درس پنجم عربی ۱: شگفتیهایِ جهانِ حیوانات
درس با آیهای آغاز میشود که به تفکر در آفرینش دعوت میکند: ادامهٔ فرمول را افقی ببین — «بگو: در زمین بگردید و بنگرید که [خدا] چگونه آفرینش را آغاز کرده است». سپس متن، شش شگفتیِ زیستیِ حیوانات را روایت میکند:
ماهیهایِ نورانیِ اعماقِ اقیانوس: غواصانی که شب به اعماقِ دریا میروند، صدها چراغِ رنگیِ ناشی از نورِ باکتریهایِ زیرِ چشمِ این ماهیها را میبینند و میتوانند در همان نور عکس بگیرند — پدیدهای که دانشمندان کشف کردهاند و امیدوارند روزی برایِ روشنکردنِ شهرها از آن بهره ببرند. متن با ضربالمثلِ ادامهٔ فرمول را افقی ببین (هر که چیزی بخواهد و جدیت کند، به دست میآورد) این بخش را میبندد.
زبانِ گربه، سلاحِ درمانی: ادامهٔ فرمول را افقی ببین — زبانِ گربه سلاحِ پزشکیِ دائمی است، زیرا پر از غدههایی است که مایعِ ضدعفونیکننده ترشح میکنند؛ گربه زخمش را چندین بار میلیسد تا بهبود یابد.
حیوانات و گیاهانِ دارویی: برخی پرندگان و جانوران بهغریزه گیاهِ مناسب برایِ پیشگیری از بیماریها را میشناسند و همین رفتار، انسان را به کشفِ خواصِ درمانیِ بسیاری از گیاهانِ وحشی راهنمایی کرده است.
زبانِ مشترکِ حیوانات: بیشترِ حیوانات، جدا از زبانِ اختصاصیِ خود، زبانِ عمومیای هم دارند که با آن تفاهم میکنند؛ برایِ نمونه، صدایِ کلاغ بقیهٔ حیوانات را از خطر آگاه میکند تا سریعاً از منطقهٔ خطر دور شوند، و به همین دلیل متن او را «جاسوسی از جاسوسانِ جنگل» مینامد (ادامهٔ فرمول را افقی ببین).
اردک و غدهٔ روغنی: اردک غدهای نزدیکِ دُمش دارد که روغنِ مخصوصی را روی بدنش پخش میکند تا آب در پرهایش اثر نکند.
آفتابپرست، چشمهایِ مستقل: ادامهٔ فرمول را افقی ببین — آفتابپرست میتواند دو چشمش را مستقل و در دو جهتِ مختلف بچرخاند بدونِ آنکه سرش را حرکت دهد، و حتی میتواند همزمان در دو جهت ببیند.
بوم و گردنِ منعطف: چشمِ بوم برخلافِ آفتابپرست ثابت و بیحرکت است، اما این نقص را با حرکتدادنِ سرش در همهٔ جهتها جبران میکند و میتواند سرش را تا ۲۷۰ درجه بچرخاند بدونِ آنکه بدنش حرکت کند.
نکتهٔ دستوریِ پرتکرارِ متن، ساختارِ إنّ و اخواتها برایِ تأکید است (ادامهٔ فرمول را افقی ببین، ادامهٔ فرمول را افقی ببین، ادامهٔ فرمول را افقی ببین: اسمِ إنّ منصوب و خبرش مرفوع)، و نیز جملاتِ خبرِ مقدم + مبتدایِ مؤخر با «لِ» (ادامهٔ فرمول را افقی ببین = برایِ اردک غدهای هست، ادامهٔ فرمول را افقی ببین = برایِ کلاغ صدایی هست).
بخشِ واژگان، فعلهایِ بابِ افتعال (ادامهٔ فرمول را افقی ببین = دور شد، ادامهٔ فرمول را افقی ببین = بهبود یافت، ادامهٔ فرمول را افقی ببین = برداشتن)، بابِ افعال (ادامهٔ فرمول را افقی ببین = چرخاند، ادامهٔ فرمول را افقی ببین = ترشح کرد، ادامهٔ فرمول را افقی ببین = روشنکردن)، بابِ مفاعله (فعلِ ناقصِ ادامهٔ فرمول را افقی ببین = در بر دارد) و بابِ تفعّل (ادامهٔ فرمول را افقی ببین = تأثیر پذیرفت، ادامهٔ فرمول را افقی ببین = حرکت کرد، ادامهٔ فرمول را افقی ببین ← ادامهٔ فرمول را افقی ببین = جبران میکند) را با ریشه و وزنِ صرفیشان مرور میکند. نمونههایِ دیگرِ واژگانِ کلیدی: ادامهٔ فرمول را افقی ببین (غده)، ادامهٔ فرمول را افقی ببین (دُم، جمع ادامهٔ فرمول را افقی ببین)، ادامهٔ فرمول را افقی ببین (آفتابپرست)، ادامهٔ فرمول را افقی ببین (جغد، ثابتٌ = بیحرکت)، ادامهٔ فرمول را افقی ببین (نور، جمع ادامهٔ فرمول را افقی ببین)، ادامهٔ فرمول را افقی ببین (تاریکی، جمع ادامهٔ فرمول را افقی ببین)، و ادامهٔ فرمول را افقی ببین (بال).