های زیر را تعیین کنید. الف) یکی از ویژگی‌های فکری ادبّی ات معاصر تا انقلاب اسلامی ،فراوانی مدح ،ذم و هجو در شعر است. ب) عدم تسّل ط کافی شاعران دورٔه بیداری بر ادبّی ات کهن ،موجب کم‌توّج هی در کاربرد جمله‌ها و ترکیب‌های زبانی بود.

13

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

92

با توّج ه به نوشتٔه زیر ،دو مورد از ویژگی‌های «زبانی» نثر دورٔه معاصر تا انقلاب را بنویسید. «به قدری عصبانی شده بودم که چشمم جایی را نمی دید .از این بهانه‌تراشی‌هایش داشتم شاخ درمی‌آوردم. بی‌اختیار در خانه را باز کرده و این جوان نمک‌نشناس را مانند موشی که از خمرٔه روغن بیرون کشیده باشند ،بیرون انداختم( ».جمال‌زاده) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠٢

93

یکی از ویژگی‌های ادبی شعر انقلاب اسلامی راهیابی نماد در سروده‌های شاعران این دوره است .دو نمونه از «نمادپردازی» سلمان هراتی را در شعر زیر بنویسید. «دیروز در غربت باغ من بودم و یک چمن داغ /امروز خورشید در دشت‌،آیینه‌دار من و تو این فصل ،فصل من و توست ،فصل شکوفایی ما /برخیز با ُگ ل بخوانیم اینک بهار من و تو» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

94

در بیت زیر کدام‌آرایه وجود ندارد؟ «اشک سحر زداید از لوح دل سیاهی /خرم کند چمن را باران صبحگاهی» 1

اسلوب معادله

2تشخیص

4مراعات نظیر

3حسن تعلیل

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

در کدام بیت «اسلوب معادله» به کار نرفته است؟ 1

95

صورت نبست در دل ما کینه کسی ‌/آیینه هر چه دید فراموش می‌کند

2پشت گوژ‌آمد فلک در‌آفرینش تا کند /هر زمان پیشت زمین‌بوس از برای افتخار 3محرم این هوش جز بیهوش نیست /مر زبان را مشتری جز گوش نیست 4مالمت از دل سعدی فرو نشوید عشق /سیاهی از حبشی چون رود که خودرنگ است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

96

در کدام‌یک از ابیات زیر‌آرایه «حسن تعلیل» به کار رفته است؟ دلیل هنری شاعر را در‌آفرینش این‌آرایه معنوی ذکر کنید. الف) از سیم به سر یکی ُک له ُخ ود /ز‌آهن به میان یکی کمربند ب) تا چشم بشر نبیندت روی /بنهفته به ابر چهر دلبند سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

97

با توجه به بیت‌های زیر‌آرایٔه مناسب هر بیت را از داخل کمانک انتخاب کنید و بنویسید. الف) چنان سایه گسترد بر عالمی /که زالی نیندیشد از رستمی (ایهام -ایهام تناسب) ب) ز سخت‌گیری دوران چه باک عارف را /ز قحط سال ،هما بی‌نوا نخواهد شد (اسلوب معادله -اغراق) ج) بوی دهن تو از چمن می‌شنوم /رنگ تو ز الله و سمن می‌شنوم (تضمین -حس‌آمیزی) د) مرا نصیب غم‌آمد به شادی همه عالم /چرا که از همه عالم محبت تو گزیدم (تضاد -تناقض) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

98

با توجه به‌آرایه‌های (اغراق -حس‌آمیزی -ایهام تناسب -تناقض) برای هر بیت یک‌آرایه مناسب بنویسید( .یک مورد در کمانک اضافی است) الف) غم اگر به کوه گویم بگریزد و بریزد /که دگر بدین گرانی نتوان کشید باری ب) چون زخم دل اهل نظر تازه نماند /تا پستٔه خندان تو حرفش نمکین است ج) همچو نی زهری و تریاقی که دید /همچو نی دمساز و مشتاقی که دید سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

99

شعر زیر در قالب نو نیمایی سروده شده است

وزن شعر از تکرار کدام رکن حاصل می‌شود؟

تو دانی کاین سفر هرگز به سوی‌آسمان‌ها نیست /سوی بهرام ،این جاوید خون‌آشام /سوی این‌ها و‌آن‌ها نیست

14

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

100

با توّج ه به ابیات زیر بحر مناسب هر بیت را از داخل کمانک انتخاب کنید( .یک مورد اضافه است) (رجز مربع سالم -هزج مسدس محذوف -رمل مثّم ن سالم) الف) هر که چیزی دوست دارد ،جان و دل بر روی گمارد /هر که محرابش تو باشی ،سر ز خلوت برنیارد ب) نخستین بار گفتش کز کجایی /بگفت از دار ملک‌آشنایی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

101

واژه‌های کدام گزینه مناسب‌ترین پاسخ برای تکمیل جاهای خالی عبارت زیر است؟ «در حماسه ُب عد .......و در عرفان ُب عد .......غلبه دارد». ‌ 1آسمانی -زمینی

3زمینی ‌-آسمانی

2اخلاقی -تعلیمی

4تعلیمی -اخلاقی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

102

هریک از ویژگی‌های زیر به کدام سطح از قلمروهای سه‌گانه (زبانی ،ادبی ،فکری) نثر معاصر اشاره دارد؟ الف) راه یافتن شماری از واژه‌های اروپایی به زبان فارسی ب) حضور محسوس و‌آشکار اساطیر یونانی ،رومی و عبری در داستان‌نویسی معاصر ج) تنوع و گوناگونی در قالب‌ها و ساختار داستان‌ها سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

103

درستی و نادرستی عبارت‌های زیر را مشخص کنید. الف) در سطح فکری دوره بیداری نگرش شاعران از جزئی‌نگری و عینیت‌گرایی به کلی‌نگری و ذهنیت‌گرایی تغییر کرد. ب) در شعر سنتی دوره انقلاب اسلامی ،تقلید از سبک عراقی و خراسانی زیاد است. ج) مدح و هجو و ذم در شعر معاصر بسیار کم است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-دی ماه١٤٠١

104

الف) با مقایسٔه دو شعر زیر ،یک ویژگی مشترک‌آن‌ها را بنویسید. ب) قالب شعر «ملک‌الّش عرا بهار» چیست؟ ۱) قایقی خواهم ساخت /خواهم انداخت به‌آب /دور خواهم شد از این خاک غریب /که در‌آن هیچ‌کسی نیست که در بیشٔه عشق /قهرمان را بیدار کند «سهراب سپهری» ۲) پروانه و شمع و گل شبی‌آشفتند /طرف چمن وز جور و جفای دهر با هم گفتند /بسیار سخن شد صبح ،نه پروانه به جا بود و نه شمع /ناگاه صبا بر گل بوزید و هر دو با هم رفتند /من ماندم و من «ملک‌الّش عرا بهار» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

105

نوشتٔه زیر قسمتی از داستان «‌آن شب عزیز» اثر «سید مهدی شجاعی» است .با توّج ه به متن ،یکی از مضامین (قلمرو فکری) نثر ادبّی ات انقلاب اسلامی را بیان نمایید. «شما شهادتین گفتید و یک بار دیگر امام زمان را صدا زدید و خاموش شدید .افتخارم این است که خودم با پای لنگ شما را به خط رساندم .و حالا دل‌خوشی‌ام به این است که هر روز صبح با این یک پا و دو عصا به اینجا بیایم. سنگتان را بشویم و خاطراتم را با شما مرور بکنم .هر روز چیزهای بیشتری از‌آن شب عزیز یادم می‌آید .به همین زنده‌ام‌آقا!» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

106

متن زیر از داستان «کباب غاز» اثر «جمال‌زاده» است .دو مورد از ویژگی‌های «سبک نویسندگی» او را ذکر کنید. «اگر چشمم تو چشمش می‌افتاد ،با همان زبان بی‌زبانی نگاه ،حّق ش را کف دستش می‌گذاشتم .ولی شستش خبردار شده بود و چشمش مثل مرغ سربریده مدام روی میز از این بشقاب به‌آن بشقاب می‌دوید و به کاینات اعتنا نداشت». سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

15

در هریک از بیت‌های گروه الف کدام‌آرایٔه ادبی گروه ب به کار رفته است؟ (در ستون ب یک مورد اضافی است).

107

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

108

با ذکر دو دلیل ثابت کنید‌آرایٔه «اسلوب معادله» در بیت زیر وجود دارد؟ «بی‌کمالی‌های انسان از سخن پیدا شود /پستٔه بی‌مغز چون لب واکند ،رسوا شود» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

109

در کدام‌یک از ابیات زیر‌آرایٔه «حسن تعلیل» یافت نمی‌شود؟ الف) اشک سحر زداید از لوح دل سیاهی /خّر م کند چمن را باران صبحگاهی ب) عجب نیست بر خاک اگر گل شکفت /که چندین گل‌اندام در خاک خفت سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

110

الف) کدام‌آرایٔه مشترک (به‌جز مراعات‌نظیر) در موارد زیر« ،موسیقی معنوی» ایجاد کرده است؟ ب) چگونه به وجود این‌آرایه پی‌برده‌اید؟ ۱) خط شکسته را محکم‌تر و بامزه‌تر از دیگران می‌نوشت. ۲) افسوس موها ،نگاه‌ها به عبث /عطر لغات شاعر را تاریک می‌کنند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

111

نام کامل بحر بیت زیر را بنویسید. «ای مست شب‌رو کیستی؟‌آیا َم ه من نیستی؟ /گر نیستی ،پس چیستی؟ ای همدم تنهای دل» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

112

برای هریک از ابیات زیر ،یکی از وزن‌های داخل کمانک را انتخاب کنید. (همسان دولختی -ناهمسان) الف) تو با خدای خود انداز کار و دل خوش دار /که رحم اگر نکند مّد عی خدا بکند ب) من به زبان اشک خود می‌دهمت سالم و تو /بر سر‌آتش دلم همچو زبانه می‌روی سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

بیت زیر ،سرودٔه «سلمان هراتی» ،شاعر دورٔه انقلاب اسلامی ،است

113

کدام ویژگی «زبانی» در‌آن دیده می‌شود؟

«گم بود در عمیق زمین شانٔه بهار /بی‌تو ولی زمینٔه پیدا شدن نداشت» الف)‌آشنایی‌زدایی و روی‌آوردن به کاربرد ترکیب‌های بدیع و بی‌سابقه ب) عبارت‌های وصفی دور و دراز و لفظ پردازی‌های بیجا سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

16

هریک از جملات زیر ،مربوط به کدام‌یک از ویژگی‌های (ادبی -فکری) است؟ الف) مکتب‌های فلسفی و ادبی قرن نوزدهم و بیستم اروپا مانند رمانتیسم در ادبیات داستانی دورٔه معاصر حضوری ‌آشکار و تٔاثیرگذار دارند. 114 ب) در نثر دورٔه انقلاب اسلامی ،به تدریج به ویژه بعد از جنگ ،گرایش به سبک‌های جدید داستان‌نویسی مانند جریان سّی ال ذهن بیشتر می‌شود. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

115

پاسخ مناسب را از داخل کمانک انتخاب کنید. الف) «ابوالقاسم الهوتی» و «فّر خی یزدی» از شاخص‌ترین شاعران حوزٔه (توّج ه به مردم -دانش‌ها و فنون نوین) هستند. ب) سبک نویسندگی اکثر نویسندگان دورٔه بازگشت و بیداری مطابقت کاملی با ادبّی ات داستانی (کهن -جدید) نداشت. ج) ابهام در شعر معاصر پسندیده است و (معنی‌آفرینی -معنیگریزی) از ویژگی‌های شعر این دوره است. د) گرایش به (خیال‌بندی -واقع‌گرایی) شعر برخی شاعران دورٔه انقلاب اسلامی را گاه به شعر بیدل و صائب نزدیک کرده است. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-خردادماه١٤٠١

116

قسمت‌های مشخص شده در بیت‌های زیر ،چه‌آرایه‌ای را پدید‌آورده‌اند؟ الف) گوش ترّح می کو کز ما نظر نپوشد /دست غریق یعنی فریاد بی‌صداییم ب) ما گر چه مرد تلخ شنیدن نه‌ایم

لیک /تلخی که از زبان تو‌آید ،شنیدنی است سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

117

یک ویژگی «فکری» شعر زیر را بنویسید. «‌آغوش سحر تشنٔه دیدار شماست /مهتاب ،خجل ز نور رخسار شماست خورشید که در اوج فلک ،خانٔه اوست /همسایٔه دیوار به دیوار شماست» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

118

شعر زیر: «‌آن کیست که تقریر کند حال گدا را /در حضرت شاهی؟ کز غلغل بلبل چه خبر باد صبا را /جز ناله و‌آهی؟» الف) در چه «قالبی» سروده شده است؟ ب) این قالب شعری ،با کدام‌یک از قالب‌های شعر فارسی ،شباهت دارد؟ سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

119

با توجه به شعر زیر به پرسش‌ها پاسخ دهید. «در شب تیره دیوانه‌ای کاو /دل به رنگی گریزان سپرده /در درٔه سرد و خلوت نشسته /همچو ساقٔه گیاهی فسرده / می‌کند داستانی غم‌آور »... الف) این سروده ،از منظومٔه .......به عنوان «بیانیٔه شعر نو» است. ب) یک ویژگی «ادبی» این شعر را بنویسید. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

120

در شعر زیر‌،آرایه‌ای بیابید که با یکی از انواع «موسیقی معنوی» ایجاد شده باشد. «رود می‌نالد /جغد می‌خواند /غم بیاویخته با رنگ غروب /می‌تراود ز لبم قصٔه سرد /دلم افسرده در این تنگ غروب» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

121

کدام‌آرایه در بیت زیر وجود ندارد؟ «تویی بهانٔه ‌آن ابرها که می‌گریند /بیا که صاف شود این هوای بارانی» 1

تشخیص

2حسن‌تعلیل

3 17لف و نشر

4مراعات نظیر

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

122

برای بیت زیر دو‌آرایٔه ادبی بنویسید. «فکر شنبه تلخ دارد جمعٔه اطفال را /عشرت امروز بی‌اندیشٔه فردا ،خوش است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

123

برای هریک از بیت‌های زیر ،یکی از‌آرایه‌های داخل کمانک را انتخاب کنید. الف) باران همه بر جای عرق می‌چکد از ابر /پیداست که از دست کریم تو حیا کرد (ایهام -حسن تعلیل) ب) سپهر مردم دون را کند خریداری /بخیل سوی متاعی رود که ارزان است (اسلوب معادله -تلمیح) ج) خداوند لباس هراس و گرسنگی را به‌آن‌ها چشاند( .حس‌آمیزی -متناقض‌نما) د) گر ندیدی قبض و بسط عشق را در یک بساط /گریٔه مینا نگر ،خندیدن ساغر ببین (اغراق -لف و نشر) سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

هریک از‌آرایه‌های ادبی گروه «ب» به کدام‌یک از بیت‌های گروه «الف‌» مرتبط است؟ (یک مورد در ستون «ب» اضافی است)

124

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

125

«پایه‌های‌آوایی» مصراع‌آخر شعر زیر را بنویسید. «هست شب یک شب دم کرده و خاک /رنگ رخ باخته است /باد ،نوباؤه ابر از بِر کوه /سوی من تاخته است» سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

126

«وزن واژٔه » هریک از مصراع‌های زیر را بنویسید. الف) نسیِم صبح را گفتم که با او جانبی داری ب) با من بگو تا کیستی ،مهری بگو ،ماهی بگو سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

127

هریک از جمله‌های زیر ،مربوط به کدام‌یک از ویژگی‌های (فکری -ادبی) است؟ الف) در نثر دورٔه معاصر ،سبکهای متفاوتی در داستان‌نویسی براساس «نام نویسنده» وجود دارد. ب) تلفیق حماسه و عرفان را در غزل حماسی انقلاب می‌توان دید. ج) شعر دورٔه انقلاب اسلامی بهره‌گیری کمتری از تمثیل دارد و شاعران به صراحت بیان روی‌آوردند. سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

128

درستی و نادرستی عبارت‌های زیر را مشخص کنید. الف) در نثر دورٔه انقلاب اسلامی ،گرایش به برخی قالب‌ها مانند خاطره ،قطعٔه ادبی و سفرنامه از رواج افتاد. ب) در نثر دورٔه بازگشت و بیداری ،عبارت‌های وصفی دور و دراز و لفظ پردازی‌های بی‌جا در نامه‌ها و نوشته‌ها، افزایشی‌آشکار می‌یابد. ج) ابهام در شعر معاصر پسندیده است و معنی‌گریزی از ویژگی‌های شعر این دوره است. د) تفکر «اومانیسم» که در‌آثار قبل از انقلاب وجود داشت ،گاهی در برخی از‌آثار بعد از انقلاب به گونه‌ای کم‌رنگ مشاهده می‌شود.

18

سوالات امتحانات نهایی متوسطه-دوازدهم-شهریورماه١٤٠١

1

الف) ناگهان صدایی مثل شلیک گلوله بلند شد ب) ۱ -زبان داستان عامیانه است ۲ -ساده‌نویسی ۳ -وجود واژه‌های مربوط به فرهنگ ایثار و شهادت ۴ -مبارزه و مقاومت (ذکر دو مورد کافی است) ج) انقلاب

2

الف) در شعر این دوره شاعران به مفاهیم و مضامین اسلامی و دینی توجه نمودند. ب) حضرت علی (ع) ج) ۱ یا واژگان متناسب با دین د) صدای سبز یا خواب ارغوانی یا بر‌آشفتن گیسوی تاک یا گوشوارٔه عرش

3

گزینه ب /حسن تعلیل

4

الف) ایهام

5

الف) اسلوب معادله

6

گزینه ب

7

الف) سوم شخص

8

گزینه ج پاسخ صحیح است.

9

الف) زبانی

ج) شباهت

ب) خنده شیرین

ج) حس‌آمیزی

ب) متناقض‌نما

ب) سیاسی اجتماعی

ب) ادبی

10الف) نادرست

ب) درست

۲ 11 یا دوم 12الف) تکّل ف

ب)‌آفتابه لگن شش دست ،شام و ناهار هیچی

ج) مثل مار به خودش می‌پیچید 13الف) دست

د) چرند و پرند ب) گزینه ۲

14الف) خسیس بودن /خّس ت یا هر معنی و مفهوم مشابه ب) گزینه ۱ 15الف) ۴

ب) ۵

د) ۱

ج) ۳

16فریب /حس‌آمیزی

1

د) حسن تعلیل

17گزینه الف ذکر یک دلیل کافی است :یکی از مصرع‌ها حکم مصداقی برای مصرع دیگر است /یکی از طرفین معادلی برای تٔایید مصرع دیگر است /جای دو مصرع را می‌توان عوض کرد /هر یک از دو مصرع استقلال معنایی و نحوی دارد /مفهومی ذهنی در یک مصرع و مفهومی محسوس در مصرع دیگر برای تٔایید‌آن می‌آید. 18گزینه ۱ پاسخ صحیح است. 19گزینه ج 20گزینه الف 21الف) نادرست

ب) فعالتن ۲) بلند بودن هجای پایان مصراع

ج) ۱)‌آوردن فاعلاتن به جای فعالتن 22گزینه الف 23الف) گرایش به قالب‌های کم‌کاربرد

ب) روح حماسه و عرفان

24گزینٔه الف 25گزینه ۲ پاسخ صحیح است. 26الف) گرایش به نماد

ب) سرد -فرد

ج) نوگرایی

27الف) اسلوب معادله

ب) حسن تعلیل

ج) ایهام

د) ایهام تناسب

28گزینه ۱ پاسخ صحیح است. 29الف) تضاد

ب) متناقض‌نام (تناقض ،پارادوکس) د) اغراق

ج) حس‌آمیزی 30هزج مثمن سالم 31الف) درست

ب) درست

ج) نادرست

32گزینه الف 33گزینه الف 34شمارٔه ۴ یا قالب‌های قطعه و غزل رایج شد 35الف) خراسانی

ب) دفاع مقدس

2

د) درست

36الف) به‌کارگیری (کاربرد) واژه‌های غیرفارسی (بیگانه) ب) رنگش می‌پرد دلش می‌تپد ج) دهخدا 37الف) عامیانه /ساده /روان /استفاده از واژه‌های فرهنگ و شهادت (یک مورد) ب) تشخیص /استعاره /حس‌آمیزی /تناسب (دو مورد) ج) مقاومت هشت ساله /دفاع مقدس /شهادت‌طلبی /ایثار /دفاع از وطن 38گزینه ۴ پاسخ صحیح است. 39گزینه ب شاعر دلیلی هنری و غیرواقعی برای امری (شکفتن گل‌ها)‌آورده است. 40الف) اغراق

ج) اسلوب معادله

ب) ایهام

د) حس‌آمیزی

41گزینه ب -کوتاهی و بلندی مصراع‌ها 42بحر رجز مربع سالم 43زمینی 44الف) فکری

ب) ادبی

45الف) شعر نو (نیمایی)

ج) نیما یوشیج

ب) مستزاد

46الف) کویر :استعاره ،مجاز به عالقٔه شباهت هم صحیح است /اجازه نداشتن علف :تشخیص یا استعاره مکنیه /شانه بهار :اضافه استعاری /هراس سنگ :تشخیص /کویر و خاک :تناسب (مراعات‌نظیر) /سبنگ و‌آیینه :تصاّد مفهومی / کویر :نماد ‌/آیینه بودن :تشبیه /صاف بودن دل :کنایه /سوخته بودن :کنایه از بی‌آب و علف /زمین و زمینه :جناس ناهمسان افزایشی /خاک بی‌بهار :مجاز از سرزمین /قالب غزل /استفاده از تمثیل و نماد /انتخاب وزن متناسب با محتوی /صور خیال جدید و نو /مراعات نظیر بین واژه‌های «صاف‌،آیینه ،تماشا» « /علف ،خاک ،بهار» ب) ظلم‌ستیزی ،وجود خفقان و استبداد ،بیان فرهنگ دفاع مقدس ،روی‌آوردن به مفاهیم انتزاعی ،حضور روح حماسه و عرفان در شعر این دوره. 47الف) زبان عامیانه ،ساده و روان ،استفاده از واژگان مربوط به فرهنگ شهادت ،ایثار و مقاومت ب) صدای خشک ج) ترویج فرهنگ ایثار ،دفاع از وطن و شهادت 48فعالتن 49گزینه ب 50صدایش گرم ‌-آمیختن دو حس با یکدیگر یا ترکیب حس شنوایی با حس لامسه 51الف) ۴

ب) ۳

د) ۱

ج) ۲

3

52الف) متناقض‌نما (پارادوکس)

ب) ایهام

53گزینٔه الف -یکی از طرفین معادلی برای تٔایید عبارت دیگر /می‌توان بین دو مصراع «همانطور» قرار داد / .بیان مفهوم ذهنی در یک مصرع یا بیت و مفهومی محسوس در مصراع دیگر برای تٔایید‌آن /رابطٔه دو مصراع بر پایٔه شباهت است. همچنین اشاره به این نکته که در مورد ب به علت وجود حرف ربط «که» اسلوب معادله منتفی است. 54گرایش به خیال‌بندی 55دهٔه هشتاد 56مفاهیم انتزاعی 57الف) نادرست

ب) درست

58الف) پرداختن به مضامین سیاسی ،اجتماعی و وطنی (نظیر‌:آزادی‌خواهی و ظلم‌ستیزی) ب) توّج ه به واژگان کهن پ) سّن ت‌گرا ‌ 59آب ،دریا ،شب ،فردا ،رود ،برزخ کبود ،کویر ،علف (ص ۹۹) (ذکر دو مورد بسنده است) 60الف)‌آشکار بودن روح حماسه و عرفان -روی‌آوردن به مفاهیم انتزاعی -فرهنگ دفاع مقّد س (ص ۰۰۱) ب) استفاده از قالب سّن تی رباعی -گرایش به خیال‌بندی‌های شاعرانه به سبک بیدل و صائب -کاربرد‌آرایه‌های ادبی نظیر «تشخیص ،مراعات نظیر و اغراق» (ص ۹۹) (ذکر دو مورد در هر بخش ،بسنده است) 61الف) مهر -عشق یا محّب ت (ص ۲۹) ب) اسلوب معادله (ص ۶۱۱) 62الف) متناقض‌نما (ص ۵۱۱)

ب) حس‌آمیزی (ص ۴۱۱)

63شاعر ،دلیل خمیدگی پشت پیران را جستن اّی ام جوانی در خاک دانسته است( .ص ۷۱۱) 64بیشتر شدن واژگان متناسب با دین ،جبهه و جنگ ،شهادت و ایثار‌.آشنایی‌زدایی زبانی و روی‌آوردن به ترکیبات بدیع و بی‌سابقه( .ذکر دو مورد بسنده است( ).ص ۹۹) 65الف) فکری

ب) ادبی (ص ۰۷)

66اّو ل شخص مفرد یا من راوی (درس ۲۱ ص ۱۲۱) 67الف) سفر به‌آرمان‌شهر یا مدینٔه فاضله یا مورد درست دیگر (درس ۷ و ۲۱ ص ۱۸ و ۹۱۱) ب) بحر هزج (درس ۱۱ ص ۷۰۱) 68الف) استفاده از نماد ،کاربرد مراعات‌نظیر یا عدم تساوی طول مصراع‌ها و یا موارد درست دیگر. ب) نیمایی یا شعر نو (درس ۷ ص ۱۷ و ۲۸)

4

69الف) همه موجودات ،تسبیح خداوند را می‌گویند .یا هر مورد درست دیگر ب) باد اذان می‌گوید /تکبیرة االحرام علف /قد قامت موج (درس ۳ ص ۰۳) پ) فاعلاتن یا ( −− ∪ −درس ۱۱ ص ۷۰۱) 70الف) حسن تعلیل

پ) اسلوب معادله (درس ۲۱ ص ۲۱۱ و ۴۱۱ و ۵۱۱)

ب) حس‌آمیزی

71به‌ترتیب (ت ،ب ،پ ،الف) (درس‌های ۹ و ۲۱) 72تلمیح (درس ۳ ص ۱۳) 73گزینه ب (درس ۳ ص ۳۳) 74گزینٔه الف (درس ۳ ص ۲۳) − ∪ −−/ − ∪−− 75یا مستفعلن مستفعلن (درس ۱۱ ص ۸۰۱) 76قید تساوی هجاهای دو مصراع را برداشت( .درس ۱۱ ص ۴۰۱) 77الف) (یا ِ /ر َ /ی ن َ /د ر َ /ک س َ /ن /می /بی /نیم /یا /ران /را ِ /چ ُ /ش د) (درس ۸) ب) بحر رمل مثّم ن محذوف (درس ۱۱ ص ۷۰۱) 78گزینٔه الف (درس ۰۱ ص ۱۰۱ و ۲۰۱) 79پرداختن به فرهنگ دفاع مقّد س یا هر مفهوم درست دیگر (درس ۰۱ ص ۰۰۱) 80عراقی /خراسانی (درس ۰۱ ص ۹۹) 81گزینه ب (درس ۱۰ ص ۶۹ و ۷۹) 82الف) مستزاد ب) به دلیل کوتاه و بلند بودن مصراع‌های این نوع شعر (ص ۶۰۱) 83الف) عبرت گرفتن و اظهار پشیمانی ب) ضرب‌المثل :تیری که از شست رفته بازنمی‌گردد. 84گزینه ب (ص ۶۱۱) ۱ 85) مصراع دوم ،مصداق یا نمونه‌ای برای مصراع اّو ل است. ۲) رابطٔه دو مصراع بر پایٔه شباهت است. ۳) هر دو مصراع ،استقالل نحوی و معنایی دارند( .ص ۵۱۱) 86الف) مراعات نظیر (ص ۰۳) ب) حسن تعلیل (ص ۷۱۱) ج) ایهام (ص ۶۸)

5

87گزینه الف (ص ۳۱۱) 88الف) هزج مسّد س محذوف (ص ۷۰۱)

ب) متقارب مثّم ن مجذوف (ص ۷۰۱)

89الف) بیت ۱ (ص ۰۱۱) ب) پنج رکن (ص ۰۱۱) ج) مفاعلن فع‌لن (ص ۰۱۱) 90الف) زبانی (ص ۹۹) 91الف) نادرست (ص ۷۹)

ب) ادبی (ص ۹۹) ب) درست (ص ۳۴)

۱ 92) کاهش واژه‌های عربی نسبت به گذشته (ص ۷۹) ۲) کاربرد واژه‌ها ،کنایات و اصطلاحات عامیانه (ص ۸۹) توضیح :سایر ویژگی‌های زبانی نثر دورٔه معاصر تا انقلاب در متن این سٔوال وجود ندارد. 93غربت باغ ،چمن داغ ،خورشید ،دشت ،گل ،بهار (ذکر ۲ مورد به اختیار) (ص ۹۹) 94گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .ص ۷۱۱) 95گزینه ۲ پاسخ صحیح است( .درس ۲۱) 96گزینه ب .علت پوشاندن چهرٔه کوه دماوند (انزوای مبارزان) به خاطر ظلم و ستم حاکم بر جامعه و ظلم‌پذیری مردم‌آن است( .درس ۲۱) 97الف) ایهام تناسب (ص ۱۹)

ب) اسلوب معادله (درس ۲۱) د) تضاد (درس ۶)

ج) حس‌آمیزی (درس ۲۱) 98الف) اغراق (درس ۹) ب) حس‌آمیزی (درس ۲۱) ج) تناقض یا متناقض‌نما (درس ۶) 99مفاعیلن (درس ۱۱) 100الف) بحر رمل مثمن سالم (ص ۷۰۱)

ب) بحر هزج مسدس محذوف (ص ۳۲)

101گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .ص ۰۱۰) 102الف) سطح زبانی (ص ۷۹) ب) سطح فکری (ص ۸۹) ج) سطح ادبی (ص ۸۹) 103الف) نادرست (ص ۴۴)

ب) درست (ص ۹۹)

6

ج) درست (ص ۷۹)

104الف) مصراع‌ها کوتاه و بلند هستند یا وزن واژه‌های یک مصراع با مصراع دیگر برابر نیست یا نشانه‌های هجایی مصراع‌ها با هم متفاوت هستند یا تعداد هجاها برابر نیست یا مصراعی یک یا چند هجا یا پایه بیشتر از مصراع دیگر دارد. ب) مستزاد (ص ۵۰۱ و ۶۰۱ و ۱۱۱ و ۹۱۱) 105بی‌توّج هی به ماّد یات ،دعوت به اخالقّی ات ،استقبال از شهادت ،فرهنگ ایثار ،استکبارستیزی ،دفاع از وطن ،وفاداری به ارزش‌های دفاع مقدس (ذکر یک مورد کافی است) (ص ۱۰۱) 106نثر ساده است .بسیاری از واژه‌ها ،کنایات و اصطلاحات عامیانه در‌آن به کار رفته است .نثر داستانی تحت تٔاثیر زبان گفتار و محاوره است .کوتاهی جملات و کاربرد افعال فراوان در متن دیده می‌شود .در این متن گونه‌های نثر فّن ی و مصنوع جایگاهی ندارند (ذکر دو مورد کافی است) (ص ۴۷ و ۸۹) ۱ 107) تضاد (ص ۳۶)

۳) اغراق (ص ۹۸)

۲) حسن تعلیل (ص ۳۱۱)

۴) ایهام

(ص ۰۹) 108هریک از دو مصراع استقلال (نحوی و معنایی) دارند .یک مصراع (با مفهومی محسوس) در حکم مصداق و تٔاییدی برای مصراع دیگر (با مفهوم ذهنی) است .زیبایی‌آفرینی بر پایٔه شباهت است( .ذکر دو دلیل کافی است) (ص ۴۱۱ تا ۶۱۱) 109الف یا اشک سحر زداید از لوح دل سیاهی /خّر م کند چمن را باران صبحگاهی (ص ۷۱۱) 110الف) حس‌آمیزی ب) در هر دو متن‌،آمیختگی چند حس بر تٔاثیر و زیبایی کلام افزوده است( .ص ۳۱۱ و ۴۱۱ و ۷۱۱) 111رجز مثّم ن سالم (ص ۸۰۱ و ۰۲۱) 112الف) ناهمسان

ب) همسان دولختی (ص ۷۸)

113الف یا‌آشنایی‌زدایی و روی‌آوردن به کاربرد ترکیب‌های بدیع و بی‌سابقه (ص ۹۹ و ۳۰۱) 114الف) فکری (ص ۸۹) 115الف) توّج ه به مردم (ص ۴۴)

ب) ادبی (ص ۱۰۱) ب) جدید (ص ۶۴) د) خیال‌بندی (ص ۹۹)

ج) معنی‌گریزی (ص ۷۹) 116الف) پارادوکس (ص ۱۶)

ب) حس‌آمیزی (ص ۷۱۱)

117توصیف عظمت مقام شهیدان ،ارزش‌های انقلابی و رخدادهای دفاع مقدس (ذکر یک مورد کافی است) (ص ۰۲۱) 118الف) مستزاد

ب) شعر نو (نیمایی) (ص ۰۲۱)

119الف) افسانه ب) ویژگی‌هایی مثل تغییر در‌آوردن جایگاه قافیه ،نگاه نو و نگرش عاطفی به واقعیات ملموس ،سیر‌آزاد تخیل ،نزدیکی به ادبیات نمایشی ،مصراع‌ها کوتاه و بلند هستند یا تعداد نشانه‌های هجایی و وزن واژه‌های یک مصراع با مصراع دیگر برابر نیست( .ص ۱۷ و ۶۰۱) (ذکر یک مورد کافی است)

7

120حس‌آمیزی (ص ۴۱۱) 121گزینه ۳ پاسخ صحیح است( .ص ۲۱۱) 122تضاد (امروز و فردا) ،اسلوب معادله ،حس‌آمیزی (تلخ بودن جمعه) (ص ۶۱۱) 123الف) حسن تعلیل (ص ۳۱۱)

ب) اسلوب معادله (ص ۷۱۱) د) لف و نشر (ص ۵۶)

ج) حس‌آمیزی (ص ۶۱۱) 124الف) ایهام تناسب (ص ۱۹) ب) حس‌آمیزی (ص ۳۱۱) ج) تضمین (ص ۳۳) د) لف و نشر (ص ۲۶) هـ) مراعات نظیر (ص ۵۳) (اسلوب معادله اضافه است) 125سو ِی من تا /خ ِت است (ص ۹۰۱) 126الف) مفاعیلن

ب) مستفعلن (ص ۴۰۱ ۸ -۰۱)

127الف) سطح ادبی (ص ۸۹) ب) سطح فکری (ص ۰۰۱) ج) سطح ادبی (ص ۹۹) 128الف) نادرست (ص ۱۰۱) ج) درست (ص ۷۹)

ب) نادرست (ص ۵۴) د) درست (ص ۲۰۱)

8

18

1

2

3

4

25

1

2

3

4

28

1

2

3

4

38

1

2

3

4

94

1

2

3

4

95

1

2

3

4

101

1

2

3

4

121

1

2

3

4

1