Q: در جملهی «مَا أَلْوَانُ الْعَلَمِ؟» کلمهی «أَلْوَانٌ» چه نوع جمعی است و کدام گزینه از نظر وزن با آن همخانواده است؟

جمع مکسر و همخانواده با «فُصُولٌ» — «جمع مکسر و همخانواده با «فُصُولٌ»» درست است زیرا «أَلْوَانٌ» جمع مکسر «لَوْنٌ» است و «فُصُولٌ» نیز جمع مکسر «فَصْلٌ» است و هر دو بر وزن «فُعُولٌ» میباشند. «جمع مذکر سالم و همخانواده با «فَاعِلُونَ»» رد میشود زیرا «أَلْوَانٌ» با واو و نون جمع بسته نشده است. «جمع مؤنث سالم و همخانواده با «فَاعِلَاتٌ»» رد میشود زیرا «أَلْوَانٌ» با الف و تاء جمع بسته نشده است. «جمع مکسر و همخانواده با «أَعْلَامٌ»» رد میشود زیرا «أَعْلَامٌ» وزن «أَفْعَالٌ» دارد، نه «فُعُولٌ». تلهٔ تستی این سؤال این است که دانشآموز بین دو جمع مکسر «فُعُولٌ» و «أَفْعَالٌ» اشتباه میکند و گزینهی نزدیک اما نادرست را انتخاب میکند.

Question 1

کدام جمله از نظر تطابق جنسیتی میان مبتدا و خبر (رنگ) نادرست است؟

Accepted Answer

اَلسَّمَاءُ أَزْرَقُ. — «اَلسَّمَاءُ أَزْرَقُ.» نادرست است چون «سَمَاء» در عربی اسم مؤنث سماعی است و خبر آن باید به صورت مؤنث یعنی «زَرْقَاءُ» بیاید، نه مذکر «أَزْرَقُ». «اَلْبَحْرُ أَزْرَقُ.» درست است زیرا «بَحْر» مذکر است و خبر مذکر «أَزْرَقُ» برای آن مناسب است. «اَلْغُرَابُ أَسْوَدُ.» درست است زیرا «غُرَاب» مذکر است. «اَلشَّجَرُ أَخْضَرُ.» درست است زیرا «شَجَر» مذکر است (در عربی «شَجَر» مذکر به کار می‌رود). تلهٔ تستی این سؤال این است که دانش‌آموز گمان می‌کند هر اسمی که به «ة» ختم نشود مذکر است، در حالی که برخی اسم‌های مؤنث (مثل سماء) بدون علامت مؤنث هستند.

Question 2

کدام گزینه از نظر ریشه‌شناسی روزهای هفته نادرست است؟

Accepted Answer

اَلْإِثْنَيْنِ از عدد «اِثْنَانِ» (دو) گرفته شده است. — «اَلسَّبْتُ از عدد «سَبْعَة» (هفت) گرفته شده است.» نادرست است زیرا «اَلسَّبْتُ» از فعل «سَبَتَ» (آرامش گرفتن) و هم‌ریشه با «شَبَّات» عبری است و ربطی به عدد هفت ندارد. «اَلْأَحَدُ از عدد «أَحَد» (یک) گرفته شده است.» درست است. «اَلْإِثْنَيْنِ از عدد «اِثْنَانِ» (دو) گرفته شده است.» درست است. «اَلْخَمِيسُ از عدد «خَمْسَة» (پنج) گرفته شده است.» درست است. تلهٔ تستی این سؤال این است که دانش‌آموز با توجه به شباهت ظاهری «سَبْت» و «سَبْعَة» اشتباه می‌کند و ریشه‌شناسی نادرست را می‌پذیرد.

Question 3

در کدام گزینه، کلمه از نظر اعراب به‌درستی در جمله به کار نرفته است؟

Accepted Answer

«أَمْسِ اَلْأَحَدُ.» — «أَمْسِ اَلْأَحَدُ.» نادرست است زیرا «أَمْسِ» (دیروز) در عربی فصیح همیشه مجرور است و با کسره خوانده می‌شود، اما در اینجا به‌صورت مرفوع (بدون کسره) آمده است. «اَلْيَوْمَ اَلْجُمُعَةُ.» درست است چون «اَلْيَوْمَ» ظرف زمان و منصوب است. «سَأَذْهَبُ غَداً.» درست است چون «غَداً» ظرف زمان و منصوب با تنوین فتحه است. «فِي يَوْمِ اَلْإِثْنَيْنِ.» درست است چون «يَوْمِ» مجرور به حرف جر است و «اَلْإِثْنَيْنِ» نیز به تبع آن مجرور است. تلهٔ تستی این سؤال این است که دانش‌آموز نمی‌داند «أَمْسِ» همیشه مجرور است (حتی در جایگاه مبتدا) و آن را مانند سایر ظروف زمان تلفظ می‌کند.

Question 4

در جمله‌ی «مَا أَلْوَانُ الْعَلَمِ؟» کلمه‌ی «أَلْوَانٌ» چه نوع جمعی است و کدام گزینه از نظر وزن با آن هم‌خانواده است؟

Accepted Answer

جمع مکسر و هم‌خانواده با «فُصُولٌ» — «جمع مکسر و هم‌خانواده با «فُصُولٌ»» درست است زیرا «أَلْوَانٌ» جمع مکسر «لَوْنٌ» است و «فُصُولٌ» نیز جمع مکسر «فَصْلٌ» است و هر دو بر وزن «فُعُولٌ» می‌باشند. «جمع مذکر سالم و هم‌خانواده با «فَاعِلُونَ»» رد می‌شود زیرا «أَلْوَانٌ» با واو و نون جمع بسته نشده است. «جمع مؤنث سالم و هم‌خانواده با «فَاعِلَاتٌ»» رد می‌شود زیرا «أَلْوَانٌ» با الف و تاء جمع بسته نشده است. «جمع مکسر و هم‌خانواده با «أَعْلَامٌ»» رد می‌شود زیرا «أَعْلَامٌ» وزن «أَفْعَالٌ» دارد، نه «فُعُولٌ». تلهٔ تستی این سؤال این است که دانش‌آموز بین دو جمع مکسر «فُعُولٌ» و «أَفْعَالٌ» اشتباه می‌کند و گزینه‌ی نزدیک اما نادرست را انتخاب می‌کند.

Question 5

کدام جمله از نظر ساختار «لَا ... وَلَا ...» نادرست است؟

Accepted Answer

اَلصَّيْفُ لَا حَارٌّ وَلَا بَارِدٌ. — «اَلصَّيْفُ لَا حَارٌّ وَلَا بَارِدٌ.» نادرست است زیرا تابستان گرم است، پس نفی گرمی از آن معنا ندارد. «اَلْخَرِيفُ لَا حَارٌّ وَلَا بَارِدٌ.» درست است زیرا پاییز نه گرم است نه سرد. «اَلرَّبِيعُ لَا حَارٌّ وَلَا بَارِدٌ.» درست است زیرا بهار معتدل است. «اَلشِّتَاءُ لَا حَارٌّ وَلَا بَارِدٌ.» درست است زیرا زمستان سرد است (نفی گرمی از آن صحیح است). تلهٔ تستی این سؤال این است که دانش‌آموز فقط به ساختار دستوری توجه می‌کند و از معنای جمله (منطق) غافل می‌شود.

رنگ	معنی	مثال
أَسْوَدُ	سیاه	اَلْغُرَابُ أَسْوَدُ (کلاغ سیاه است)
أَبْيَضُ	سفید	اَلسَّحَابُ أَبْيَضُ (ابر سفید است)
أَحْمَرُ	قرمز	اَلرُّمَّانُ أَحْمَرُ (انار قرمز است)
أَخْضَرُ	سبز	اَلشَّجَرُ أَخْضَرُ (درخت سبز است)
أَزْرَقُ	آبی	اَلْبَحْرُ أَزْرَقُ (دریا آبی است)
أَصْفَرُ	زرد	اَلْمَوْزُ أَصْفَرُ (موز زرد است)

مذکر	مؤنث
أَسْوَدُ	سَوْدَاءُ
أَبْيَضُ	بَيْضَاءُ
أَحْمَرُ	حَمْرَاءُ
أَخْضَرُ	خَضْرَاءُ
أَزْرَقُ	زَرْقَاءُ
أَصْفَرُ	صَفْرَاءُ

درس 19 (عربی هفتم)

خلاصه‌ی درسنامه

درس 19 (عربی هفتم)

روزهای هفته — أَيَّامُ الْأُسْبُوعِ

فصل‌ها و رنگ‌ها

قاعده‌ی اصلی: وزنِ «أَفْعَلُ»

دو ساختارِ دیگرِ درس

تله‌های مهمِ درس

نمونه‌ی تحلیل‌شده

فراتر از کتاب

چک‌لیستِ امتحان

نمونه تست

مباحث مرتبط

ادامه‌ی این مبحث رو ببین