Q: ترجمه صحیح «هَٰذِهِ صِفَاتُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً؛ اُتْرُكُوهَا» کدام است؟

اینها واقعاً ویژگیهای مؤمنان است؛ او را رها کنید — «هَٰذِهِ صِفَاتُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً» جمله اسمیهای با تأکید «حَقّاً» است و معنای «اینها واقعاً ویژگیهای مؤمنان است» میدهد؛ «اُتْرُكُوهَا» فعل امر جمع از «تَرَكَ» به معنای «رها کنید» است. رد گزینههای دیگر: «اینها ادعاهای مؤمنان بودند؛ آنها را باور نکنید» هم فعل ماضی نادرستی برای جمله اسمیه ساخته و هم «اُتْرُكُوهَا» را وارونه معنا کرده است؛ «اینها واقعاً ویژگیهای مؤمنان خواهد بود؛ او را نگه دارید» فعل را به آینده برده درحالیکه جمله اسمیه زمان حال دارد، و «اُتْرُكُوهَا» را بهاشتباه «نگه دارید» ترجمه کرده است؛ «این صفتها مخصوص مؤمنان نیست؛ او را آزاد نکنید» اساساً معنای «حَقّاً» و «اُتْرُكُوهَا» را نقض کرده است. تلهٔ تستی: «اُتْرُكُوهَا» با ریشه «ت ر ک» به معنای رها کردن است، نباید آن را با «حَفِظَ» (نگه داشتن) که معنای متضاد دارد اشتباه گرفت.

Q: کدام گزینه ترجمه درست «فَإِنَّ أَبَاهَا كَانَ يُحِبُّ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ؛ وَ اللّٰهُ يُحِبُّ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ» است؟

زیرا پدرش بزرگواریهای اخلاقی را دوست داشت و خداوند بزرگواریهای اخلاقی را دوست دارد — «فَإِنَّ» یعنی «زیرا»، «أَبَاهَا» اسم «إنّ» و منصوب، «كَانَ يُحِبُّ» فعل ناقص با خبر فعلیه به معنای «دوست داشت» (ماضی استمراری) و «وَ اللّٰهُ يُحِبُّ» فعل مضارع اخباری به معنای «دوست دارد»؛ پس ترجمه درست «زیرا پدرش بزرگواریهای اخلاقی را دوست داشت و خداوند بزرگواریهای اخلاقی را دوست دارد» است. رد گزینههای دیگر: «زیرا پدرش بزرگواریهای اخلاقی را دوست خواهد داشت و خداوند نیز آن را دوست خواهد داشت» هر دو فعل را نادرست به آینده برده، درحالیکه نه «كَانَ يُحِبُّ» و نه «يُحِبُّ» ساختار آینده ندارند؛ «اگر پدرش بزرگواریهای اخلاقی را دوست داشته باشد، خداوند نیز دوستش خواهد داشت» جمله را به یک ساختار شرطی نادرست تبدیل کرده درحالیکه «فَإِنَّ» حرف شرط نیست؛ «پدرش هرگز بزرگواریهای اخلاقی را دوست نداشت ولی خداوند آن را دوست دارد» معنای «كَانَ يُحِبُّ» را کاملاً وارونه کرده است. تلهٔ تستی: «كَانَ + مضارع» ساختار ماضی استمراری میسازد (دوست داشت)، نه آینده؛ نباید آن را با «كَانَ سَيُحِبُّ» اشتباه گرفت.

Q: ترجمه دقیق «لَمْ يَكُنْ حَاتِمٌ مُسْلِماً وَ لٰكِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ» کدام است؟

حاتم مسلمان نبود ولی بزرگواریهای اخلاقی را دوست داشت — «لَمْ يَكُنْ» یعنی «لَمْ» بر سر مضارع «يَكُنْ» آمده و آن را به ماضی منفی «نبود» تبدیل کرده، و «كَانَ يُحِبُّ» یعنی «دوست داشت»؛ پس ترجمه دقیق «حاتم مسلمان نبود ولی بزرگواریهای اخلاقی را دوست داشت» است. رد گزینههای دیگر: «حاتم مسلمان نیست ولی بزرگواریهای اخلاقی را دوست دارد» فعل «لَمْ يَكُنْ» را بهاشتباه به زمان حال برده، درحالیکه «لَمْ» همیشه معنای ماضی منفی میدهد نه مضارع منفی؛ «حاتم مسلمان نخواهد بود ولی بزرگواریهای اخلاقی را دوست خواهد داشت» هر دو فعل را به آینده برده که با معنای «لَمْ» و «كَانَ» ناسازگار است؛ «حاتم مسلمان بود و بزرگواریهای اخلاقی را نیز دوست داشت» حرف نفی «لَمْ» را کاملاً حذف کرده و معنا را وارونه ساخته است. تلهٔ تستی: دام رایج، ترجمه «لَمْ + مضارع» به مضارع منفی («نیست») است؛ درحالیکه ترجمه درست همیشه ماضی منفی («نبود») است.

Q: ترجمه درست «لِنَصْبِرْ عَلَی الشَّدَائِدِ وَ لْنَشْكُرِ اللّٰهَ» کدام است؟

باید بر سختیها صبر کنیم و خدا را شکر کنیم — «لِنَصْبِرْ» و «لْنَشْكُرِ» هر دو با «لِـ» امر بر سر فعل مضارع متکلممعالغیر آمدهاند و معنای «باید» میدهند؛ پس ترجمه درست «باید بر سختیها صبر کنیم و خدا را شکر کنیم» است. رد گزینههای دیگر: «بر سختیها صبر میکنیم و خدا را شکر میکنیم» فعل مضارع اخباری ساخته درحالیکه «لِـ» امر معنای «باید» را اضافه میکند، نه اِخبار ساده؛ «نباید بر سختیها صبر کنیم و نباید خدا را شکر کنیم» ساختار را با «لَا نهی» اشتباه گرفته و معنا را وارونه کرده است؛ «بر سختیها صبر کردیم و خدا را شکر کردیم» فعل را به ماضی برده درحالیکه «لِـ + مضارع مجزوم» هرگز معنای ماضی نمیدهد. تلهٔ تستی: «لِـ امر» را نباید با «لَا نهی» یکی دانست؛ اولی مثبت (باید) و دومی منفی (نباید/نکن) است.

Q: ترجمه دقیق ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ﴾ (سوره توبه) کدام است؟

ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید — «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» ندای «ای کسانی که ایمان آوردهاید» است؛ «اتَّقُوا اللّٰهَ» فعل امر «از خدا پروا کنید» و «كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ» فعل امرِ «كَانَ» به معنای «با راستگویان باشید» است؛ پس ترجمه دقیق «ای کسانی که ایمان آوردهاید، از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید» است. رد گزینههای دیگر: «ای کسانی که ایمان میآورید، از خدا میترسید و با راستگویان بودید» فعل ماضی «آمَنُوا» را نادرست مضارع کرده و افعال امر را به اخباری/ماضی برگردانده است؛ «ای کسانی که ایمان آوردید، باید از خدا پروا کنید و باید با راستگویان باشید» با افزودن «باید»، فعل امر مستقیم را به «لِـ امر» تبدیل کرده که در آیه نیامده؛ «ای کسانی که ایمان نیاوردهاید...» حرف نفی نادرستی به «آمَنُوا» اضافه کرده و معنا را وارونه ساخته است. تلهٔ تستی: «كُونُوا» فعل امرِ فعل ناقص «كَانَ» است و معنای «باشید» میدهد؛ نباید آن را با فعل تام به معنای «بودن مستمر» اشتباه گرفت.

Q: ترجمه صحیح «الْمُؤْمِنُ قَلِيلُ الْكَلَامِ كَثِيرُ الْعَمَلِ» کدام است؟

مؤمن کمگوی و پُرکار است — این جمله اسمیه است: «الْمُؤْمِنُ» مبتدا و «قَلِيلُ الْكَلَامِ» و «كَثِيرُ الْعَمَلِ» دو خبرِ توصیفیاند؛ پس ترجمه صحیح «مؤمن کمگوی و پُرکار است» میباشد. رد گزینههای دیگر: «مؤمن باید کمگوی و پُرکار باشد» فعلی از جنس الزام («باید») به جمله اسمیه بدون فعل اضافه کرده که در متن نیست؛ «مؤمن هرگز کمگوی و پُرکار نخواهد بود» حرف نفی و آینده نادرستی به جمله وارد کرده که کاملاً برخلاف معناست؛ «مؤمن پرگوی و کمکار است» معنای «قَلِيلُ» (کم) و «كَثِيرُ» (پُر) را با هم جابهجا کرده و مفهوم را وارونه ساخته است. تلهٔ تستی: باید دقت کرد کدام صفت («قَلِيلُ» یا «كَثِيرُ») به کدام مضافإلیه («الْكَلَامِ» یا «الْعَمَلِ») میچسبد؛ جابهجایی آنها معنای حدیث را کاملاً برعکس میکند.

Q: ترجمه دقیق «الْعَالِمُ بِلَا عَمَلٍ كَالشَّجَرِ بِلَا ثَمَرٍ» کدام است؟

دانشمند بدون عمل همچون درخت بیمیوه است — «الْعَالِمُ» مبتدا، «بِلَا عَمَلٍ» یعنی «بدون عمل»، و «كَالشَّجَرِ بِلَا ثَمَرٍ» یعنی «همچون درخت بیمیوه»؛ پس ترجمه دقیق «دانشمند بدون عمل همچون درخت بیمیوه است» است. رد گزینههای دیگر: «دانشمند با عمل همچون درخت پرمیوه است» حرف نفی «بِلَا» (بدون) را در هر دو بخش جمله حذف کرده و به ضد معنای اصلی رسیده است؛ «دانشمند بدون عمل بهتر از درخت بیمیوه است» رابطه تشبیهِ «کـ» (مانندِ) را به رابطه برتری (بهتر از) تغییر داده که نادرست است؛ «دانشمند باید مانند درخت پرمیوه عمل کند» جمله اسمیه توصیفی را به جملهای امری و متفاوت تبدیل کرده است. تلهٔ تستی: «بِلَا» به معنای «بدون» است و باید در هر دو نیمه جمله (دانشمند و درخت) لحاظ شود؛ حذف آن در یکی از دو طرف، تشبیه را بیمعنا میکند.

Question 1

ترجمه دقیق «إِرْحَمُوا عَزِيزاً ذَلَّ، وَ غَنِيّاً افْتَقَرَ، وَ عَالِماً ضَاعَ بَيْنَ جُهَّالٍ» کدام است؟

Accepted Answer

بر ارجمندی که خوار شده، و توانگری که فقیر شده، و دانایی که میان نادانان تباه شده رحم کنید — «اِرْحَمُوا» فعل امر جمع به معنای «رحم کنید» است و مفعول آن سه گروه‌اند: «عَزِيزاً ذَلَّ» (ارجمندی که خوار شده)، «غَنِيّاً افْتَقَرَ» (توانگری که فقیر شده) و «عَالِماً ضَاعَ بَيْنَ جُهَّالٍ» (دانایی که میان نادانان تباه شده)؛ بنابراین ترجمه دقیق «بر ارجمندی که خوار شده، و توانگری که فقیر شده، و دانایی که میان نادانان تباه شده رحم کنید» است. رد گزینه‌های دیگر: «ارجمندان و توانگران و دانایان را همیشه گرامی بدارید» فعل «اِرْحَمُوا» (رحم کنید) را به‌اشتباه «گرامی بدارید» ترجمه کرده و حالِ سه‌گانه (ذَلَّ/افْتَقَرَ/ضَاعَ) را نادیده گرفته است؛ «بر ارجمندی که خوار شد افتخار کنید، و توانگری که فقیر شد فراموش کنید» معنای «اِرْحَمُوا» را کاملاً وارونه کرده است؛ «ارجمند و توانگر و دانا را همیشه از میان نادانان و ناتوانانِ جامعه بیرون کنید» فعل امر را به فعلی بی‌ربط تبدیل کرده و رابطه «بَيْنَ جُهَّالٍ» با «عَالِماً ضَاعَ» را نادیده گرفته است. تلهٔ تستی: «اِرْحَمُوا» را نباید با افعال شبیه از نظر ظاهری مثل «اکرموا» (گرامی بدارید) اشتباه گرفت؛ ریشه «ر ح م» همیشه معنای دلسوزی و رحم را می‌دهد.

Question 2

ترجمه صحیح «هَٰذِهِ صِفَاتُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً؛ اُتْرُكُوهَا» کدام است؟

Accepted Answer

این‌ها واقعاً ویژگی‌های مؤمنان است؛ او را رها کنید — «هَٰذِهِ صِفَاتُ الْمُؤْمِنِينَ حَقّاً» جمله اسمیه‌ای با تأکید «حَقّاً» است و معنای «این‌ها واقعاً ویژگی‌های مؤمنان است» می‌دهد؛ «اُتْرُكُوهَا» فعل امر جمع از «تَرَكَ» به معنای «رها کنید» است. رد گزینه‌های دیگر: «این‌ها ادعاهای مؤمنان بودند؛ آن‌ها را باور نکنید» هم فعل ماضی نادرستی برای جمله اسمیه ساخته و هم «اُتْرُكُوهَا» را وارونه معنا کرده است؛ «این‌ها واقعاً ویژگی‌های مؤمنان خواهد بود؛ او را نگه دارید» فعل را به آینده برده درحالی‌که جمله اسمیه زمان حال دارد، و «اُتْرُكُوهَا» را به‌اشتباه «نگه دارید» ترجمه کرده است؛ «این صفت‌ها مخصوص مؤمنان نیست؛ او را آزاد نکنید» اساساً معنای «حَقّاً» و «اُتْرُكُوهَا» را نقض کرده است. تلهٔ تستی: «اُتْرُكُوهَا» با ریشه «ت ر ک» به معنای رها کردن است، نباید آن را با «حَفِظَ» (نگه داشتن) که معنای متضاد دارد اشتباه گرفت.

Question 3

کدام گزینه ترجمه درست «فَإِنَّ أَبَاهَا كَانَ يُحِبُّ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ؛ وَ اللّٰهُ يُحِبُّ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ» است؟

Accepted Answer

زیرا پدرش بزرگواری‌های اخلاقی را دوست داشت و خداوند بزرگواری‌های اخلاقی را دوست دارد — «فَإِنَّ» یعنی «زیرا»، «أَبَاهَا» اسم «إنّ» و منصوب، «كَانَ يُحِبُّ» فعل ناقص با خبر فعلیه به معنای «دوست داشت» (ماضی استمراری) و «وَ اللّٰهُ يُحِبُّ» فعل مضارع اخباری به معنای «دوست دارد»؛ پس ترجمه درست «زیرا پدرش بزرگواری‌های اخلاقی را دوست داشت و خداوند بزرگواری‌های اخلاقی را دوست دارد» است. رد گزینه‌های دیگر: «زیرا پدرش بزرگواری‌های اخلاقی را دوست خواهد داشت و خداوند نیز آن را دوست خواهد داشت» هر دو فعل را نادرست به آینده برده، درحالی‌که نه «كَانَ يُحِبُّ» و نه «يُحِبُّ» ساختار آینده ندارند؛ «اگر پدرش بزرگواری‌های اخلاقی را دوست داشته باشد، خداوند نیز دوستش خواهد داشت» جمله را به یک ساختار شرطی نادرست تبدیل کرده درحالی‌که «فَإِنَّ» حرف شرط نیست؛ «پدرش هرگز بزرگواری‌های اخلاقی را دوست نداشت ولی خداوند آن را دوست دارد» معنای «كَانَ يُحِبُّ» را کاملاً وارونه کرده است. تلهٔ تستی: «كَانَ + مضارع» ساختار ماضی استمراری می‌سازد (دوست داشت)، نه آینده؛ نباید آن را با «كَانَ سَيُحِبُّ» اشتباه گرفت.

Question 4

ترجمه دقیق «لَمْ يَكُنْ حَاتِمٌ مُسْلِماً وَ لٰكِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ مَكَارِمَ الْأَخْلَاقِ» کدام است؟

Accepted Answer

حاتم مسلمان نبود ولی بزرگواری‌های اخلاقی را دوست داشت — «لَمْ يَكُنْ» یعنی «لَمْ» بر سر مضارع «يَكُنْ» آمده و آن را به ماضی منفی «نبود» تبدیل کرده، و «كَانَ يُحِبُّ» یعنی «دوست داشت»؛ پس ترجمه دقیق «حاتم مسلمان نبود ولی بزرگواری‌های اخلاقی را دوست داشت» است. رد گزینه‌های دیگر: «حاتم مسلمان نیست ولی بزرگواری‌های اخلاقی را دوست دارد» فعل «لَمْ يَكُنْ» را به‌اشتباه به زمان حال برده، درحالی‌که «لَمْ» همیشه معنای ماضی منفی می‌دهد نه مضارع منفی؛ «حاتم مسلمان نخواهد بود ولی بزرگواری‌های اخلاقی را دوست خواهد داشت» هر دو فعل را به آینده برده که با معنای «لَمْ» و «كَانَ» ناسازگار است؛ «حاتم مسلمان بود و بزرگواری‌های اخلاقی را نیز دوست داشت» حرف نفی «لَمْ» را کاملاً حذف کرده و معنا را وارونه ساخته است. تلهٔ تستی: دام رایج، ترجمه «لَمْ + مضارع» به مضارع منفی («نیست») است؛ درحالی‌که ترجمه درست همیشه ماضی منفی («نبود») است.

Question 5

ترجمه درست «لِنَصْبِرْ عَلَی الشَّدَائِدِ وَ لْنَشْكُرِ اللّٰهَ» کدام است؟

Accepted Answer

باید بر سختی‌ها صبر کنیم و خدا را شکر کنیم — «لِنَصْبِرْ» و «لْنَشْكُرِ» هر دو با «لِـ» امر بر سر فعل مضارع متکلم‌مع‌الغیر آمده‌اند و معنای «باید» می‌دهند؛ پس ترجمه درست «باید بر سختی‌ها صبر کنیم و خدا را شکر کنیم» است. رد گزینه‌های دیگر: «بر سختی‌ها صبر می‌کنیم و خدا را شکر می‌کنیم» فعل مضارع اخباری ساخته درحالی‌که «لِـ» امر معنای «باید» را اضافه می‌کند، نه اِخبار ساده؛ «نباید بر سختی‌ها صبر کنیم و نباید خدا را شکر کنیم» ساختار را با «لَا نهی» اشتباه گرفته و معنا را وارونه کرده است؛ «بر سختی‌ها صبر کردیم و خدا را شکر کردیم» فعل را به ماضی برده درحالی‌که «لِـ + مضارع مجزوم» هرگز معنای ماضی نمی‌دهد. تلهٔ تستی: «لِـ امر» را نباید با «لَا نهی» یکی دانست؛ اولی مثبت (باید) و دومی منفی (نباید/نکن) است.

Question 6

ترجمه صحیح «إِرْحَمُوا الْفَقِيرَ وَ لَا تَرُدُّوهُ خَائِباً» کدام است؟

Accepted Answer

بر فقیر رحم کنید و او را ناامید برنگردانید — «اِرْحَمُوا الْفَقِيرَ» یعنی «بر فقیر رحم کنید» و «لَا تَرُدُّوهُ خَائِباً» یعنی «او را ناامید برنگردانید» («خَائِباً» حالِ منصوب به معنای ناامید است)؛ پس ترجمه صحیح «بر فقیر رحم کنید و او را ناامید برنگردانید» است. رد گزینه‌های دیگر: «فقیر را دوست بدارید و او را خوشحال بازگردانید» هم فعل «اِرْحَمُوا» را نادرست به «دوست بدارید» ترجمه کرده و هم معنای «خَائِباً» (ناامید) را به ضد آن (خوشحال) برگردانده است؛ «بر فقیر رحم کردید و او را ناامید بازنگرداندید» هر دو فعل امر را به ماضی برده که نادرست است؛ «باید بر فقیر رحم کنید و نباید او را ناامید بازگردانید» فعل امر ساده «اِرْحَمُوا» را به «لِـ امر» تبدیل کرده که در متن اصلی وجود ندارد. تلهٔ تستی: «اِرْحَمُوا» فعل امر مستقیم است (رحم کنید)، نه «لِـ امر» (باید رحم کنید)؛ این دو ساختار گرچه معنای نزدیک دارند، از نظر صرفی متفاوت‌اند.

Question 7

ترجمه دقیق ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ﴾ (سوره توبه) کدام است؟

Accepted Answer

ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید — «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» ندای «ای کسانی که ایمان آورده‌اید» است؛ «اتَّقُوا اللّٰهَ» فعل امر «از خدا پروا کنید» و «كُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ» فعل امرِ «كَانَ» به معنای «با راستگویان باشید» است؛ پس ترجمه دقیق «ای کسانی که ایمان آورده‌اید، از خدا پروا کنید و با راستگویان باشید» است. رد گزینه‌های دیگر: «ای کسانی که ایمان می‌آورید، از خدا می‌ترسید و با راستگویان بودید» فعل ماضی «آمَنُوا» را نادرست مضارع کرده و افعال امر را به اخباری/ماضی برگردانده است؛ «ای کسانی که ایمان آوردید، باید از خدا پروا کنید و باید با راستگویان باشید» با افزودن «باید»، فعل امر مستقیم را به «لِـ امر» تبدیل کرده که در آیه نیامده؛ «ای کسانی که ایمان نیاورده‌اید...» حرف نفی نادرستی به «آمَنُوا» اضافه کرده و معنا را وارونه ساخته است. تلهٔ تستی: «كُونُوا» فعل امرِ فعل ناقص «كَانَ» است و معنای «باشید» می‌دهد؛ نباید آن را با فعل تام به معنای «بودن مستمر» اشتباه گرفت.

Question 8

ترجمه صحیح «الْمُؤْمِنُ قَلِيلُ الْكَلَامِ كَثِيرُ الْعَمَلِ» کدام است؟

Accepted Answer

مؤمن کم‌گوی و پُرکار است — این جمله اسمیه است: «الْمُؤْمِنُ» مبتدا و «قَلِيلُ الْكَلَامِ» و «كَثِيرُ الْعَمَلِ» دو خبرِ توصیفی‌اند؛ پس ترجمه صحیح «مؤمن کم‌گوی و پُرکار است» می‌باشد. رد گزینه‌های دیگر: «مؤمن باید کم‌گوی و پُرکار باشد» فعلی از جنس الزام («باید») به جمله اسمیه بدون فعل اضافه کرده که در متن نیست؛ «مؤمن هرگز کم‌گوی و پُرکار نخواهد بود» حرف نفی و آینده نادرستی به جمله وارد کرده که کاملاً برخلاف معناست؛ «مؤمن پرگوی و کم‌کار است» معنای «قَلِيلُ» (کم) و «كَثِيرُ» (پُر) را با هم جابه‌جا کرده و مفهوم را وارونه ساخته است. تلهٔ تستی: باید دقت کرد کدام صفت («قَلِيلُ» یا «كَثِيرُ») به کدام مضاف‌إلیه («الْكَلَامِ» یا «الْعَمَلِ») می‌چسبد؛ جابه‌جایی آن‌ها معنای حدیث را کاملاً برعکس می‌کند.

Question 9

ترجمه دقیق «الْعَالِمُ بِلَا عَمَلٍ كَالشَّجَرِ بِلَا ثَمَرٍ» کدام است؟

Accepted Answer

دانشمند بدون عمل همچون درخت بی‌میوه است — «الْعَالِمُ» مبتدا، «بِلَا عَمَلٍ» یعنی «بدون عمل»، و «كَالشَّجَرِ بِلَا ثَمَرٍ» یعنی «همچون درخت بی‌میوه»؛ پس ترجمه دقیق «دانشمند بدون عمل همچون درخت بی‌میوه است» است. رد گزینه‌های دیگر: «دانشمند با عمل همچون درخت پرمیوه است» حرف نفی «بِلَا» (بدون) را در هر دو بخش جمله حذف کرده و به ضد معنای اصلی رسیده است؛ «دانشمند بدون عمل بهتر از درخت بی‌میوه است» رابطه تشبیهِ «کـ» (مانندِ) را به رابطه برتری (بهتر از) تغییر داده که نادرست است؛ «دانشمند باید مانند درخت پرمیوه عمل کند» جمله اسمیه توصیفی را به جمله‌ای امری و متفاوت تبدیل کرده است. تلهٔ تستی: «بِلَا» به معنای «بدون» است و باید در هر دو نیمه جمله (دانشمند و درخت) لحاظ شود؛ حذف آن در یکی از دو طرف، تشبیه را بی‌معنا می‌کند.

Question 10

ترجمه درست «عَدَاوَةُ الْعَاقِلِ خَيْرٌ مِنْ صَدَاقَةِ الْجَاهِلِ» کدام است؟

Accepted Answer

دشمنی عاقل بهتر از دوستی نادان است — «عَدَاوَةُ الْعَاقِلِ» یعنی «دشمنی عاقل»، «خَيْرٌ مِنْ» یعنی «بهتر از»، و «صَدَاقَةِ الْجَاهِلِ» یعنی «دوستی نادان»؛ پس ترجمه درست «دشمنی عاقل بهتر از دوستی نادان است» است. رد گزینه‌های دیگر: «دوستی عاقل بهتر از دشمنی نادان است» واژه‌های «عَدَاوَة» (دشمنی) و «صَدَاقَة» (دوستی) را با هم جابه‌جا کرده است؛ «دشمنی عاقل بدتر از دوستی نادان است» معنای «خَيْرٌ» (بهتر) را به ضد آن (بدتر) تبدیل کرده است؛ «دشمنی و دوستی عاقل هر دو از نادان بهتر است» ساختار مقایسه دوتایی حدیث را به مقایسه‌ای نادرست و نامتقارن تغییر داده است. تلهٔ تستی: باید دقت کرد «عَدَاوَة» (دشمنی) به «العاقل» و «صَدَاقَة» (دوستی) به «الجاهل» می‌چسبد؛ برعکس‌کردن این نسبت‌ها، مفهوم حدیث را کاملاً واژگون می‌کند.

واژه	معنا	باب
أَسَرَ ≠ أَطْلَقَ	اسیر کرد ≠ رها کرد	ثلاثی / إفعال
ذَلَّ ≠ عَزَّ	خوار شد ≠ عزیز شد	ثلاثی
اِفْتَقَرَ ≠ اِسْتَغْنَی	فقیر شد ≠ بی‌نیاز شد	افتعال / استفعال
فَكَّ ≠ قَيَّدَ	باز کرد ≠ بست، مقید کرد	ثلاثی مضاعف
أَطْعَمَ / أَعَانَ	خوراک داد / کمک کرد	إفعال
مَكَارِمُ الْأَخْلَاقِ	بزرگواری‌های اخلاقی	ترکیب کلیدی درس
رَئِيس / قَبِيلَة	رئیس، سرور / قبیله	—

عبارت عربی	معنی فارسی
$يُضْرَبُ بِهِ الْمَثَلُ$	ضرب‌المثل است
$سَيِّدُ قَوْمِهِ$	سرور قومش
$يَفُكُّ الْأَسِيرَ$	اسیر را آزاد می‌کند
$يَحْفَظُ الْجَارَ$	همسایه را حفظ می‌کند
$يُفَرِّجُ عَنِ الْمَكْرُوبِ$	اندوه را می‌زداید
$رَدَّهُ خَائِباً$	او را نومید برگرداند

فعل مضارع	با حرف	ترجمه
$تَذْهَبُونَ$	$لَمْ تَذْهَبُوا$	نرفتید
$يَعْلَمُونَ$	$لَمْ يَعْلَمُوا$	ندانستند
$نَرْجِعُ$	$لِنَرْجِعْ$	باید برگردیم
$تَدْرُسِينَ$	$لِتَدْرُسِي$	باید درس بخوانی
$تُرْسِلُونَ$	$لَا تُرْسِلُوا$	نفرستید
$تَكْذِبِينَ$	$لَا تَكْذِبِي$	دروغ نگو
$نَنْسَی$	$لَا نَنْسَی$	نباید فراموش کنیم

ویژگی	$لَا$ نهی	$لَا$ نافیه
بعد از آن	مضارع مجزوم	مضارع مرفوع
معنی	نکن / نباید	نمی‌کند

06_درس ششم (عربی 2)

خلاصه‌ی درسنامه

عربی ۲ — درس ششم: «اِرْحَمُوا ثَلاثَةً» و ترجمهٔ فعل مضارع (۲)

عنوان و حدیث افتتاحیه

داستان حاتم طائی و سفانه

واژگان کلیدی

قاعدهٔ اصلی — ترجمهٔ فعل مضارع (۲)

نکات دستوری تکمیلی حرف $لِـ$

احادیث و اشعار همراه

چند نکتهٔ کنکوری پرتکرار

عبارات کلیدی داستان

جدول کامل مثال‌های $لَمْ$ ، $لِـ$ ، $لَا$ و $لَنْ$

تست‌های نمونهٔ کنکوری

حاتم طائی در فرهنگ عرب

چرا پیامبر سفانه را آزاد کرد؟

تفاوت‌های ظریف $لَا$ ی نهی و $لَا$ ی نافیه

نمونه تست

مباحث مرتبط

ادامه‌ی این مبحث رو ببین