06_درس ششم (عربی 1)

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «الدُّوَلِ: اسم – جمع تکسیر (مفرد: دولة) – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / مجرور به حرف جر «مِن» و علامت جر تنوین کسر» است. «الدُّوَلِ» با «أل» معرفه شده و اسمِ معرفه به «أل»، حتی وقتی مجرور باشد، علامت جرش صرفاً کسره است نه تنوین کسر؛ تنوین فقط برای اسم نکره است. پس تحلیلِ «الدُّوَلِ: ... مجرور به حرف جر «مِن» و علامت جر تنوین کسر» نادرست است و باید «علامت جر کسره» باشد. «إيرانَ: اسم – علم (اسم خاص) – مفرد – مؤنث سماعی – معرفه – معرب / اسم «إنّ» و منصوب به فتحه» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «الجمیلةِ: اسم – مشتق (صفت مشبهه) – مفرد – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / صفت و مجرور به تبعیت از موصوفش «الدول»» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «العالَمِ: اسم – جامد – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مجرور به حرف جر «فی» و علامت جر کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: نباید معرفه‌بودن اسم به «أل» را با نکره‌بودن آن اشتباه گرفت؛ تنوین فقط ویژهٔ اسم نکرهٔ منصرف است.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «السِّياحةِ: اسم – مصدر – مفرد – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / فاعل و مجرور به کسره» است. «السِّياحةِ» پس از حرف جر «فی» آمده، بنابراین نقشش مجرور به حرف جر است، نه فاعل؛ چون فعل جمله («شَهِدَتْ») فاعلِ خودش را دارد («إيرانُ») و یک فعل نمی‌تواند دو فاعل بگیرد. پس تحلیلِ «السِّياحةِ: ... فاعل و مجرور به کسره» نادرست است؛ نقش درست آن «مجرور به حرف جر «فی»» است. «شَهِدَتْ: فعل ماضٍ – برای مفرد غائب مؤنث – مجرد ثلاثی – متعدٍّ – معلوم / فعل و مع فاعلها جملةٌ فعلیة» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «إيرانُ: اسم – علم – مفرد – مؤنث سماعی – معرفه – معرب / فاعل و مرفوع به ضمه» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «نُمُوًّا: اسم – مصدر (از فعل نما یَنمو) – مفرد – مذکر – نکره – معرب / مفعول‌به و منصوب به تنوین فتح» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: هر اسم مجرور، لزوماً فاعل نیست؛ باید منشأ جرّش (حرف جر، مضاف، یا تبعیت) بررسی شود، نه اینکه صرفاً مؤنث و مرتبط با فعل بودنش موجب گمان «فاعل» شود.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «عَظِيمَةٍ: اسم – مشتق (صفت مشبهه) – مفرد – مؤنث – نکره – معرب / صفت و منصوب به تبعیت از موصوفش «ثروة»» است. «عَظِيمَةٍ» صفتِ «ثروةٍ» است و صفت باید در همهٔ چیز (اعراب، تعریف/تنکیر، عدد، جنس) تابع موصوف باشد؛ چون «ثروةٍ» مجرور است (پس از حرف جر «علی»)، صفتش «عَظِيمَةٍ» هم باید مجرور باشد، نه منصوب. پس تحلیلِ «عَظِيمَةٍ: ... منصوب به تبعیت از موصوفش» نادرست است؛ درست آن «مجرور به تبعیت از موصوفش و علامت جر تنوین کسر» است. «تَسْتَطِيعُ: فعل مضارع – غائب مؤنث مفرد – مزید (باب استفعال) – متعدٍّ – معلوم / فعل و فاعلها (ضمیر مستتر «هي») جملةٌ فعلیة» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «ثَرْوَةٍ: اسم – جامد – مفرد – مؤنث – نکره – معرب / مجرور به حرف جر «علی» و علامت جر تنوین کسر» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «النِّفْطِ: اسم – جامد – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مجرور به تبعیت پس از ظرف «بعدَ» و علامت جر کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: تبعیتِ صفت از موصوف باید در اعرابِ واقعیِ موصوف بررسی شود، نه در نقشِ ظاهریِ جمله (اینجا با اینکه عبارت شبیه مفعول به‌نظر می‌رسد، «ثروةٍ» در واقع مجرور به حرف جر است).

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «مُدُنٍ: اسم – جمع تکسیر (مفرد: مدینة) – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / مضاف‌الیه و مجرور به تنوین کسر» است. «مُدُنٍ» با تنوین آمده که نشانهٔ نکره‌بودن است، در حالی که «أل» ندارد؛ پس نمی‌تواند «معرفه به أل» باشد، بلکه نکره است. پس تحلیلِ «مُدُنٍ: ... معرفه به «أل» ... مضاف‌الیه و مجرور به تنوین کسر» در بخشِ «معرفه به أل» نادرست است؛ درست آن «نکره» است (نقش و اعرابش یعنی مضاف‌الیه مجرور به تنوین کسر، درست بود). «قامَتْ: فعل ماضٍ – برای مفرد غائب مؤنث – مجرد ثلاثی – لازم – معلوم / فعل و مع فاعلها جملةٌ فعلیة» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «مُنَظَّمَةُ: اسم – مشتق (اسم مفعول از باب تفعیل) – مفرد – مؤنث – معرفه به اضافه – معرب / فاعل و مرفوع به ضمه» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «بِتَسْجِيلِ: اسم – مصدر (از باب تفعیل) – مفرد – مذکر – نکره – معرب / مجرور به حرف جر «باء» و علامت جر کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: وجود تنوین روی یک کلمه، خودش دلیل قطعی بر نکره‌بودن آن است؛ اسمِ معرفه به «أل» هرگز تنوین نمی‌گیرد.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «إيرانَ: اسم – علم – مفرد – مؤنث سماعی – معرفه – معرب / مفعول‌به اول و منصوب به ضمه» است. «إيرانَ» اسم علمِ ممنوع‌الصرف (اسم مؤنث سماعی) است و علامت نصبش به‌جای تنوین/فتحهٔ عادی، همچنان فتحه است، اما در تحلیل بالا اشتباهاً «منصوب به ضمه» ذکر شده؛ اسمِ منصوب هرگز با ضمه منصوب نمی‌شود، نشانهٔ نصب همیشه فتحه (یا معادل‌های فرعی آن) است. پس تحلیلِ «إيرانَ: ... مفعول‌به اول و منصوب به ضمه» نادرست است؛ درست آن «منصوب به فتحه» است. «يَرَى: فعل مضارع – برای مفرد غائب مذکر – مجرد ثلاثی (از رأی) – متعدٍّ به دو مفعول – معلوم / فعل و مع فاعله («بعضُ») جملةٌ فعلیة» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «السّائحینَ: اسم – جمع مذکر سالم (مفرد: سائح) – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مضاف‌الیه و مجرور به یاء» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «بَلَدًا: اسم – جامد – مفرد – مذکر – نکره – معرب / مفعول‌به دوم و منصوب به تنوین فتح» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: نشانهٔ اصلیِ نصب همیشه فتحه است؛ ضمه هرگز نشانهٔ نصب نیست، حتی برای اسم‌های ممنوع‌الصرف (که فقط تنوین را از دست می‌دهند، نه خودِ فتحه را).

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «مَشْهَدَ: اسم – علم (اسم شهر) – مفرد – مذکر – معرفه – ممنوع‌الصرف (معرب) / مجرور به حرف جر «فی» و علامت جر کسره» است. «مَشْهَدَ» اسم علمِ ممنوع‌الصرف است و اسمِ ممنوع‌الصرف در حالت جر، به‌جای کسره با فتحه علامت‌گذاری می‌شود (چون تنوین و کسرهٔ جر ندارد)؛ پس علامت جرِ درستِ آن فتحه است، نه کسره. تحلیلِ «مَشْهَدَ: ... علامت جر کسره» نادرست است. «مَرْقَدُ: اسم – جامد (اسم مکان) – مفرد – مذکر – معرفه به اضافه – معرب / مبتدا و مرفوع به ضمه» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «الإمامِ: اسم – جامد – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مضاف‌الیه و مجرور به کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «الفردوسیِّ: اسم – علم – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مضاف‌الیه و مجرور به کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: اسمِ ممنوع‌الصرف در حالت جر با فتحه علامت‌گذاری می‌شود، نه کسره؛ این یکی از رایج‌ترین نکات کنکوری دربارهٔ اسم‌های علمِ غیرعربی/مؤنث است.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «الیونسکو: اسم – علم (معرب دخیل) – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – مبنی بر سکون / مضاف‌الیه و محلاً مجرور» است. «الیونسکو» با اینکه یک نامِ اختصاریِ بیگانه (دخیل) است، در عربی مانند سایر اسم‌های معرب رفتار می‌کند و مُعرَب است، نه مبنی؛ اسم‌های مبنی محدود به ضمایر، اسم‌های اشاره، اسم‌های موصول، اسم‌های استفهام و شمار اندکی از قوالب ثابت‌اند، و صرفِ بیگانه‌بودنِ یک اسمِ علم آن را مبنی نمی‌کند. پس تحلیلِ «الیونسکو: ... مبنی بر سکون / ... محلاً مجرور» نادرست است؛ درست آن «معرب / مضاف‌الیه و مجرور به کسره» است. «قائمةِ: اسم – جامد – مفرد – مؤنث – معرفه به اضافه – معرب / مجرور به حرف جر «فی» و علامت جر کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «التُّراثِ: اسم – مصدر – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مضاف‌الیه و مجرور به کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «العالمیِّ: اسم – مشتق (صفت نسبی از عالَم) – مفرد – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / صفت و مجرور به تبعیت از موصوفش «التراث»» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: بیگانه‌بودنِ یک اسم (دخیل) آن را مبنی نمی‌کند؛ فقط دستهٔ مشخصی از اسم‌ها (ضمیر، اشاره، موصول، استفهام، شرط، عدد مرکب) مبنی‌اند.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «الحیواناتِ: اسم – جمع مؤنث سالم (مفرد: حیوان) – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / بدل و منصوب به فتحه» است. «الحیواناتِ» جمع مؤنث سالم است و جمع مؤنث سالم در حالتِ نصب، به‌جای فتحه با کسره (نیابتاً) نشانه‌گذاری می‌شود؛ پس علامت نصبِ درستِ آن کسره است، نه فتحه. تحلیلِ «الحیواناتِ: ... منصوب به فتحه» نادرست است؛ درست آن «منصوب به کسره» است. «رأیتُ: فعل ماضٍ – برای متکلمِ وحده – مجرد ثلاثی – متعدٍّ – معلوم / فعل و فاعله (تاء الفاعل) جملةٌ فعلیة» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «هذهِ: اسم اشاره – برای مفرد مؤنث – مبنی بر سکون / مفعولٌ‌به و محلاً منصوب» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «الذکیّةَ: اسم – مشتق (صفت مشبهه) – مفرد – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / صفت و منصوب به تبعیت از موصوفش «الحیوانات» و علامت نصب کسره» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: جمع مؤنث سالم در نصب و جر هر دو با کسره علامت‌گذاری می‌شود؛ فقط در رفع است که ضمه می‌گیرد. فتحه هرگز علامت نصبِ جمع مؤنث سالم نیست.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «السّائحینَ: اسم – جمع مذکر سالم (مفرد: سائح) – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / فاعل و منصوب به یاء» است. «السّائحینَ» پس از فعل متعدیِ «تَجْذِبُ» آمده و فاعلِ آن فعل، ضمیرِ مستترِ «هي» (بازگشت به «الصناعات») است؛ پس «السّائحینَ» مفعولٌ‌به است نه فاعل، و منصوب به یاء (نیابت از فتحه در جمع مذکر سالم) است. تحلیلِ «السّائحینَ: ... فاعل و منصوب به یاء» از نظرِ نقش (فاعل) نادرست است؛ نقشِ درست «مفعولٌ‌به» است. «تَجْذِبُ: فعل مضارع – برای غائب مؤنث مفرد – مجرد ثلاثی – متعدٍّ – معلوم / فعل و فاعلش (ضمیر مستتر «هي») و مفعولش جملةٌ فعلیة و خبر برای «الصناعات»» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «الصِّناعاتُ: اسم – جمع مؤنث سالم (مفرد: صناعة) – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / مبتدا و مرفوع به ضمه» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «الیَدَویّةُ: اسم – مشتق (صفت نسبی) – مفرد – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / صفت و مرفوع به تبعیت از موصوفش «الصناعات»» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: منصوب‌بودنِ یک اسم به‌تنهایی نقشِ آن را «فاعل» نمی‌کند؛ فاعل همیشه مرفوع است، حتی اگر در ترجمهٔ فارسی به‌نظر برسد که «گردشگران» عاملِ جمله‌اند.

پاسخنامه‌ی تحلیلی

گزینهٔ دارای خطا (پاسخِ این سؤال) «الجُدرانِ: اسم – جمع تکسیر (مفرد: جدار) – مذکر – معرفه به «أل» – معرب / مضاف‌الیه و مجرور به کسره» است. «الجُدرانِ» پس از حرف جر «علی» آمده، نه پس از یک مضاف؛ پس نقشِ آن «مجرور به حرف جر» است، نه «مضاف‌الیه». تحلیلِ «الجُدرانِ: ... مضاف‌الیه و مجرور به کسره» در بخشِ نقش نادرست است؛ اعرابش (مجرور به کسره) درست بود، ولی نقشش «مجرور به حرف جر «علی»» است. «لا: حرف نهی – مبنی – جازمهٔ فعل مضارعِ مخاطب / حرف است و هیچ محلی از اعراب ندارد، فقط بر فعل تأثیر می‌گذارد» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «تَكْتُبُوا: فعل مضارع – برای جمع مخاطب مذکر – مجرد ثلاثی – متعدٍّ – معلوم / مجزوم به حذف نون (فعل از افعال خمسه) و فعل و فاعله جملةٌ فعلیة» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. «القدیمةِ: اسم – مشتق (صفت مشبهه) – مفرد – مؤنث – معرفه به «أل» – معرب / صفت و مجرور به تبعیت از موصوفش «الجدران»» تحلیلی درست و بی‌خطاست، پس پاسخِ این سؤال نیست. تلهٔ تستی: صرفِ مجرور‌بودنِ اسم، آن را مضاف‌الیه نمی‌کند؛ باید بررسی شود جر از کجا آمده — حرف جر، مضاف، یا تبعیتِ صفت.