حدود هفتهزار زبان، و یکی از آنها هر چهارده روز میمیرد
این آماریست که درسِ اولِ زبانِ یازدهم با آن شروع میشود: در دنیا نزدیک به هفتهزار زبان وجود دارد، بیشترینشان (بیش از دوهزارودویستوپنجاه زبان) در آسیا، و پنجصدوچهلوهشتتای آنها - یعنی حدودِ هشت درصد - در معرضِ خطرِ انقراضاند، چون کمتر از نودونُه گویشور دارند.
| قاره | تعدادِ زبان |
|---|---|
| آسیا | بیش از ۲۲۵۰ (بیشترین) |
| آفریقا | بیش از ۲۰۰۰ |
| اقیانوسیه | بیش از ۱۳۰۰ |
| قارهٔ آمریکا | حدودِ ۱۰۰۰ |
| اروپا | حدودِ ۲۳۰ |
نکتهٔ کنکوریِ متن: زبانِ چینی بیشترین گویشورِ بومی را دارد (بیش از یک میلیارد نفر)، اما زبانِ انگلیسی بیشترین یادگیرنده را دارد (حدودِ یک میلیارد نفر) - این دو آمار با هم اشتباه گرفته نشوند.
واژگانِ کلیدیِ درس
| واژه | معنی | واژه | معنی |
|---|---|---|---|
| language | زبان | mother tongue | زبانِ مادری |
| communicate | ارتباط برقرار کردن | fluently | روان |
| society | جامعه | native speaker | سخنگویِ بومی |
| ability | توانایی | endangered | در معرضِ خطر |
| vary | متفاوت بودن | valuable | ارزشمند |
| make up | تشکیل دادن | disappear | ناپدید شدن |
| despite | علیرغم | exist | وجود داشتن |
| besides | علاوه بر | region | منطقه |
نکتههای واژگانی: despite با اسم یا عبارتِ اسمی میآید (Despite the rain, we went out.) اما although با جملهٔ کامل - این دو نباید جایِ هم استفاده شوند. besides (علاوه بر) با beside (کنار) هم فقط یک حرف فرق دارد اما معنایشان کاملاً متفاوت است.
گفتوگو: مصاحبه با یک مترجم
میثم، دانشآموزی که برایِ پروژهٔ مدرسهاش با آقای بابک صابریان - مترجم و کارمندِ صداوسیما - مصاحبه میکند، از او دربارهٔ یادگیریِ زبان میپرسد. آقای صابریان فارسی را از بدو تولد، انگلیسی را در سیزدهسالگی، فرانسه را در پانزدهسالگی، و روسی را در دورانِ دانشگاه در مسکو یاد گرفته. جملهٔ کلیدیِ او این است: «تجربهام میگوید علاقه و سختکوشی، مهمتر از سن هستند» - و زبانِ مادریاش را بیشتر از همه دوست دارد.
گرامرِ اول: Countable & Uncountable Nouns
اسمهایِ قابلِشمارش (مثلِ book) با a/an میآیند و جمع میبندند؛ اسمهایِ غیرقابلِشمارش (مثلِ water، information، news) نه جمع میبندند و نه a/an میگیرند، و همیشه فعلِ مفرد میگیرند. برایِ اسمهایِ قابلِشمارش از many / a few / few و برایِ غیرقابلِشمارش از much / a little / little استفاده میشود.
نکتهٔ ظریف: a few یعنی «چند تا، بهاندازهٔ کافی» (مثبت)، اما few یعنی «کم، ناکافی» (منفیمفهوم) - همین تفاوت بینِ a little و little هم برقرار است. advice و news همیشه غیرقابلِشمارشاند: میگوییم a piece of advice، نه an advice.
گرامرِ دوم: Simple Sentences
جملهٔ ساده از فاعل (Subject) + فعل (Verb) + مفعول (Object، اختیاری) + اطلاعاتِ اضافه تشکیل میشود. فاعل، پاسخِ سؤالِ «چه کسی/چه چیزی این کار را کرده؟» است، و مفعول پاسخِ «چه کسی/چه چیزی این عمل را دریافت میکند؟». عبارتی که فعلِ کامل نداشته باشد (مثلِ Studying in the library) جمله محسوب نمیشود.
Scanning: مهارتِ خواندنِ درس
Scanning یعنی جستوجویِ سریع در متن برایِ یافتنِ یک اطلاعاتِ خاص - مثلِ عدد، اسم یا تاریخ - بدونِ خواندنِ کلمهبهکلمه. برخلافِ Skimming که برایِ فهمِ ایدهٔ کلیِ متن است، در Scanning فقط دنبالِ نشانههایِ هدف میگردیم و همین که پیدایشان کردیم، همان جمله را میخوانیم.
واحدهایِ اندازهگیری برایِ اسمِ غیرقابلِشمارش
چون اسمهایِ غیرقابلِشمارش مستقیم شمرده نمیشوند، از واحدهایِ اندازهگیری استفاده میکنیم: a bottle of water، a cup of tea، a piece of advice/cake/bread، a bowl of soup، a loaf of bread. برایِ جمع بستنِ این عبارتها، خودِ واحد جمع بسته میشود، نه اسمِ اصلی: two bottles of water، three pieces of cake.
گرامرِ سوم: اعداد (Numbers)
نکتهٔ مهم برایِ speaking، تفاوتِ تلفظِ اعدادِ ختمشده به -teen و -ty است: در «thirteen» تکیه رویِ خودِ teen میافتد، اما در «thirty» تکیه رویِ هجایِ اول - همین باعث میشود گاهی لازم باشد بپرسیم Did you say eighty or eighteen? نکتهٔ دیگر: hundred و thousand و million وقتی بعدِ یک عددِ مشخص بیایند، s نمیگیرند (two hundred students)، اما وقتی عدد نامشخص باشد، جمع میبندند (hundreds of students).
انواعِ زبان (فراتر از کتاب)
| نوع | توضیح | مثال |
|---|---|---|
| Mother tongue / Native language | زبانِ اول | فارسی برایِ ایرانیها |
| Second language | زبانِ دوم (در کشورِ رسمی) | انگلیسی در هند |
| Foreign language | زبانِ خارجی (یاد میگیریم) | انگلیسی در ایران |
| International language | زبانِ بینالمللی | انگلیسی در سراسرِ دنیا |
| Sign language | زبانِ اشاره | برایِ ناشنوایان |
چند واقعیتِ جالب دربارهٔ زبان
بیشترِ زبانهایِ دنیا اصلاً شکلِ نوشتاری ندارند، و قرآنِ کریم تا امروز به بیش از صد زبان ترجمه شده. متنِ درس با این جمله جمعبندی میشود: «تمامِ زبانها، علیرغمِ تفاوتهایشان، واقعاً ارزشمندند» - و همین، بهترین دلیل برایِ احترامگذاشتن به هر زبانیست که یاد میگیریم یا میشنویم.