05_درس پنجم (عربی 1)

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «تاریکی دریا را به روزی روشن تبدیل می‌کند» درست است؛ زیرا $تُحَوِّلُ$ از باب تفعیل به معنای «تبدیل می‌کند»، $ظَلَامَ الْبَحْرِ$ یعنی «تاریکی دریا» و $نَهَارٍ مُضِيءٍ$ یعنی «روزی روشن» است. گزینهٔ «روشنایی دریا را به شبی تاریک بازمی‌گرداند» نادرست است چون جهتِ تبدیل را کاملاً معکوس کرده (روشنایی به‌جای تاریکی، شب به‌جای روز). گزینهٔ «روز دریا را به تاریکی عمیق تبدیل می‌کند» نادرست است چون $ظَلَامَ$ (تاریکی، مبدأ تبدیل) و $نَهَارٍ$ (روز، مقصدِ تبدیل) را جابه‌جا کرده است. گزینهٔ «تاریکی ساحل را به نوری اندک می‌رساند» نادرست است چون $الْبَحْرِ$ (دریا) را «ساحل» و $نَهَارٍ مُضِيءٍ$ (روزی روشن) را «نوری اندک» ترجمه کرده است. تلهٔ تستی: فعلِ $تُحَوِّلُ$ (تبدیل می‌کند) رابطه‌ای یک‌طرفه از $ظَلَامَ$ به‌سمتِ $نَهَارٍ$ برقرار می‌کند؛ معکوس‌کردنِ این جهت رایج‌ترین خطاست.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «گیاهان دارویی را با غریزهٔ خود می‌شناسد» درست است؛ زیرا $تَعْرِفُ$ یعنی «می‌شناسد»، $بِغَرِيزَتِهَا$ یعنی «با غریزهٔ خود» و $الْأَعْشَابَ الطِّبِّيَّةَ$ (مفعول‌به) یعنی «گیاهان دارویی» است. گزینهٔ «گیاهان دارویی را با تجربهٔ انسان می‌سازد» نادرست است چون $بِغَرِيزَتِهَا$ (با غریزهٔ خود) را «با تجربهٔ انسان» و $تَعْرِفُ$ (می‌شناسد) را «می‌سازد» ترجمه کرده است. گزینهٔ «داروهای گیاهی را در غریزه پنهان می‌کند» نادرست است چون $تَعْرِفُ$ (می‌شناسد) را «پنهان می‌کند» ترجمه کرده که معنایی معکوس دارد. گزینهٔ «گیاهان وحشی را بدون نیاز رها می‌کند» نادرست است چون $الْأَعْشَابَ الطِّبِّيَّةَ$ (گیاهان دارویی) را «گیاهان وحشی» و کل فعل را به رهاکردن تغییر داده است. تلهٔ تستی: $بِغَرِيزَتِهَا$ (به‌وسیلهٔ غریزه) قیدِ ابزار/حال است و نباید با منبعِ دیگری مانندِ «تجربهٔ انسان» جایگزین شود.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «خواص درمانی بسیاری از گیاهان وحشی» درست است؛ زیرا $الْخَوَاصِّ الطِّبِّيَّةِ$ یعنی «خواص درمانی» و $كَثِيرٍ مِنَ النَّبَاتَاتِ الْبَرِّيَّةِ$ یعنی «بسیاری از گیاهان وحشی» است. گزینهٔ «نشانه‌های ظاهری بیشتر حیوانات جنگلی» نادرست است چون $الْخَوَاصِّ الطِّبِّيَّةِ$ (خواص درمانی) را «نشانه‌های ظاهری» و $النَّبَاتَاتِ$ (گیاهان) را «حیوانات» ترجمه کرده است. گزینهٔ «داروهای ساخته‌شده از باکتری‌های دریایی» نادرست است چون منبعِ خواص را از «گیاهانِ وحشی» به «باکتری‌های دریایی» تغییر داده است. گزینهٔ «زبان عمومی بسیاری از پرندگان صحرایی» نادرست است چون کلِ موضوعِ جمله (خواصِ درمانیِ گیاهان) را به موضوعی نامرتبط (زبانِ پرندگان) تغییر داده است. تلهٔ تستی: $الْبَرِّيَّةِ$ (وحشی/صحرایی) صفتِ $النَّبَاتَاتِ$ (گیاهان) است، نه صفتِ حیوان یا پرنده‌ای؛ این دو نباید جابه‌جا شوند.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «کلاغ صدایی دارد که با آن بقیهٔ حیوانات را هشدار می‌دهد» درست است؛ زیرا $لِلْغُرَابِ صَوْتٌ$ یعنی «کلاغ صدایی دارد» و $يُحَذِّرُ بِهِ بَقِيَّةَ الْحَيَوَانَاتِ$ یعنی «با آن بقیهٔ حیوانات را هشدار می‌دهد». گزینهٔ «کلاغ صدایی دارد که با آن حیوانات را آرام و درمان می‌کند» نادرست است چون $يُحَذِّرُ$ (هشدار می‌دهد) را «آرام و درمان می‌کند» ترجمه کرده است. گزینهٔ «برای کلاغ نوری است که با آن همهٔ حیوانات را جذب می‌کند» نادرست است چون $صَوْتٌ$ (صدا) را «نور» و $يُحَذِّرُ$ (هشدار می‌دهد) را «جذب می‌کند» ترجمه کرده است. گزینهٔ «برای حیوانات صدایی است که با آن کلاغ را فرا می‌خوانند» نادرست است چون نقشِ $لِلْغُرَابِ$ (مالکِ صدا) و $بَقِيَّةَ الْحَيَوَانَاتِ$ (شنوندگانِ صدا) را جابه‌جا کرده است. تلهٔ تستی: ساختارِ $لِـ + اسمِ نکره$ («للغراب صوتٌ») بیانگرِ مالکیت است («کلاغ صدایی دارد»)، نه اینکه صدا از آنِ حیوانات دیگر باشد.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «گربه برای روشن‌کردن شهرها از باکتری نورانی استفاده می‌کند» از نظر محتوایی نادرست است؛ زیرا در متن، استفاده از باکتری‌های نورانی برای روشن‌کردنِ شهرها یک احتمالِ آینده برای «بشر» ($يَسْتَعِينَ بِالْبَكْتِيرِيَا الْمُضِيئَةِ لِإِنَارَةِ الْمُدُنِ$) است، نه ویژگی یا رفتاری از «گربه». گزینهٔ «آفتاب‌پرست در دو جهت همزمان می‌بیند» درست است و دقیقاً با $تَسْتَطِيعُ أَنْ تَرَى فِي اتِّجَاهَيْنِ فِي وَقْتٍ وَاحِدٍ$ مطابقت دارد. گزینهٔ «بوم چشم ثابت دارد و سرش را با زاویهٔ زیاد می‌چرخاند» درست است و با $لَا تَتَحَرَّكُ عَيْنُ الْبُومَةِ$ و $تُدِيرَ رَأْسَهَا مِئَتَيْنِ وَ سَبْعِينَ دَرَجَةً$ مطابقت دارد. گزینهٔ «اردک برای اثر نپذیرفتن از آب روغنی روی بدنش پخش می‌کند» درست است و با $تَنْشُرُهُ عَلَى جِسْمِهَا فَلَا يَتَأَثَّرُ بِالْمَاءِ$ مطابقت دارد. تلهٔ تستی: باید دقت شود که «بشر» (استفاده‌کنندهٔ احتمالیِ آیندهٔ باکتری‌های نورانی) با «گربه» (که اصلاً ربطی به این بخش از متن ندارد) اشتباه گرفته نشود؛ این دو موضوع کاملاً مستقل‌اند.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «$ظَلَامَ$ مفعول‌به و $نَهَارٍ$ مجرور به حرف جر است» درست است؛ زیرا فعلِ $تُحَوِّلُ$ متعدی است و $ظَلَامَ الْبَحْرِ$ (تاریکیِ دریا) چیزی است که تبدیل می‌شود، پس مفعول‌به و منصوب است؛ $إِلَى$ حرفِ جر است و $نَهَارٍ$ پس از آن مجرور آمده است. گزینهٔ «$ظَلَامَ$ فاعل و $نَهَارٍ$ مفعول‌به دوم است» نادرست است چون $ظَلَامَ$ با فتحهٔ تنوین‌دار منصوب آمده که نشانهٔ نصب است، نه رفعِ فاعل. گزینهٔ «$ظَلَامَ$ مضاف‌الیه و $نَهَارٍ$ خبر است» نادرست است چون $ظَلَامَ$ منصوب است، نه مجرور (که لازمهٔ مضاف‌الیه‌بودن است)، و جمله فاقدِ مبتدا-خبر است. گزینهٔ «$ظَلَامَ$ حال و $نَهَارٍ$ تمییز منصوب است» نادرست است چون $ظَلَامَ$ معرفه است (مضاف به $الْبَحْرِ$) و حال باید نکره باشد؛ $نَهَارٍ$ نیز مجرور به حرفِ جر است، نه تمییزِ منصوب. تلهٔ تستی: $ظَلَامَ$ با آنکه در پایان فتحه دارد، به‌خاطرِ اضافه‌شدن به $الْبَحْرِ$ معرفه است، و این با شرطِ نکره‌بودنِ حال ناسازگار است؛ این نکته باید در تشخیصِ نقشِ آن لحاظ شود.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «$تُدِيرَ$ مضارع منصوب از باب إفعال و $عَيْنَيْهَا$ مفعول‌به است» درست است؛ زیرا $تُدِيرَ$ پس از $أَنْ$ ناصبه منصوب است و از «أدارَ» (باب إفعال) می‌آید؛ $عَيْنَيْهَا$ (چشمانش) چیزی است که چرخانده می‌شود، پس مفعول‌بهِ آن است. گزینهٔ «$تُدِيرَ$ امر از باب تفعيل و $عَيْنَيْهَا$ فاعل است» نادرست است چون $تُدِيرَ$ فعلِ امر نیست (فعلِ امر با «أدِرْ» ساخته می‌شود) و از باب تفعيل هم نیست. گزینهٔ «$تُدِيرَ$ ماضی از باب افتعال و $عَيْنَيْهَا$ مضاف‌الیه است» نادرست است چون $تُدِيرَ$ با حرفِ مضارعهٔ «ت» آغاز شده و فعلِ مضارع است، نه ماضی. گزینهٔ «$تُدِيرَ$ مضارع مجزوم از باب تفاعل و $عَيْنَيْهَا$ حال است» نادرست است چون $تُدِيرَ$ پس از $أَنْ$ ناصبه منصوب است، نه مجزوم، و از باب إفعال است، نه تفاعل. تلهٔ تستی: افعالِ باب إفعال (مانند $أَدَارَ ← يُدِيرُ$) با حذفِ همزهٔ اصلی در مضارع و آمدنِ حرفِ مضارعه ساخته می‌شوند؛ این باید از افعالِ ابوابِ دیگر (تفعیل، افتعال، تفاعل) تفکیک شود.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «بوم با روغن نزدیک دمش از آب اثر نمی‌پذیرد» با متن ناهماهنگ است؛ زیرا داشتنِ غدهٔ روغنیِ نزدیکِ دُم و مصون‌ماندن از اثرِ آب، طبقِ $لِلْبَطَّةِ غُدَّةٌ بِالْقُرْبِ مِنْ ذَنَبِهَا ... فَلَا يَتَأَثَّرُ بِالْمَاءِ$ ویژگیِ «اردک» است، نه بوم. گزینهٔ «گربه زخمش را چند بار می‌لیسد تا بهبود یابد» با متن هماهنگ است و با $يَلْعَقُ الْقِطُّ جُرْحَهُ عِدَّةَ مَرَّاتٍ حَتَّى يَلْتَئِمَ$ مطابقت دارد. گزینهٔ «برخی حیوانات با غریزهٔ خود گیاهان دارویی را می‌شناسند» با متن هماهنگ است و با $تَعْرِفُ بِغَرِيزَتِهَا الْأَعْشَابَ الطِّبِّيَّةَ$ مطابقت دارد. گزینهٔ «آفتاب‌پرست بدون حرکت سر می‌تواند در دو جهت نگاه کند» با متن هماهنگ است و با $تُدِيرَ عَيْنَيْهَا ... دُونَ أَنْ تُحَرِّكَ رَأْسَهَا$ مطابقت دارد. تلهٔ تستی: ویژگیِ «غدهٔ روغنیِ نزدیکِ دُم» فقط مخصوصِ اردک است؛ نسبت‌دادنِ آن به بوم (که ویژگی‌اش ثباتِ چشم و چرخشِ سر است) خطای رایج در این‌گونه سؤالات است.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «$بَعْضَ$ چون اسم إنّ است منصوب می‌شود» درست است؛ زیرا $إِنَّ$ اسمِ خود را منصوب می‌کند و $بَعْضَ$ اسمِ $إِنَّ$ در این جمله است؛ جملهٔ فعلیهٔ $تَعْرِفُ بِغَرِيزَتِهَا$ نیز خبرِ إنّ را کامل می‌کند. گزینهٔ «$بَعْضُ$ چون فاعل است مرفوع می‌شود» نادرست است چون $بَعْضَ$ پس از $إِنَّ$ آمده و باید منصوب باشد، نه مرفوع؛ اینجا فاعلِ حقیقیِ $تَعْرِفُ$ ضمیرِ مستتر است، نه $بَعْضُ$ به‌عنوانِ فاعلِ مستقل. گزینهٔ «$بَعْضِ$ چون بعد از حرف جر است مجرور می‌شود» نادرست است چون هیچ حرفِ جری پیش از $بَعْضَ$ نیامده؛ $إِنَّ$ حرفِ جر نیست. گزینهٔ «$بَعْضٌ$ چون خبر مقدم است مرفوع می‌شود» نادرست است چون در این جمله خبرِ مقدمی وجود ندارد و $بَعْضَ$ منصوب است، نه مرفوع. تلهٔ تستی: $إِنَّ$ و اخواتش برخلافِ افعال، اسمِ خود را منصوب و خبرِ خود را مرفوع می‌کنند؛ این قاعده باید با نقشِ فاعل/مبتدا در جملاتِ بدونِ إنّ اشتباه گرفته نشود.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ «$يَلْتَئِمُ$ در معنای بهبود یافتن لازم است و مفعول‌به مستقیم نمی‌گیرد» درست است؛ زیرا $يَلْتَئِمُ$ (بهبود می‌یابد) فعلی است که خودِ فاعل (زخم) دستخوشِ تغییر می‌شود، بدونِ اینکه مفعولی جدا بگیرد. گزینهٔ «$تُحَرِّكُ$ در این جمله لازم است و هرگز مفعول نمی‌گیرد» نادرست است چون در عبارتِ متن ($تُحَرِّكَ رَأْسَهَا$) این فعل مفعول‌بهِ $رَأْسَهَا$ (سرش) را گرفته و متعدی است. گزینهٔ «$تُدِيرُ$ در این جمله لازم است و $عَيْنَيْهَا$ فاعل آن است» نادرست است چون $تُدِيرُ$ در عبارتِ $تُدِيرَ عَيْنَيْهَا$ متعدی است و $عَيْنَيْهَا$ مفعول‌بهِ آن است، نه فاعل. گزینهٔ «$تُفْرِزُ$ در این جمله لازم است و $سَائِلاً$ مضاف‌الیه آن است» نادرست است چون $تُفْرِزُ$ در $تُفْرِزُ سَائِلاً$ متعدی است و $سَائِلاً$ مفعول‌بهِ منصوبِ آن است، نه مضاف‌الیهِ مجرور. تلهٔ تستی: لازم یا متعدی‌بودنِ یک فعل باید در بافتِ همان جمله‌ای که در متن آمده بررسی شود، نه صرفاً بر اساسِ معنای فرهنگ‌لغتیِ آن؛ سه فعلِ دیگر در همین متن با مفعولِ صریح آمده‌اند.